Σε τροχιά συνολικής ανάδειξης και αναβάθμισης μπαίνει ο αρχαιολογικός χώρος της Αμφίπολης, καθώς προχωρούν οι εκτεταμένες εργασίες προστασίας, αποκατάστασης και συντήρησης στον Τύμβο Καστά, με στόχο το μνημείο να αποδοθεί στο κοινό το 2028.
Στο πεδίο των παρεμβάσεων, έχει πλέον αποκαλυφθεί το σύνολο του μνημειώδους περιβόλου, επανατοποθετήθηκε η μαρμάρινη θύρα του μακεδονικού τάφου, ολοκληρώθηκε η αντιπλημμυρική θωράκιση, ενώ ξεκινά και η κατασκευή του μουσειακού κελύφους.
Παράλληλα, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παρέδωσε δύο ακόμη έργα που ενισχύουν τις υποδομές και τη συνολική εμπειρία των επισκεπτών.
Το πρώτο αφορά την Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα στον Στρυμόνα, η οποία χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ., όπου συντηρήθηκαν οι σωζόμενοι ξύλινοι πάσσαλοι, τοποθετήθηκε νέο προστατευτικό στέγαστρο και εντάχθηκαν πολυμεσικές εφαρμογές.
Το δεύτερο εστιάζει στη βελτίωση της προσβασιμότητας για άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης, περιλαμβάνοντας τη δημιουργία τριών διαδρομών στην Ακρόπολη, το Αρχαίο Γυμνάσιο και το Βόρειο Τείχος, την εγκατάσταση αναβατορίου, την τοποθέτηση πινακίδων σε γραφή Braille, καθώς και τη διαμόρφωση χώρων στάθμευσης ΑμεΑ.
Τα έργα που αποδόθηκαν, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 3.000.000 ευρώ, χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενισχύοντας την προστασία και την προσβασιμότητα του αρχαιολογικού χώρου. Καθιστούν τα σημαντικότερα μνημεία της Αμφίπολης πιο λειτουργικά, ασφαλή και φιλικά για όλους τους επισκέπτες. Συνολικά, στην Αμφίπολη υλοποιείται ένα συνεκτικό πρόγραμμα επενδύσεων που υπερβαίνει τα 20 εκατ. ευρώ, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία» ΕΣΠΑ 2014-2020 και 2021-2027, και από τον Τακτικό Προϋπολογισμό και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού, αποκαθιστώντας και αναδεικνύοντας τα μνημεία της και ενισχύοντας τη διεθνή ακτινοβολία του αρχαιολογικού χώρου, με κορυφαίο σημείο αναφοράς τον μνημειακό Τύμβο Καστά.
Μενδώνη: «Στόχος μας η ανάδειξη και η προβολή του Τύμβου Καστά να αποτελέσει ένα πρότυπο, σε διεθνές επίπεδο»
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η Αμφίπολη αποτελεί μείζονα αρχαιολογικό χώρο ο οποίος, από το 2019, βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής μας για την προστασία, αποκατάσταση, ανάδειξη και βελτίωση της προσβασιμότητας. Στόχος μας είναι η διαχείριση του μνημειακού συνόλου της Αμφίπολης ως σύγχρονου, ολοκληρωμένου και διεθνώς αναγνωρίσιμου πολιτιστικού προορισμού, με σεβασμό στην αυθεντικότητα των μνημείων και στις αρχές της επιστημονικής δεοντολογίας. Στον Τύμβο Καστά, η πρόοδος των έργων επιβεβαιώνει ότι ο σχεδιασμός αυτός υλοποιείται με συνέπεια, σύστημα και μέθοδο. Η εξαιρετικά δύσκολη και σύνθετη επανατοποθέτηση της μαρμάρινης θύρας του μακεδονικού τάφου, ύστερα από την απαιτητική διαδικασία συγκόλλησης και αποκατάστασής της, αποτελεί ένα σημαντικό τεχνικό και επιστημονικό επίτευγμα. Οι εργασίες στο εσωτερικό του μνημείου προχωρούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται η εγκατάσταση του αναδόχου για την κατασκευή του μουσειακού κτηρίου, το οποίο θα φιλοξενήσει τη μόνιμη έκθεση και τις ψηφιακές εφαρμογές που θα πλαισιώνουν την εμπειρία του επισκέπτη. Το μνημείο, λόγω της μοναδικότητας και της πολυπλοκότητάς του, θέτει διαρκώς νέα επιστημονικά ζητήματα, τα οποία αντιμετωπίζονται με υπευθυνότητα, από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και μέσω συνεργασιών με ελληνικά και ευρωπαϊκά ερευνητικά κέντρα. Στόχος μας είναι η αποκατάσταση, η ανάδειξη και η προβολή του Τύμβου Καστά να αποτελέσει ένα πρότυπο, σε διεθνές επίπεδο.
