Τέλος σε ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα των τελευταίων ετών βάζουν η Γαλλία και η Γερμανία, καθώς αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το σχέδιο ανάπτυξης του μαχητικού αεροσκάφους νέας γενιάς FCAS (Future Combat Air System), ύστερα από πολυετείς διαφωνίες μεταξύ των εταιρειών που συμμετείχαν στο έργο.
Σύμφωνα με Γερμανούς αξιωματούχους, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εμπλεκόμενες εταιρείες δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε συμφωνία για τη συνέχιση του προγράμματος.
Το εγχείρημα παρουσιάστηκε το 2017 από τον Εμανουέλ Μακρόν και την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ ως το πιο φιλόδοξο κοινό ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάπτυξης αεροπορικών οπλικών συστημάτων.
Με εκτιμώμενο κόστος που ξεπερνούσε τα 100 δισ. ευρώ, το πρόγραμμα θεωρούνταν κεντρικό στοιχείο των προσπαθειών για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας και μείωση της εξάρτησης από αμερικανικά οπλικά συστήματα.
Ωστόσο, από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του βρέθηκε αντιμέτωπο με σοβαρές διαφωνίες ανάμεσα στη γαλλική Dassault Aviation και την Airbus, η οποία εκπροσωπούσε τα γερμανικά και ισπανικά συμφέροντα στο έργο.
Τα σημεία τριβής ανάμεσα σε Airbus και Dessault
Οι δύο πλευρές συγκρούστηκαν κυρίως γύρω από τον έλεγχο του προγράμματος και τα δικαιώματα επί της τεχνολογίας που θα αναπτυσσόταν. Η Dassault φέρεται να επέμενε να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην κατασκευή του αεροσκάφους, ενώ η Airbus ζητούσε πιο ισότιμη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και στην πρόσβαση στην τεχνογνωσία.
Οι διαφωνίες αυτές αποδείχθηκαν τελικά ανυπέρβλητες, παρά τις επανειλημμένες πολιτικές παρεμβάσεις από το Παρίσι και το Βερολίνο για τη διάσωση του έργου.
Η κατάρρευση του FCAS συνιστά σημαντικό πλήγμα για τις προσπάθειες στενότερης αμυντικής συνεργασίας στην Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες τους υπό την πίεση του πολέμου στην Ουκρανία, της ρωσικής απειλής και της αβεβαιότητας για τον μελλοντικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Πέρα από το μαχητικό αεροσκάφος νέας γενιάς που βρισκόταν στο επίκεντρο του σχεδιασμού, το FCAS περιλάμβανε επίσης ένα δίκτυο μη επανδρωμένων αεροσκαφών και μια ασφαλή πλατφόρμα ανταλλαγής επιχειρησιακών δεδομένων, σχεδιασμένη να συνδέει επανδρωμένα και μη επανδρωμένα συστήματα σε πραγματικό χρόνο.
Παρά την εγκατάλειψη του προγράμματος του μαχητικού, ευρωπαϊκές πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι ορισμένα από αυτά τα επιμέρους έργα ενδέχεται να συνεχιστούν.
Γερμανική κυβερνητική πηγή υποστήριξε ότι ο «πυρήνας» του FCAS παραμένει σημαντικός για τις μελλοντικές ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες, περιγράφοντας το σύστημα ως ένα είδος «νευρικού συστήματος» που θα συνδέει αεροσκάφη, drones και άλλα στρατιωτικά μέσα σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο.
Οι διαφωνίες σε πολιτικό επίπεδο
Την ίδια στιγμή, οι πολιτικές διαφωνίες μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου για τον χαρακτήρα του αεροσκάφους είχαν γίνει όλο και πιο εμφανείς τα τελευταία χρόνια.
Το Παρίσι επιθυμούσε ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μαχητικό που θα αντικαθιστούσε πλήρως τα Rafale, ακόμη και στους ιδιαίτερους ρόλους που αυτά διατηρούν στο πλαίσιο της γαλλικής πυρηνικής στρατηγικής, καθώς και στις επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρα. Η Γερμανία, αντίθετα, θεωρούσε ότι οι επιχειρησιακές της ανάγκες διαφέρουν σημαντικά και αμφισβητούσε κατά πόσο ένα κοινό μοντέλο μπορούσε να εξυπηρετήσει όλες τις χώρες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα.
Ο ίδιος ο Μερτς είχε εκφράσει δημόσια αμφιβολίες για το κατά πόσο η ανάπτυξη ενός επανδρωμένου μαχητικού έκτης γενιάς εξακολουθεί να αποτελεί τη σωστή επιλογή για τη γερμανική πολεμική αεροπορία, δεδομένης της ταχύτατης εξέλιξης των drone.
Οι δύο ηγέτες είχαν επιχειρήσει επανειλημμένα να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις ότι το πρόγραμμα θα προχωρούσε, οι εντάσεις μεταξύ της Dassault και της Airbus αυξάνονταν τους τελευταίους μήνες.
Τον Μάρτιο είχαν οριστεί δύο διαμεσολαβητές, ένας από κάθε χώρα, με αποστολή να καταθέσουν προτάσεις για τη διάσωση του έργου. Ωστόσο, οι προσπάθειές τους δεν απέδωσαν καρπούς.
Την ίδια περίοδο, η διοίκηση της Dassault ξεκαθάριζε ότι θεωρεί πως μπορεί να αναπτύξει το αεροσκάφος χωρίς συνεχή συνδιαχείριση με άλλους εταίρους, θέση που αποτύπωνε το βάθος της διαφωνίας γύρω από τον έλεγχο του προγράμματος.
Η απόφαση για τον τερματισμό του FCAS συζητήθηκε, σύμφωνα με γερμανικές κυβερνητικές πηγές, κατά τη συνάντηση που είχαν ο Μακρόν και ο Μερτς στο περιθώριο της συνόδου κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο.
Για το Παρίσι, η κατάληξη αυτή έχει και πολιτική διάσταση. Με τις γαλλικές εκλογές να πλησιάζουν, το FCAS αποτελούσε ένα από τα εμβληματικά ευρωπαϊκά εγχειρήματα που συνδέθηκαν προσωπικά με τον Εμανουέλ Μακρόν και το όραμά του για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Η κατάρρευση του προγράμματος αφήνει πλέον ανοιχτό το ερώτημα για το πώς θα καλυφθούν οι μελλοντικές ανάγκες των ευρωπαϊκών αεροποριών και κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει από κοινού μεγάλης κλίμακας αμυντικά συστήματα χωρίς να προσκρούει σε εθνικές βιομηχανικές και στρατηγικές προτεραιότητες.
Με πληροφορίες από Guardian
