Είναι γνωστό ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά την υγεία. Νέα μεγάλη επιστημονική μελέτη δείχνει όμως ότι προβλήματα μπορεί να προκαλέσει και ο υπερβολικός ύπνος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που κοιμούνται περίπου επτά ώρες κάθε βράδυ εμφανίζουν καλύτερη συνολική λειτουργία του οργανισμού τους, ενώ όσοι κοιμούνται πολύ λιγότερο ή πολύ περισσότερο φαίνεται να παρουσιάζουν ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature και βασίστηκε σε δεδομένα περίπου 500.000 ανθρώπων από τη βρετανική βάση UK Biobank.
Το «ιδανικό» εύρος ύπνου
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το εύρος που φαίνεται να συνδέεται με την καλύτερη λειτουργία του σώματος κυμαίνεται περίπου από 6,5 έως 7,5 ώρες ύπνου τη νύχτα.
Σε αυτό το διάστημα καταγράφηκαν καλύτερες επιδόσεις σε βασικά συστήματα του οργανισμού, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά και το ανοσοποιητικό.
Αντίθετα, όσο περισσότερο αποκλίνει κάποιος από αυτό το εύρος — είτε προς τα κάτω είτε προς τα πάνω — τόσο αυξάνονται οι ενδείξεις βιολογικής φθοράς.
Οι ερευνητές περιγράφουν το φαινόμενο ως καμπύλη σε σχήμα U: μικρές αποκλίσεις φαίνεται να έχουν περιορισμένη επίδραση, όμως οι μεγάλες διαφορές συνδέονται με σαφώς χειρότερη εικόνα για τον οργανισμό.
Πώς μετρήθηκε η «βιολογική ηλικία»
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη και βιοϊατρικά δεδομένα για να δημιουργήσει ειδικά «βιολογικά ρολόγια» για διαφορετικά όργανα του σώματος.
Στόχος ήταν να υπολογιστεί αν ο εγκέφαλος, η καρδιά ή άλλα όργανα εμφανίζουν σημάδια γήρανσης πιο γρήγορα από το αναμενόμενο για την ηλικία κάθε ανθρώπου.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης Junhao Wen από το Columbia University, σχεδόν όλα τα όργανα επηρεάζονταν αρνητικά όταν η διάρκεια του ύπνου απομακρυνόταν σημαντικά από το εύρος των περίπου επτά ωρών.
Οι ερευνητές τονίζουν πάντως ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως ο περισσότερος ή ο λιγότερος ύπνος προκαλεί άμεσα ταχύτερη γήρανση, αλλά ότι φαίνεται να υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στα δύο.
Γιατί και ο υπερβολικός ύπνος μπορεί να είναι πρόβλημα
Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα προβλήματα υγείας ίσως είναι εκείνα που οδηγούν κάποιον στο να κοιμάται περισσότερες ώρες.
Καταστάσεις όπως η κατάθλιψη ή άλλες χρόνιες παθήσεις συχνά συνδέονται με αυξημένη ανάγκη για ύπνο, κάτι που μπορεί να επηρεάζει τα αποτελέσματα.
Παράλληλα, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η ποιότητα του ύπνου είναι εξίσου σημαντική με τη διάρκειά του.
Η αποφυγή χρήσης κινητού τηλεφώνου πριν από τον ύπνο, η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί και ένα δροσερό, ήσυχο περιβάλλον στο υπνοδωμάτιο θεωρούνται βασικές συνήθειες για καλύτερη ξεκούραση.
Οι ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ένας «μαγικός αριθμός» ωρών που να ταιριάζει σε όλους.
Παρότι οι περισσότεροι άνθρωποι φαίνεται να λειτουργούν καλύτερα κοντά στις επτά ώρες ύπνου, οι ανάγκες κάθε οργανισμού επηρεάζονται από γενετικούς, ορμονικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι γυναίκες ενδέχεται να χρειάζονται ελαφρώς περισσότερο ύπνο από τους άνδρες, αν και οι διαφορές ήταν μικρές.
Οι ειδικοί θεωρούν πάντως πως το βασικό συμπέρασμα της μελέτης δεν αφορά μόνο τη διάρκεια, αλλά και τη σταθερότητα στον ύπνο.
«Το βασικό μήνυμα είναι η συνέπεια», δήλωσε ο Junhao Wen, υπογραμμίζοντας ότι ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου κοντά στις επτά ώρες φαίνεται να συνδέεται με καλύτερη συνολική υγεία και πιο αργή βιολογική γήρανση.
Με πληροφορίες από Washington Post
