Με μία πρόχειρη βόλτα σε ένα πάρκο ή σε ένα κτηνιατρείο, δύο από τις πιο κοινότυπες κουβέντες που θα ακούσει κανείς από τους κηδεμόνες κατοικιδίων είναι τα «ποιος είναι το καλύτερο παιδί» και «έλα εδώ, γλυκούλη», με μία ψηλή και μελωδική φωνή, σαν να μιλούν σε βρέφος.
Οι ερευνητές, πάντως, δεν θεωρούν πως πρόκειται για μία «αστεία ανθρώπινη συμπεριφορά», αλλά ότι έχει -και- επιστημονική βάση.
Σύμφωνα με ανάλυση δύο ερευνητριών του Western Sydney University, ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στα κατοικίδιά μας παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με το λεγόμενο baby talk ή, πιο σωστά, την «ομιλία που απευθύνεται στα βρέφη». Παρότι οι δύο μορφές επικοινωνίας μοιάζουν πολύ, εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς.
Οι διαφορετικοί σκοποί όταν μιλάμε σε βρέφη και κατοικίδια
Όταν μιλάμε σε ένα μωρό, η φωνή μας γίνεται αυθόρμητα πιο ψηλή, πιο αργή και πιο μελωδική. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτή η αλλαγή δεν γίνεται μόνο για να τραβήξει την προσοχή του παιδιού, αλλά και για να το βοηθήσει να κατανοήσει καλύτερα τους ήχους της γλώσσας.
Η υπερτονισμένη προφορά των φωνηέντων, γνωστή ως υπερτονισμένη άρθρωση, διευκολύνει τα βρέφη να διακρίνουν τους ήχους της ομιλίας και έχει συνδεθεί με ταχύτερη γλωσσική ανάπτυξη και μεγαλύτερο λεξιλόγιο αργότερα.
Στα κατοικίδια, όμως, ο στόχος είναι διαφορετικός, καθώς οι σκύλοι και οι γάτες δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν τους φθόγγους, τα φωνήεντα και τα σύμφωνα της γλώσσας που μιλάμε. Αντίθετα, η λεγόμενη pet-directed speech λειτουργεί κυρίως ως μέσο επικοινωνίας και ενίσχυσης του δεσμού ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο.
Με τη χαρακτηριστική ζεστή και εκφραστική φωνή, το μήνυμα που μεταδίδεται είναι περισσότερο συναισθηματικό: «Σε προσέχω», «Είσαι ασφαλής», «Αλληλεπιδρούμε».
Οι διαφορές ανάμεσα στους τρόπους ομιλίας
Παρότι οι δύο τρόποι ομιλίας μοιάζουν αρκετά, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει και διαφορές. Μια μελέτη του 2024 συνέκρινε τον τρόπο με τον οποίο γυναίκες μιλούσαν στα μωρά και στους σκύλους τους. Διαπίστωσε ότι όσες είχαν μόνο μωρό ή μόνο σκύλο χρησιμοποιούσαν σχεδόν την ίδια ζεστασιά στη φωνή τους και στις δύο περιπτώσεις.
Όταν όμως οι ίδιες γυναίκες είχαν και παιδί και κατοικίδιο, η φωνή τους προς το μωρό ήταν αισθητά πιο τρυφερή. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ομιλία προς τα κατοικίδια είναι πιο ευέλικτη και επηρεάζεται περισσότερο από τις υπόλοιπες απαιτήσεις της καθημερινότητας, σε αντίθεση με την ομιλία προς τα βρέφη που παραμένει σταθερά έντονη και προστατευτική.
Ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί τις δύο μορφές επικοινωνίας είναι η «διδακτική» διάσταση. Οι γονείς, συνήθως χωρίς να το αντιλαμβάνονται, προφέρουν πιο καθαρά συγκεκριμένους ήχους όταν μιλούν στα βρέφη, βοηθώντας τα να αναγνωρίσουν καλύτερα τις λέξεις.
Αντίθετα, όταν μιλούν σε σκύλους ή γάτες διατηρούν τη ζεστή και χαρούμενη μελωδία της φωνής, αλλά δεν αλλάζουν σημαντικά την άρθρωση των λέξεων. Το ενδιαφέρον είναι ότι σε πειράματα με παπαγάλους, οι οποίοι μπορούν να μιμηθούν ανθρώπινη ομιλία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι μιλούσαν λίγο πιο καθαρά απ’ ό,τι στους σκύλους, αν και όχι τόσο καθαρά όσο στα μωρά. Αυτό υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος προσαρμόζει ασυνείδητα τον τρόπο ομιλίας ανάλογα με τις επικοινωνιακές δυνατότητες του συνομιλητή.
Υπάρχουν όμως οφέλη και για τα ίδια τα ζώα; Οι διαθέσιμες έρευνες δείχνουν πως ναι, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό. Μελέτη του 2017 έδειξε ότι τα κουτάβια προτιμούν να ακούν ανθρώπους που τους μιλούν με αυτή τη χαρακτηριστική «παιδική» φωνή αντί για έναν ουδέτερο τόνο. Τα ζώα πλησίαζαν πιο γρήγορα τον ομιλητή και παρέμεναν περισσότερο προσηλωμένα σε αυτόν, ενώ αντίστοιχη, αν και ασθενέστερη, αντίδραση παρατηρήθηκε και σε ενήλικους σκύλους.
Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι ένας πιο εκφραστικός τόνος φωνής μπορεί να βοηθήσει τους σκύλους να κατανοήσουν καλύτερα ανθρώπινες χειρονομίες, όπως το να ακολουθήσουν το δείξιμο ενός χεριού για να βρουν κρυμμένη τροφή. Αντίστοιχα ευρήματα έχουν καταγραφεί και στα άλογα, τα οποία φαίνεται ότι δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στον άνθρωπο όταν τους μιλά με ζεστό και φιλικό τρόπο.
Παράλληλα, μια πρόσφατη έρευνα του 2026 διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι ιδιοκτήτες κατοικιδίων εκτιμούν όταν ο κτηνίατρός τους απευθύνεται στο ζώο με τρυφερή φωνή, θεωρώντας ότι αυτό δείχνει ενδιαφέρον και φροντίδα. Ωστόσο, διευκρινίζουν ότι το εύρημα αφορά κυρίως την αντίληψη των ιδιοκτητών και όχι κάποια αποδεδειγμένη βελτίωση στην υγεία ή τη συμπεριφορά των ζώων.
Με πληροφορίες από The Conversation