Συγχρόνως, ολοκληρώθηκε και αποδίδουμε επισκέψιμο για το κοινό ένα εξαιρετικά σημαντικό έργο για την προστασία της Ξύλινης Γέφυρας της Αμφίπολης, από τα σπανιότερα σωζόμενα έργα, παγκοσμίως, της αρχαίας ξύλινης μηχανικής. Η κατασκευή του στεγάστρου προστασίας διασφαλίζει τη μακροχρόνια διατήρηση των αυθεντικών ξύλινων στοιχείων, των πασσάλων και των γύψινων αποτυπωμάτων τους, τα οποία προσφέρουν μοναδικές πληροφορίες για την τεχνολογία της αρχαίας γεφυροποιίας. Η Γέφυρα, μνημείο που το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει επαρκώς, συνδεόταν με την Πύλη Γ΄ των οχυρώσεων της πόλης και μνημονεύεται από τον Θουκυδίδη. Οι ψηφιακές εφαρμογές επιτρέπουν στους επισκέπτες να γνωρίσουν την ιστορία και τη λειτουργία του. Εξίσου σημαντική είναι η ολοκλήρωση και απόδοση των έργων προσβασιμότητας στην Ακρόπολη, στο αρχαίο Γυμνάσιο και στο Βόρειο Τείχος της Αμφίπολης, που καθιστούν δυνατή την ασφαλή και ισότιμη πρόσβαση των επισκεπτών. Η αναβάθμιση των υποδομών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής μας για έναν πολιτισμό ανοιχτό σε όλους. Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ο Τύμβος Καστά ούτε μόνο η Αρχαία Γέφυρα ή η Ακρόπολη. Είναι ένα μοναδικό μνημειακό σύνολο, με αδιάλειπτη ιστορική διαδρομή από την αρχαϊκή και την κλασική εποχή έως τους ελληνιστικούς και βυζαντινούς χρόνους. Τόπος που συνδέθηκε με κορυφαίες προσωπικότητες της ιστορίας και διαδραμάτισε καθοριστικό γεωστρατηγικό ρόλο στον αρχαίο κόσμο.
Το Υπουργείο Πολιτισμού δημιουργεί τις προϋποθέσεις, ώστε το σύνολο των μνημείων της να λειτουργήσει ως ένας ενιαίος αρχαιολογικός προορισμός διεθνούς εμβέλειας, στον οποίον η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, η επιστημονική έρευνα, η προσβασιμότητα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η εμπειρία του επισκέπτη συνυπάρχουν αρμονικά».
Τύμβος Καστά
Στον Τύμβο Καστά έχει πλέον ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του συνόλου του μαρμάρινου περιβόλου, μήκους 497 μέτρων, καθώς και η αποκατάσταση της αρχικής γεωμετρίας του Τύμβου και του περιβάλλοντος του. Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκονται η αποκατάσταση της νότιας πλευράς του περιβόλου, η στερέωση του δυτικού τμήματος και η κατασκευή του εκτεταμένου δικτύου απορροής ομβρίων υδάτων. Στο ταφικό μνημείο έχουν ολοκληρωθεί οι κρίσιμες εργασίες στερέωσης και δομικής αποκατάστασης, ενώ η απομάκρυνση του συνόλου των προσωρινών μεταλλικών υποστυλώσεων επιτρέπει τώρα την πλήρη ανάγνωση του εσωτερικού του. Η μνημειώδης μαρμάρινη θύρα έχει επανατοποθετηθεί, ενώ η επόμενη φάση των εργασιών περιλαμβάνει συμπληρώσεις στην τοιχοποιία, τη διαμόρφωση του δαπέδου και την οριστικοποίηση της μελέτης της κλίμακας καθόδου, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής πρόσβαση των επισκεπτών χωρίς να αλλοιώνεται η θέαση της αυθεντικής κλίμακας του μνημείου.
