Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Κλιματική κρίση: Ποιες χώρες έχουν «εξαγάγει» το περισσότερο CO₂ στην ιστορία – Τα ευρήματα νέας ανάλυσης


Η Ρωσία, η Σαουδική Αραβία και η Αυστραλία είναι οι τρεις μεγαλύτεροι «εξαγωγείς» διοξειδίου του άνθρακα στην ιστορία, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Carbon Brief που εξετάζει τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων από το 1850 έως το τέλος του 2025.

Η κατάταξη βασίζεται στις ποσότητες CO₂ που απελευθερώνονται όταν το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας που εξάγουν οι χώρες αυτές καίγονται σε άλλα μέρη του κόσμου.

Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Ρωσία, με εξαγωγές ορυκτών καυσίμων που αντιστοιχούν σε περίπου 70 δισεκατομμύρια τόνους CO₂. Ακολουθεί η Σαουδική Αραβία με περίπου 61 δισεκατομμύρια τόνους, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκεται η Αυστραλία με περισσότερους από 28 δισεκατομμύρια τόνους.

Η δημοσίευση των στοιχείων συμπίπτει με την COP31, την ετήσια σύνοδο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, που πραγματοποιείται στην Αττάλεια της Τουρκίας. Η Αυστραλία έχει αναλάβει την προεδρία των διαπραγματεύσεων, την ώρα που εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς ορυκτών καυσίμων στον κόσμο.

Πώς προκύπτει η κατάταξη των χωρών

Οι περισσότερες διεθνείς κατατάξεις για τη ρύπανση υπολογίζουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα με βάση το πού παράγονται.

Για παράδειγμα, όταν μια χώρα αγοράζει πετρέλαιο από τη Σαουδική Αραβία και το χρησιμοποιεί για την παραγωγή ενέργειας, οι εκπομπές καταγράφονται συνήθως στη χώρα που το καίει και όχι σε εκείνη που το εξήγαγε.

Η νέα ανάλυση ακολουθεί διαφορετική μέθοδο. Εξετάζει από πού προέρχονται τα ορυκτά καύσιμα και υπολογίζει πόσο διοξείδιο του άνθρακα έχει παραχθεί από τη χρήση τους, ακόμη και όταν αυτή πραγματοποιείται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη για τις εκπομπές συνδέεται και με τις χώρες που εξορύσσουν και εξάγουν τα καύσιμα, όχι μόνο με εκείνες που τα καταναλώνουν.

Η διαφορά είναι σημαντική, καθώς ορισμένες χώρες εμφανίζονται να έχουν σχετικά περιορισμένες εκπομπές στο εσωτερικό τους, παρότι προμηθεύουν επί δεκαετίες μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα στην παγκόσμια αγορά.

Σύμφωνα με το Carbon Brief, όταν συνυπολογίζονται οι εξαγωγές ορυκτών καυσίμων, η ιστορική συμβολή της Αυστραλίας στην υπερθέρμανση του πλανήτη υπερδιπλασιάζεται, ενώ εκείνη της Σαουδικής Αραβίας υπερτετραπλασιάζεται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα παύουν να έχουν τη μεγαλύτερη συνολική ευθύνη για τις ιστορικές εκπομπές. Οι δύο χώρες παραμένουν στις πρώτες θέσεις, καθώς έχουν καταναλώσει τεράστιες ποσότητες ορυκτών καυσίμων, τόσο δικής τους παραγωγής όσο και εισαγόμενων.

Η Αυστραλία στο επίκεντρο της COP31

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η θέση της Αυστραλίας στην κατάταξη, καθώς η χώρα έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στις φετινές διαπραγματεύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Παρά τις δεσμεύσεις της για μείωση των εκπομπών, η Αυστραλία δεν έχει ορίσει ημερομηνία για τον τερματισμό της παραγωγής ή των εξαγωγών ορυκτών καυσίμων, τα οποία αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της αξίας των εξαγωγών της.

Μάλιστα, σύμφωνα με ξεχωριστή ανάλυση του ερευνητικού οργανισμού Climate Analytics, η αυστραλιανή κυβέρνηση εξακολουθεί να εγκρίνει έργα εξόρυξης άνθρακα που προβλέπεται να παραμείνουν σε λειτουργία ακόμη και έως το 2088.

