Ένα στα εννέα αποδημητικά πουλιά στον κόσμο απειλείται με εξαφάνιση, ενώ το 45% των ειδών καταγράφει μείωση πληθυσμού, σύμφωνα με νέα παγκόσμια έκθεση για την κατάσταση των πτηνών.
Η ανάλυση της BirdLife International δείχνει ότι μεταξύ των ειδών που βρίσκονται σε πτώση είναι ο κούκος, το τρυγόνι και το αρκτικό γλαρόνι. Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για τα θαλασσοπούλια και τα παρυδάτια είδη, που εξαρτώνται από θαλάσσια οικοσυστήματα και παράκτιους υγροτόπους.
Οι βασικές απειλές συνδέονται κυρίως με την ανθρώπινη δραστηριότητα: την εντατικοποίηση της γεωργίας, το μη βιώσιμο κυνήγι, τη ρύπανση, τα χωροκατακτητικά είδη και την κλιματική αλλαγή.
Το μέγεθος της κρίσης αποτυπώνεται και στις εξαφανίσεις. Η λεπτόραμφη τουρλίδα, αποδημητικό είδος που κάποτε διέσχιζε την Ευρασία και την Αφρική, κηρύχθηκε επίσημα εξαφανισμένη πέρυσι. Ήταν η πρώτη παγκόσμια εξαφάνιση είδους πτηνού στην ηπειρωτική Ευρασία και την Αφρική εδώ και αιώνες.
Συνολικά, επτά αποδημητικά είδη πουλιών έχουν επιβεβαιωμένα ή πιθανότατα εξαφανιστεί τα τελευταία 150 χρόνια.
«Τα αποδημητικά πουλιά λειτουργούν σαν προειδοποιητικά σημάδια. Η μείωσή τους αποκαλύπτει την αυξανόμενη πίεση στα φυσικά συστήματα από τα οποία εξαρτόμαστε», δήλωσε ο επικεφαλής επιστήμονας της BirdLife International, Στιούαρτ Μπάτσαρτ.
Η έκθεση παρουσιάστηκε στη Σύνοδο για τις Παγκόσμιες Μεταναστευτικές Διαδρομές στο Ναϊρόμπι, όπου κυβερνήσεις, επιστήμονες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και χρηματοπιστωτικοί φορείς δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν την προστασία των περιοχών από τις οποίες περνούν δισεκατομμύρια αποδημητικά πουλιά κάθε χρόνο.
Οι βασικές απειλές για τα αποδημητικά πουλιά
Κάθε χρόνο εκτιμάται ότι από 13,1 έως 42,7 εκατομμύρια αποδημητικά πουλιά σκοτώνονται ή αιχμαλωτίζονται παράνομα στην Ευρώπη, τη Μεσόγειο, τον Καύκασο και την Αραβική Χερσόνησο.
Πολλά από αυτά είναι ωδικά πτηνά που παγιδεύονται σε δίχτυα ή σε κλαδιά με κολλώδεις ουσίες και καταλήγουν στην κατανάλωση. Σημαντική απειλή αποτελούν επίσης τα χωροκατακτητικά είδη, όπως τρωκτικά που φτάνουν κατά λάθος σε μικρά νησιά όπου φωλιάζουν θαλασσοπούλια.
Σοβαρή είναι και η υποβάθμιση των περιοχών όπου τα αποδημητικά πουλιά τρέφονται και αναπαράγονται. Από 1.099 περιοχές κρίσιμης σημασίας για τη βιοποικιλότητα που παρακολουθήθηκαν την τελευταία δεκαετία, το 58% βρίσκεται σε κακή ή πολύ κακή κατάσταση.
Η έκθεση καταγράφει, ωστόσο, και περιπτώσεις όπου στοχευμένες παρεμβάσεις έχουν οδηγήσει σε σημαντική ανάκαμψη.
Όταν η προστασία φέρνει αποτελέσματα
Στο νησί Μακουάρι της Αυστραλίας, η εξάλειψη μη γηγενών κουνελιών, γατών, τρωκτικών και άλλων εισαγόμενων ειδών επέτρεψε την ανάκαμψη αρκετών πληθυσμών θαλασσοπουλιών.
Στην Κίνα, πρόγραμμα απομάκρυνσης ενός ξενικού είδους χόρτου αποκατέστησε μέσα στον πρώτο χρόνο περισσότερα από 37.500 εκτάρια παράκτιων εκτάσεων, ανοίγοντας ξανά σημαντικές περιοχές τροφοληψίας για παρυδάτια πουλιά.
Στη Βρετανία, η αποκατάσταση υγροτόπων σε πρώην αγροτικές εκτάσεις στο Wallasea Island του Έσεξ οδήγησε στην επιστροφή την επόμενη δεκαετία για τουλάχιστον 50 υγροτόπους στην Ανατολική Ασία και την Αυστραλασία. Τα οικοσυστήματα αυτά είναι σημαντικά όχι μόνο για τα πουλιά, αλλά και για σχεδόν 200 εκατομμύρια ανθρώπους που εξαρτώνται από αυτά.
Η Τράπεζα Ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής σχεδιάζει να διαθέσει από 3 έως 5 δισ. δολάρια έως το 2050 για περισσότερες από 30 χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές, ενώ πρόσθετα κονδύλια έχουν δεσμευτεί για την Αφρική, την Ευρώπη και την Ασία.
«Τα αποδημητικά πουλιά δεν αναγνωρίζουν σύνορα»
Η BirdLife International τονίζει ότι τα παραδείγματα αυτά δείχνουν πως η μείωση των πληθυσμών δεν είναι αναπόφευκτη, αρκεί η προστασία να εφαρμόζεται συντονισμένα σε ολόκληρη τη διαδρομή που ακολουθούν τα πουλιά και όχι αποσπασματικά από χώρα σε χώρα.
«Τα αποδημητικά πουλιά δεν αναγνωρίζουν σύνορα. Συνδέουν την Ασία με την Αφρική και την Αρκτική με τους τροπικούς», δήλωσε η πριγκίπισσα Τακαμάντο της Ιαπωνίας, επίτιμη πρόεδρος της BirdLife International.
Ο επικεφαλής της οργάνωσης, Μάρτιν Χάρπερ, χαρακτήρισε τη Διακήρυξη του Ναϊρόμπι «σημείο καμπής», επισημαίνοντας όμως ότι οι χρηματοδοτικές δεσμεύσεις θα πρέπει να συνοδευτούν από δράση κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
Με πληροφορίες από Guardian
