Περισσότερα από 60 εκατομμύρια άστρα στο κέντρο του Γαλαξία μας αποτυπώνονται στη μεγαλύτερη και πιο λεπτομερή εικόνα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Euclid της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA).
Η εικόνα, που προέκυψε έπειτα από 26 ώρες παρατηρήσεων του πυρήνα του Γαλαξία Milky Way, δεν αποτελεί μόνο ένα εντυπωσιακό αστρονομικό στιγμιότυπο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αναζήτηση πλανητών πέρα από το ηλιακό μας σύστημα, ανοίγοντας τον δρόμο για δεκάδες χιλιάδες νέες ανακαλύψεις τα επόμενα χρόνια.
Το Euclid εκτοξεύθηκε το 2023 με βασική αποστολή να χαρτογραφήσει το Σύμπαν και να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια, δύο από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης κοσμολογίας. Ωστόσο, οι δυνατότητές του αποδεικνύονται χρήσιμες και σε έναν διαφορετικό τομέα: τη μελέτη εξωπλανητών.
Η νέα εικόνα εστιάζει στο λεγόμενο γαλαξιακό εξόγκωμα, την πυκνή περιοχή άστρων στο κέντρο του Γαλαξία. Χάρη στην εξαιρετικά υψηλή ανάλυση της κάμεράς του, το Euclid κατάφερε να διακρίνει μεμονωμένα άστρα σε μια περιοχή όπου συνήθως οι αστρονόμοι βλέπουν ένα σχεδόν αδιαχώριστο σύνολο φωτεινών πηγών.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα δεδομένα αυτά θα συμβάλουν καθοριστικά σε μια νέα εποχή ανακάλυψης εξωπλανητών. Όπως δήλωσε ο αστροφυσικός Ίμον Κέρινς από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, οι επιστήμονες ενδέχεται να περάσουν από τους περίπου 6.000 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες που γνωρίζουμε σήμερα σε περισσότερους από 100.000 τα επόμενα χρόνια.
Πώς μια εικόνα μπορεί να αποκαλύψει νέους κόσμους
Η συμβολή του Euclid στην αναζήτηση εξωπλανητών συνδέεται με μια τεχνική που οι αστρονόμοι ονομάζουν «μικροβαρυτικό φακό» (microlensing).
Το φαινόμενο συμβαίνει όταν ένα άστρο περνά μπροστά από ένα πιο μακρινό άστρο. Η βαρύτητα του κοντινότερου άστρου λειτουργεί σαν φυσικός μεγεθυντικός φακός, καμπυλώνοντας το φως του αντικειμένου που βρίσκεται πίσω του και κάνοντάς το να φαίνεται προσωρινά πιο φωτεινό.
Αν γύρω από το κοντινότερο άστρο περιφέρεται ένας πλανήτης, η επιπλέον βαρυτική του επίδραση μπορεί να προκαλέσει μια μικρή αλλά μετρήσιμη μεταβολή στη φωτεινότητα. Μέσα από αυτές τις ανεπαίσθητες διακυμάνσεις, οι αστρονόμοι μπορούν να εντοπίσουν πλανήτες που διαφορετικά θα παρέμεναν αόρατοι.
Η νέα εικόνα του Euclid αποκτά ιδιαίτερη αξία επειδή επιτρέπει στους ερευνητές να γνωρίζουν με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια τη θέση και την κίνηση εκατομμυρίων άστρων στο κέντρο του Γαλαξία. Αυτό βοηθά στην επιβεβαίωση πιθανών εξωπλανητών και στον ακριβέστερο υπολογισμό της μάζας τους.
Σύμφωνα με τον Κέρινς, τα δεδομένα του Euclid θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ακρίβεια αυτών των μετρήσεων έως και τρεις φορές σε σχέση με ό,τι ήταν δυνατό μέχρι σήμερα.
Η σημασία της αποστολής αναμένεται να γίνει ακόμη μεγαλύτερη τους επόμενους μήνες, όταν η NASA εκτοξεύσει το διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman. Η νέα αποστολή έχει σχεδιαστεί ειδικά για την αναζήτηση εξωπλανητών και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα εντοπίσει περίπου 1.500 νέους κόσμους μέσω της τεχνικής του μικροβαρυτικού φακού.
Τα στοιχεία του Euclid θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά, επιτρέποντας στους αστρονόμους να ελέγχουν με μεγαλύτερη βεβαιότητα αν τα σήματα που καταγράφονται προέρχονται πράγματι από πλανήτες και όχι από άλλα αστρονομικά φαινόμενα που μπορούν να δημιουργήσουν παρόμοιες ενδείξεις.
Με πληροφορίες από Guardian
