Η αστεγία στην Αθήνα εξακολουθεί να αποτελεί ένα σύνθετο και σε μεγάλο βαθμό χρόνιο κοινωνικό πρόβλημα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
Η καταγραφή υλοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 με τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας (ΣΚΛΕ), οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εθελοντών του Δήμου Αθηναίων.
Στόχος της έρευνας ήταν η αποτύπωση της πραγματικής έκτασης και των χαρακτηριστικών της αστεγίας στην πρωτεύουσα, ώστε να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών και παρεμβάσεων.
Η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, υπογράμμισε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του προβλήματος, επισημαίνοντας πως ένας στους τρεις ανθρώπους παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ επτά στους δέκα οδηγήθηκαν στην αστεγία λόγω οικονομικών δυσκολιών. Όπως τόνισε, τα στοιχεία αυτά καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ανάπτυξης πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων πολιτών.
Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, σημείωσε ότι η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό στοχευμένων δράσεων κοινωνικής προστασίας και ένταξης. Παράλληλα, ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση της έρευνας, από τους επιστήμονες και τα στελέχη του Δήμου μέχρι τους εθελοντές.
Η συγκεκριμένη καταγραφή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόγραμμα που υλοποιείται σε 35 πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων και συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν. Στην Ελλάδα, το έργο ανέλαβε το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου κατά το διάστημα 20 έως 27 Οκτωβρίου 2025. Στόχος είναι η εφαρμογή κοινής μεθοδολογίας καταγραφής, ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί παρακολούθησης του φαινομένου και να σχεδιάζονται αποτελεσματικότερες πολιτικές σε τοπικό επίπεδο.
Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 681 άτομα, εκ των οποίων 384 εντοπίστηκαν να ζουν στον δρόμο και 297 μέσω κοινωνικών φορέων. Στα στοιχεία δεν περιλαμβάνονται όσοι διαμένουν σε διαμερίσματα ή δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.
Άστεγοι στην Αθήνα: Το 71% είναι άνδρες
Τα δημογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι οι άνδρες αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού των αστέγων, με ποσοστό 71%, ενώ οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 29%. Σχεδόν επτά στους δέκα είναι Έλληνες πολίτες.
Παράλληλα, η αστεγία πλήττει κυρίως άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς το 62% των καταγεγραμμένων είναι άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών αντιπροσωπεύουν μόλις το 8% του συνόλου. Επιπλέον, το 65,8% των ανθρώπων που καταγράφηκαν ζουν μόνοι, χωρίς οικογενειακή ή συντροφική υποστήριξη.
Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Συγκεκριμένα, το 31,6% παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% για χρονικό διάστημα από δύο έως πέντε χρόνια.
Βασικότερο αίτιο οι οικονομικές δυσκολίες
Όσον αφορά τα αίτια που οδηγούν στην απώλεια στέγης, κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζουν οι οικονομικές δυσκολίες, τις οποίες επικαλείται το 72,2% των ερωτηθέντων. Ακολουθούν τα προβλήματα υγείας και οι εξαρτήσεις με ποσοστό 37,9%, καθώς και τα οικογενειακά προβλήματα με 30,2%.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η αστεγία συνδέεται συχνά με πολλαπλές και αλληλένδετες μορφές κοινωνικού αποκλεισμού.
Δήμος Αθηναίων: Ενέργειες στήριξης των αστέγων
1.400 άτομα εξυπηρετούνται από την Ομάδα «Street Work» του ΚΥΑΔΑ
Η διεπιστημονική ομάδα του Street Work του ΚΥΑΔΑ παρέχει υπηρεσίες σε όσους και όσες διαβιούν στον δρόμο. Αυτή τη στιγμή εξυπηρετούνται περίπου 1.400 ενεργά άτομα. Λιγότερα από τα μισά ανήκουν στην ομάδα των λεγόμενων «rough sleepers», δηλαδή ατόμων που κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλα μέρη για διαβίωση. Οι υπόλοιποι μένουν σε σπίτια που δεν καλύπτουν τις βασικές ανάγκες, φιλοξενούνται από μέλη της οικογένειας ή φίλους, κ.λπ..
200 άτομα φιλοξενούνται στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων
Σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών στην πλατεία Βάθη όπου λειτουργεί ένα Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, ένα Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερα από 150 άτομα τα οποία δεν είναι ενταγμένα σε κάποια στεγαστική δομή και μέσω του ΑΚΗΑ έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες (μπάνιο, γεύμα) και σε ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Στις στεγαστικές δομές του Πολυδύναμου φιλοξενούνται κάθε ημέρα 200 άτομα για μια μεταβατική περίοδο 6+6 μηνών κατά τη διάρκεια της οποίας ακολουθούν ατομικό σχέδιο δράσης προκειμένου να μπορέσουν να αποχωρήσουν από το Πολυδύναμο και να ζήσουν αυτόνομα.
46 νοικοκυριά στο Πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους»
Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στην υλοποίηση του προγράμματος που χρηματοδοτεί το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στον νέο κύκλο, έχει εγκριθεί χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά στον Δήμο Αθηναίων. Συνολικά 58 άτομα (46 ενήλικες και 12 ανήλικα) ωφελούνται από το πρόγραμμα, οι περισσότεροι εκ των οποίων έχουν νοικιάσει ήδη σπίτια και βρίσκονται σε διαδικασία εύρεσης εργασίας.
Την επιστημονική ευθύνη της έρευνας είχε ο καθηγητής Κώστας Δημουλάς.
Τα αναλυτικά αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση με τίτλο «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα», η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης», την Παρασκευή 26 Ιουνίου, από τις 14:00 έως τις 16:00.
