Η προοπτική μιας άμεσης συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται και πάλι απίθανη, καθώς οι δύο εμπόλεμες πλευρές ανταλλάσσουν πλήγματα και διατυπώνουν αδιάλλακτες θέσεις.
Οι επιθέσεις σημειώνονται λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι περνούν σε μια νέα φάση: έναν ευρύ οικονομικό αποκλεισμό κατά του Ιράν, αλλά και των χωρών που συναλλάσσονται με αυτό.
Στόχος των ΗΠΑ ήταν να αναγκάσουν το Ιράν να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις και να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Η σημαντική αυτή θαλάσσια εμπορική οδός έχει ουσιαστικά κλείσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τη σύγκρουση, τον Φεβρουάριο.
Ένα Μνημόνιο Κατανόησης (MoU), το οποίο υπέγραψαν οι δύο πλευρές τον Ιούνιο και προβλεπόταν να οδηγήσει σε μόνιμη κατάπαυση του πυρός και σε συμφωνία εντός 60 ημερών, έχει πλέον εκπνεύσει.
Καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στον έβδομο μήνα της, η ομάδα του BBC ζήτησε από τρεις ειδικούς να καταθέσουν τις εκτιμήσεις τους για το πώς μπορεί να εξελιχθούν τα πράγματα.
Οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι η στρατιωτική και οικονομική πίεση θα αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν
Τζέισον Κάμπελ, ανώτερος συνεργάτης στο Middle East Institute, Ουάσινγκτον
Το πρόβλημα είναι ότι εξακολουθούμε να μην γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποιοι είναι οι στρατηγικοί στόχοι των ΗΠΑ στο Ιράν. Ο Λευκός Οίκος επανεξετάζει διαρκώς τι είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί από πολιτικής άποψης.
Υπήρχε η εκτίμηση ότι το στρατιωτικό σκέλος θα ήταν αρκετό για μια γρήγορη νίκη, κάτι που όμως δεν έχει φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Αυτό που βλέπουμε είναι ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν διαφορετικούς μοχλούς πίεσης, τόσο στρατιωτικούς όσο και οικονομικούς.
Αυτή τη στιγμή, η κυβέρνηση φαίνεται να είναι ικανοποιημένη με μια κατάσταση κάποιου είδους στασιμότητας. Θεωρώ ότι είναι ικανοποιημένη με τη διατήρηση του αποκλεισμού και με την πραγματοποίηση, κατά διαστήματα, επιθέσεων εναντίον των δυνατοτήτων του Ιράν να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ευελπιστούν ότι οι νέες κυρώσεις θα είναι αρκετές για να αναγκάσουν το ιρανικό καθεστώς να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από πιο αδύναμη θέση.
Οι αμερικανικές δυνάμεις φαίνεται ότι κατάφεραν τις τελευταίες ημέρες να εξασφαλίσουν τη διέλευση ενός επαρκούς, έστω και περιορισμένου, αριθμού πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ώστε να αποφευχθεί ένα σοκ στις τιμές του πετρελαίου ή μια παγκόσμια οικονομική κατάρρευση. Ωστόσο, αυτοί δεν ήταν οι στόχοι των ΗΠΑ όταν ξεκίνησαν τον πόλεμο.
Η εκτίμησή μου είναι ότι το Ιράν πιθανότατα θα απαιτήσει υψηλό τίμημα για να επιτευχθεί μια λύση, κάτι που είναι πιθανό να παραμείνει πολιτικά μη αποδεκτό για την κυβέρνηση Τραμπ.
Το Ιράν θα περιμένει παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ
Δρ.Aniseh Bassiri Tabrizi, αναπληρώτρια συνεργάτιδα στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Chatham House, Λονδίνο
Δεν πιστεύω ότι τα τελευταία πλήγματα αλλάζουν ουσιαστικά τους υπολογισμούς του Ιράν σχετικά με τον πόλεμο. Θεωρώ ότι η Τεχεράνη προετοιμάζεται για μεγαλύτερη πίεση στην οικονομία της, καθώς και για τη συνέχιση των επιθέσεων, οι οποίες πραγματοποιούνται κατά διαστήματα τους τελευταίους μήνες.