Ο επικεφαλής του οργανισμού, Μπιλ Χέιρ, επέκρινε τη στάση της κυβέρνησης, επισημαίνοντας την αντίφαση ανάμεσα στις διεθνείς δεσμεύσεις της για το κλίμα και στη συνέχιση των επενδύσεων στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων.

Αντίστοιχη κριτική άσκησε η Λουίζ Χάτσινς, εκπρόσωπος της διεθνούς συμμαχίας Make Polluters Pay, η οποία ζητά από τις μεγάλες εταιρείες και χώρες που έχουν ωφεληθεί οικονομικά από τα ορυκτά καύσιμα να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης.

Όπως υποστήριξε, χώρες που έχουν συγκεντρώσει τεράστια έσοδα από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα εξακολουθούν να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, την ώρα που η χρηματοδότηση των μέτρων για το κλίμα παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα σημεία διαφωνίας.

Οι διαφωνίες για το τέλος των ορυκτών καυσίμων

Η δημοσίευση της ανάλυσης έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την COP31, καθώς οι χώρες επιχειρούν να συμφωνήσουν σε νέα μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, η Αυστραλία παρουσίασε ένα πρώτο σχέδιο του τελικού κειμένου της συνόδου, το οποίο περιλαμβάνει πρόταση για άμεση μετάβαση των ενεργειακών συστημάτων μακριά από τα ορυκτά καύσιμα.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη διατύπωση συναντά ήδη αντιστάσεις από χώρες που βασίζουν σημαντικό μέρος της οικονομίας τους στην παραγωγή και στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία συγκαταλέγονται στις χώρες που διαφωνούν με την προώθηση ενός κοινού τελικού κειμένου, γεγονός που ενδέχεται να δυσκολέψει την επίτευξη συμφωνίας.

Η συζήτηση για τον περιορισμό των ορυκτών καυσίμων είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στην COP28, που πραγματοποιήθηκε το 2023 στο Ντουμπάι.

Τότε, οι χώρες είχαν συμφωνήσει για πρώτη φορά ότι απαιτείται σταδιακή απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, δεν είχε οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Τρία χρόνια αργότερα, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, ενώ η απουσία των Ηνωμένων Πολιτειών από τη φετινή σύνοδο, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, έχει αλλάξει τις ισορροπίες στις διαπραγματεύσεις.

Τι απαντά η Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία αμφισβητεί την προσέγγιση που αποδίδει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αποκλειστικά στις χώρες που εξάγουν τα ορυκτά καύσιμα.

Εκπρόσωπος του υπουργείου Ενέργειας της χώρας δήλωσε στον Guardian ότι περίπου το 1% των ιστορικών εκπομπών CO₂ παγκοσμίως έχει παραχθεί εντός των συνόρων της Σαουδικής Αραβίας.

Όπως υποστήριξε, οι χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο αποφασίζουν οι ίδιες πώς θα το χρησιμοποιήσουν και με ποιες τεχνολογίες θα περιορίσουν τις εκπομπές που προκύπτουν.

Κατά την κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας, θα ήταν παραπλανητικό να αποδίδεται η ευθύνη μόνο στη χώρα που εξάγει τα καύσιμα, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος εκείνων που τα καταναλώνουν.

Παράλληλα, το υπουργείο υποστήριξε ότι η χώρα λαμβάνει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών που συνδέονται με την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Από την πλευρά τους, περιβαλλοντικές οργανώσεις επιμένουν ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής απαιτεί όχι μόνο τη μείωση της κατανάλωσης, αλλά και τον περιορισμό της ίδιας της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.

Ο Ασάντ Ρεχμάν, επικεφαλής της οργάνωσης Friends of the Earth, κάλεσε τις πλουσιότερες χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη οικονομική ευθύνη για τη σταδιακή κατάργησή τους, υποστηρίζοντας ότι τα κράτη που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική κρίση χρειάζονται χρηματοδότηση και πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες.

Η νέα ανάλυση του Carbon Brief προσθέτει έτσι ένα ακόμη στοιχείο στη διεθνή συζήτηση: κατά πόσο η ευθύνη για την υπερθέρμανση του πλανήτη πρέπει να αποδίδεται μόνο στις χώρες που καταναλώνουν ορυκτά καύσιμα ή να συνυπολογίζεται και ο ρόλος εκείνων που τα παράγουν και τα εξάγουν.

Με πληροφορίες από Guardian



Πηγή: www.lifo.gr