Ο ύπνος επιτρέπει στον οργανισμό να επιδιορθώνει τους ιστούς, να απομακρύνει τα απόβλητα από τον εγκέφαλο και να παγιώνει τις αναμνήσεις, λειτουργίες απαραίτητες για την ευεξία και την υγεία.
Ωστόσο, η άνοδος της θερμοκρασίας, η ψηφιακή τεχνολογία και η εργασία σε 24ωρη βάση διαταράσσουν όλο και περισσότερο τον ύπνο.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος, ωστόσο, δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των ίδιων των ανθρώπων, προειδοποιούν ερευνητές σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sleep Research. Οι ερευνητές καλούν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που καθορίζουν κατά πόσο οι άνθρωποι μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή και αναζωογονητικό ύπνο.
«Βλέπουμε έναν συνδυασμό παραγόντων που δημιουργούν μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση για την υγεία του ύπνου σε ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε, σύμφωνα με δελτίο Τύπου, η Fran Pilkington-Cheney, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και λέκτορας Ψυχολογίας και Ύπνου στο Πανεπιστήμιο Nottingham Trent (NTU).
«Οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι ο ύπνος είναι σημαντικός, αλλά λίγοι αναγνωρίζουν πώς παράγοντες όπως η κλιματική αλλαγή, η τεχνολογία, η εργασία σε βάρδιες, το αστικό περιβάλλον και η παραπληροφόρηση συνδυάζονται, επηρεάζοντας την ποιότητα του ύπνου μας».
Ύπνος: Που εστιάζουν οι μελετητές
Για τον λόγο αυτό, οι συγγραφείς της μελέτης ζητούν «να εγκαταλειφθούν οι προσεγγίσεις που εστιάζουν αποκλειστικά στο άτομο και να υιοθετηθεί μια συντονισμένη, συστημική δράση σε επίπεδο πολιτικών, υγειονομικής περίθαλψης, εκπαίδευσης, βιομηχανίας και περιβαλλοντικού σχεδιασμού», με στόχο την αντιμετώπιση των σημαντικότερων προκλήσεων που δυσκολεύουν έναν καλό νυχτερινό ύπνο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, στις προκλήσεις αυτές περιλαμβάνονται η κλιματική αλλαγή και τα αστικά περιβάλλοντα, η άνιση πρόσβαση στην ιατρική του ύπνου, η ταχεία εξάπλωση των ψηφιακών τεχνολογιών υγείας, η παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο, καθώς και μια κουλτούρα διαρκούς συνδεσιμότητας που αφήνει όλο και λιγότερο χρόνο για ξεκούραση.
Ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς, τεχνολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες που δυσκολεύουν τον ύπνο, η άνοδος της θερμοκρασίας αναδεικνύεται σε ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον κόσμο, ενώ οι ολοένα πιο ζεστές νύχτες μπορούν να παρεμποδίσουν την ικανότητα του οργανισμού να αποβάλλει θερμότητα, καθυστερώντας την έλευση του ύπνου και προκαλώντας συχνότερες αφυπνίσεις.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση στις πόλεις, ο θόρυβος από την κυκλοφορία και ο τεχνητός φωτισμός κατά τη διάρκεια της νύχτας επιδεινώνουν το πρόβλημα. Παράλληλα, το άγχος που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να επιβαρύνουν περαιτέρω την ψυχική υγεία και τον ύπνο.
Ύπνος: Οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους
Οι επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι ίδιες για όλους. Οι άνθρωποι που ζουν σε κατοικίες με ανεπαρκή μόνωση, όσοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να χρησιμοποιούν συστήματα ψύξης και όσοι διαμένουν σε υπερπλήρη καταλύματα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες να εξασφαλίσουν άνετες συνθήκες ύπνου. Πρόσφυγες και εκτοπισμένοι άνθρωποι ενδέχεται επίσης να εκτίθενται σε υπερβολική ζέστη, θόρυβο, τεχνητό φωτισμό και έλλειψη ιδιωτικότητας.
Η τεχνολογία αποτελεί μία ακόμη πρόκληση. Οι φορετές συσκευές και οι εφαρμογές παρακολούθησης του ύπνου θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα, αλλά και να επιτρέψουν στους επαγγελματίες υγείας να παρακολουθούν εξ αποστάσεως τους ασθενείς, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένους γιατρούς.
Ωστόσο, οι συσκευές που απευθύνονται στους καταναλωτές δεν είναι απαραίτητα αρκετά ακριβείς ώστε να διαγνώσουν διαταραχές ύπνου, ενώ τα αποτελέσματά τους μπορεί να προκαλέσουν περιττό άγχος.
Η μελέτη αναφέρεται στην «ορθοϋπνία» (orthosomnia), έναν όρο που περιγράφει την υπερβολική ενασχόληση με την επίτευξη υποτιθέμενα τέλειων μετρήσεων ύπνου.
Οι ερευνητές προειδοποιούν επίσης ότι τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το «sleepmaxxing» η προσπάθεια μεγιστοποίησης της ποιότητας του ύπνου, μπορούν να ενθαρρύνουν άκαμπτες ρουτίνες, μη αποδεδειγμένες πρακτικές και υπερβολική αυτοπαρακολούθηση.
Την ίδια ώρα, διαδικτυακοί influencers και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να διαδίδουν παραπλανητικές συμβουλές για θέματα υγείας, δυσκολεύοντας τους ανθρώπους να διακρίνουν τα επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία από την εμπορική προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών.
Ύπνος: Η εργασία αποτελεί μέρος του προβλήματος
Η οικονομία της Ευρώπης, που λειτουργεί σε 24ωρη βάση, ασκεί επίσης πιέσεις στον ύπνο.
Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες, το υγειονομικό προσωπικό, οι εργαζόμενοι στις μεταφορές και όσοι απασχολούνται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας ενδέχεται να έχουν περιορισμένο έλεγχο του ωραρίου τους. Παράλληλα, η εξ αποστάσεως εργασία και τα μηνύματα που φτάνουν εκτός ωραρίου μπορούν να θολώσουν τα όρια μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Η μελέτη επικαλείται εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες το 21% των εργαζομένων στην Ευρώπη εργάζεται σε βάρδιες, με τις νυχτερινές βάρδιες να δημιουργούν ιδιαίτερες δυσκολίες για τον φυσικό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης του οργανισμού.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειάζονται ισχυρότερες εργασιακές εγγυήσεις, πιο προβλέψιμα ωράρια, καλύτερα συστήματα διαχείρισης της κόπωσης και εργασιακές πρακτικές που διασφαλίζουν επαρκή χρόνο για ξεκούραση.
«Χωρίς ευρύτερη και συντονισμένη δράση, οι πιέσεις αυτές είναι πιθανό να ενταθούν τα επόμενα χρόνια», δήλωσε η Pilkington-Cheney.
Με πληροφορίες από Euronews
