«Αυτός είναι ο καλύτερος αρχαιολογικός χώρος που έχω δει σε όλη μου τη ζωή — είναι φανταστικό να βλέπεις την τεράστια ροή των λαών από τη Νεολιθική εποχή και μετά», λέει ο αρχαιολόγος Ρίτσαρντ Μόρτιμερ, στη Βρετανία.
Εργάζεται σε μια εκτεταμένη ανασκαφή εν όψει της κατασκευής του πυρηνικού σταθμού Sizewell C, κοντά στο Λέιστον του Σάφολκ, όπου αποκαλύφθηκε μια «βασιλική ταφή».
Ο Μόρτιμερ δήλωσε: «Πιστεύω ότι αυτό που κάνουμε εδώ θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε την προϊστορία ειδικότερα, αλλά και, σε κάποιο βαθμό, τον Μεσαίωνα».
Η ανασκαφή εκτείνεται σε 370 στρέμματα, με περισσότερους από 200 αρχαιολόγους να εργάζονται σε 70 τοποθεσίες.
Τα στοιχεία για την προϊστορία
Η συντριπτική πλειοψηφία των ευρημάτων που ανακαλύπτουν οι αρχαιολόγοι είναι λάκκοι, δηλαδή κοιλώματα στο έδαφος που έσκαψαν οι αρχαίοι άνθρωποι και τα οποία γέμισαν με διάφορα αντικείμενα, εξήγησε ο Μόρτιμερ, ο οποίος είναι υπεύθυνος έργου μετα-ανασκαφικών εργασιών στην Cotswold Archaeology.
Αν και οι λάκκοι μπορεί να μην ακούγονται ιδιαίτερα συναρπαστικοί, αποκαλύπτουν πού ζούσαν και εργάζονταν άνθρωποι που δεν άφησαν κανένα άλλο ίχνος εκτός από τα αντικείμενα που άφησαν πίσω τους.
Μέχρι στιγμής έχουν ανασκαφεί τουλάχιστον 1.000 λάκκοι της Νεολιθικής εποχής (4000 έως 2500 π.Χ.), οι οποίοι έχουν προσφέρει συναρπαστικά στοιχεία για τους πρώτους αγρότες του Σάφολκ, που είχαν μόλις φτάσει από την Ευρώπη.
Αυτοί οι άνθρωποι θα μετακινούνταν από περιοχή σε περιοχή – κόβοντας ξύλα για φωτιές και κτίρια σε μια περιοχή και καλλιεργώντας τη γη σε μια άλλη.
Ο Μόρτιμερ είπε: «Όταν πηγαίνουν εκεί, κατασκηνώνουν για δύο ή τρεις εβδομάδες και στήνουν σκηνές. Και το πρώτο πράγμα που κάνεις όταν κατασκηνώνεις είναι να σκάψεις ένα λάκκο μακριά από το μέρος όπου μένεις».
Πιστεύει ότι αυτά θα ήταν οι τουαλέτες του καταυλισμού «επειδή είσαι άνθρωπος και έχεις κοινή λογική και δεν θέλεις τουαλέτα εκεί που μένεις».
Τίποτα οργανικό δεν έχει διασωθεί στο όξινο και ξηρό έδαφος του ανατολικού Σάφολκ, αλλά ακριβώς δίπλα στο σημείο αποβλήτων υπάρχουν λάκκοι με σπασμένα αγγεία και πυρόλιθους, καθώς και υπολείμματα από εστίες.
Τα ευρήματα καλύπτουν περίπου 200 χρόνια — μεταξύ του 3700 και του 3500 π.Χ. — και στη συνέχεια εξαφανίζονται, υποδηλώνοντας ότι οι γεωργικές τεχνικές άλλαξαν ή ότι η γη εξαντλήθηκε.
Οι καλύβες
Ένα άλλο εξαιρετικά ασυνήθιστο εύρημα είναι μια καλύβα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (περίπου 2000 π.Χ.), την οποία ο Μόρτιμερ χαρακτήρισε ως «σπανιότερη και από τα δόντια της κότας».
«Γνωρίζω άλλες δύο που βρίσκονται στο Μπράντλεϊ Φεν, στο βόρειο Κέιμπριτζσαϊρ», εξήγησε.
Όπως και στο παράδειγμα του Κέιμπριτζσαϊρ, οι οπές των πασσάλων της είχαν γεμίσει με καμένους πυρόλιθους και θραύσματα αγγείων, αφού η καλύβα κάηκε ή πυρπολήθηκε σκόπιμα.
Αυτή η ανασκαφή σε κλίμακα τοπίου έδωσε στους αρχαιολόγους την ευκαιρία να ανασκάψουν αυτό που κάποτε ήταν η αγροτική γη του μεσαιωνικού Αββαείου του Λέιστον.
Ο Μόρτιμερ ανέφερε ότι συνήθως οι ανασκαφές σε μοναστικά συγκροτήματα επικεντρώνονται στα κτίρια που έχουν διασωθεί.
«Εδώ, έχουμε τη δυνατότητα να δούμε από πού προέρχονται τα χρήματά τους, πού βρίσκονται οι άνθρωποί τους, τι κάνουν, για ποιο σκοπό χρησιμοποιούνται τα εδάφη τους – και αυτό είναι και πάλι κάτι νέο και συναρπαστικό», είπε.
Έχουν ανακαλυφθεί εκατοντάδες μεσαιωνικοί φούρνοι, οι οποίοι, σύμφωνα με τον Μόρτιμερ, ήταν φούρνοι ξήρανσης καλλιεργειών που χρησιμοποιούνταν για εμπορικές καλλιέργειες.
Μεταξύ των προηγούμενων εντυπωσιακών ευρημάτων συγκαταλέγονται ένας «εξαιρετικός» θησαυρός από 321 ασημένια νομίσματα του 11ου αιώνα, καθώς και το αγγλοσαξονικό νεκροταφείο με την «πριγκιπική» ταφή αλόγου.
Ωστόσο, ο Μόρτιμερ δήλωσε ότι δεν είναι οι μεμονωμένες ανακαλύψεις που τον ενθουσιάζουν περισσότερο.
«Είναι το γεγονός ότι διαθέτεις μια τόσο τεράστια έκταση γης, την οποία κατάφερες να ανασκάψεις και να αποκαλύψεις σε τεράστια κλίμακα σε μία μόνο τοποθεσία, και έχεις δει όλα όσα περιέχει – κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ», εξήγησε.
«Ανασκάπτω στην Ανατολική Αγγλία εδώ και 30 χρόνια – και 10 χρόνια σε άλλα μέρη – και αυτό αλλάζει την άποψή μου για όλα όσα έχω κάνει μέχρι τώρα στη ζωή μου εδώ, και αυτό είναι φανταστικό».
Με πληροφορίες από BBC