Αρχαία Ξύλινη Γέφυρα
Η Αρχαία Αμφίπολη προστατευόταν από οχύρωση μήκους 7,5 χλμ., από την οποία το βόρειο τμήμα διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση. Στον τομέα της ξύλινης γέφυρας σώζονται τμήμα του τείχους και οι Πύλες Β΄ και Γ΄, με την τελευταία να συνδέεται άμεσα με τη γέφυρα που, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, διέσχισε ο στρατηγός Βρασίδας με τους Σπαρτιάτες, κατά την κατάληψη της πόλης το 424 π.Χ. Η Πύλη Γ, η μεγαλύτερη και ισχυρότερη της αρχαίας Αμφίπολης, ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την ξύλινη γέφυρα, η οποία είχε πλάτος περίπου 6 μ. και αποτελούσε κομβικό σημείο της οχύρωσης και της επικοινωνίας της πόλης. Οι ανασκαφές του Δημήτρη Λαζαρίδη, το 1970, αποκάλυψαν τμήμα της Γέφυρας, μέχρι τη σημερινή ανατολική όχθη του Στρυμόνα, με διατηρημένους ξύλινους πασσάλους δρυός, μοναδικά κατάλοιπα της αρχαίας κατασκευής που διασώθηκαν χάρη στις ιδιαίτερες συνθήκες του υγρού εδάφους. Στην άλλη πλευρά του ποταμού δεν βρέθηκε η συνέχειά της, γιατί τα μεγάλα έργα της εκβάθυνσης και διευθέτησης της κοίτης του, τη δεκαετία του 1930, πρέπει να την κατέστρεψαν ολοσχερώς. Περίπου εκατό πάσσαλοι ή αποτυπώματα πασσάλων έχουν σωθεί από τη φάση των κλασικών χρόνων. Μερικές εκατοντάδες ακόμη, λίγο ψηλότερα, ανήκουν στις μεταγενέστερες φάσεις ανακατασκευών, κατά την ελληνιστική, ρωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Χάρη σε ερευνητικό πρόγραμμα ραδιοχρονολογήσεων δειγμάτων από τα σωζόμενα ξύλα, προκύπτει η διαχρονική χρήση της Γέφυρας από τον 6ο αιώνα π.Χ., πριν από την ίδρυση της Αμφίπολης από τους Αθηναίους. Λειτούργησε χωρίς διακοπή μέχρι και τον 18 αιώνα μ.Χ.
Διαδρομές βελτίωσης προσβασιμότητας ΑμεΑ
Το έργο βελτίωσης της προσβασιμότητας ΑμεΑ περιλαμβάνει τη δημιουργία διαδρομής στην Ακρόπολη της Αρχαίας Αμφίπολης, καθιστώντας ασφαλή και εύκολη την περιήγηση στον αρχαιολογικό χώρο, στο Αρχαίο Γυμνάσιο και στο Βόρειο Τείχος για τα άτομα με κινητικές δυσκολίες και προβλήματα όρασης. Οι επεμβάσεις περιλαμβάνουν την εγκατάσταση αναβατορίου για την εύκολη μετακίνηση στο επίπεδο των παλαιοχριστιανικών μνημείων, τη διαμόρφωση και αναβάθμιση των διαδρομών κίνησης, νέες υποδομές εξυπηρέτησης των επισκεπτών, στάσεις ανάπαυσης, σήμανση και επεμβάσεις που διευκολύνουν την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία και επισκεπτών με μειωμένη κινητικότητα, σύμφωνα με τις αρχές του καθολικού σχεδιασμού. Το έργο συμπληρώνει τις προηγούμενες εργασίες ανάδειξης των παλαιοχριστιανικών βασιλικών και των οχυρώσεων της Ακρόπολης, που είχαν υλοποιηθεί μέσω του προγράμματος INTERREG καθιστώντας πλέον τον χώρο περισσότερο λειτουργικό, ασφαλή και προσβάσιμο σε όλους.
Στις αυτοψίες και στην απόδοση των μνημείων στο κοινό, την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη συνόδευσαν ο Αντιπεριφερειάρχης Σερρών Παναγιώτης Σπυρόπουλος, ο Δήμαρχος Αμφίπολης Στέργιος Φραστανλής και, από πλευράς Υπουργείου Πολιτισμού, η Γενική Γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, η αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Κρυσταλλία Μαντζανά, ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θεμιστοκλής Βλαχούλης, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων Μαρία Μερτζάνη, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σερρών Δημητρία Μαλαμίδου, ο Τμηματάρχης της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και βασικός μελετητής του Τύμβου Μιχάλης Λεφαντζής, καθώς και λοιπά υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού.