Στόχος της θα είναι να απαντά στις επιθέσεις με αναλογικό τρόπο, ώστε να μην οδηγηθεί η κατάσταση σε μια ευρύτερη σύγκρουση.
Σε οικονομικό επίπεδο, είναι προφανές ότι αυτό αναμένεται να πλήξει την ιρανική οικονομία, η οποία έχει ήδη επηρεαστεί από τον πόλεμο και αντιμετώπιζε ούτως ή άλλως διαρθρωτικά προβλήματα, όπως γνωρίζουμε και από τις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Ιράν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, δεν αισθάνομαι ότι υπάρχει από την ιρανική πλευρά η αντίληψη πως η οικονομική πίεση θα αλλάξει σύντομα τη στάση της, μεταξύ άλλων και ως προς τις διαπραγματεύσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν δεν αναζητά μια διέξοδο από τη σύγκρουση. Πιστεύω όμως ότι περιμένει από τις ΗΠΑ να επιστρέψουν στο Μνημόνιο Κατανόησης ή, τουλάχιστον, να προσφέρουν κάποιου είδους παραχώρηση.
Η Τεχεράνη δεν θέλει να υποκύψει στην αμερικανική πίεση ούτε να αλλάξει τη στάση της ως απάντηση στις κυρώσεις ή στις πρόσθετες επιθέσεις.
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν – να επιστρέψουν στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός
Νίκολας Χόπτον, διακεκριμένος συνεργάτης σε θέματα διεθνούς ασφάλειας στο Royal United Services Institute (RUSI) του Λονδίνου και πρώην πρεσβευτής του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ιράν
Η τελευταία κλιμάκωση της στρατιωτικής δράσης δεν πρόκειται να οδηγήσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση – είναι απλώς η τελευταία εξέλιξη σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη σύγκρουση.
Ούτε η οικονομική πίεση είναι πιθανό να αποδώσει, καθώς η Κίνα, η Ρωσία και πολλές άλλες χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν δεν πρόκειται να στηρίξουν μονομερείς αμερικανικές κυρώσεις.
Το Ιράν μπορεί να συνεχίσει να διαταράσσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ – κρατά ουσιαστικά το «χέρι στον λαιμό» της παγκόσμιας οικονομίας.
Ποια είναι, λοιπόν, η στρατηγική εξόδου του Λευκού Οίκου;
Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ την έχουν ήδη βρει. Εάν ο Τραμπ μπορούσε να καταβάλει μια σταθερή και συνεχή προσπάθεια για τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας που περιγράφεται στο Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου, αυτή θα αποτελούσε τη διέξοδο από τη σύγκρουση.
Μια συμφωνία όχι μόνο θα έδινε στις ΗΠΑ ένα είδος νίκης, καθώς θα αποδυνάμωνε τους σκληροπυρηνικούς κόλπους της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά θα καθησύχαζε επίσης τη διεθνή κοινότητα ότι το Ιράν δεν πρόκειται να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Υπάρχει, μάλιστα, ένα σημαντικό στοιχείο στο Μνημόνιο Κατανόησης: η άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.
Η άρση των κυρώσεων θα αποδυνάμωνε σταδιακά τους ισχυρούς Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η οικονομική αλληλεπίδραση μεταξύ του Ιράν και του υπόλοιπου κόσμου με έναν νέο τρόπο θα οδηγούσε σταδιακά σε πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές. Έτσι, θα μπορούσε να διατηρηθεί ένα ισλαμικό καθεστώς, αλλά με μια εντελώς διαφορετική μορφή.
Φυσικά, κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εύκολο να επιτευχθεί, λόγω της εκτεταμένης διείσδυσης των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στην ιρανική οικονομία.
Ωστόσο, θα μπορούσε να λειτουργήσει, εφόσον δοθεί αρκετός χρόνος και εφόσον οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους επιδείξουν στρατηγική υπομονή, κάτι που, δυστυχώς, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε έλλειψη.
Προς το παρόν, θεωρώ ότι θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια χαοτική και χωρίς σαφή κατάληξη κατάσταση, η οποία είναι επιζήμια για όλους.
Με πληροφορίες από BBC
