Η Έμιλι Γουίλσον επιστρέφει στην «Οδύσσεια» από την αρχή. Η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, που το 2017 έγινε η πρώτη γυναίκα που μετέφρασε την «Οδύσσεια» του Ομήρου στα αγγλικά, ανακοίνωσε ότι δουλεύει μια ολοκληρωτικά νέα απόδοση του έπους, λιγότερο από δέκα χρόνια μετά την έκδοση που την έκανε γνωστή πολύ πέρα από τον χώρο των κλασικών σπουδών.
Η ίδια ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για διορθωμένη έκδοση της παλιάς μετάφρασης, αλλά για νέα μετάφραση. Όπως είπε στο Associated Press, έχει ήδη φτάσει περίπου στη μέση, ενώ στους New York Times εξήγησε ότι αυτή τη φορά ακολουθεί μια προσέγγιση πιο κοντά στη δική της «Ιλιάδα»: περισσότερους στίχους από το αρχαίο πρωτότυπο, μεγαλύτερη ελευθερία στο μήκος των λέξεων και πιο ποικίλο ρυθμό.
Η ανακοίνωση έρχεται στον απόηχο της κινηματογραφικής «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ Νόλαν, η οποία κυκλοφόρησε τον Ιούλιο. Ο Νόλαν είχε αναφέρει τη μετάφραση της Γουίλσον ως μία από τις επιρροές του, ακόμη και την περίφημη πρώτη φράση της, «Tell me about a complicated man». Η Γουίλσον, ωστόσο, υπήρξε ιδιαίτερα αιχμηρή απέναντι στην ταινία, γράφοντας στο London Review of Books ότι το σενάριο είναι «άθλιο» και ότι οι χαρακτήρες δεν έχουν πειστικά κίνητρα. Η κριτική της προκάλεσε αντιδράσεις, μεταξύ άλλων και από την Τζόις Κάρολ Όουτς.
Το σημαντικό, όμως, είναι ότι η νέα μετάφραση δεν ξεκίνησε ως απάντηση στον Νόλαν. H Γουίλσον είχε ήδη μιλήσει την άνοιξη, πριν από τη δημόσια σύγκρουση γύρω από την ταινία, για την επιθυμία της να επιστρέψει στον Όμηρο και να ξαναδεί την «Οδύσσεια» με διαφορετική μεταφραστική λογική. Έχει πει ότι πιθανότατα θα κρατήσει την πρώτη φράση της εκδοχής του 2017, αλλά αναγνωρίζει πως σε άλλα σημεία θα κινηθεί αλλιώς για παράδειγμα, θεωρεί πλέον ότι είχε χρησιμοποιήσει υπερβολικά συχνά τη λέξη «slave», εκεί όπου το αρχαίο κείμενο αποτυπώνει διαφορετικές μορφές υποδούλωσης.
Η νέα «Οδύσσεια» θα συνοδεύεται και από πολύ περισσότερα σχόλια. Η Γουίλσον έχει πει ότι σκοπεύει να τετραπλασιάσει τις σημειώσεις τέλους, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία έκδοσης.
Για μια μεταφράστρια της οποίας η πρώτη «Οδύσσεια» έγινε bestseller και μπήκε στο κέντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για το ποιος έχει δικαίωμα να ξαναδιαβάζει τους κλασικούς, η επιστροφή στο ίδιο έργο δεν είναι απλώς φιλολογική άσκηση.
Είναι μια σπάνια δημόσια στιγμή αυτοαναμέτρησης: η μετάφραση ως κάτι ζωντανό, που δεν τελειώνει επειδή τυπώθηκε.
Με στοιχεία από Guardian
