Χωρίς συμφωνία για τη θέσπιση δεσμευτικών διεθνών κανόνων σχετικά με τα αυτόνομα οπλικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ολοκληρώθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου (21/11) η διάσκεψη του ΟΗΕ στη Γενεύη, έπειτα από μία εβδομάδα διαπραγματεύσεων και ολονύχτιες συνομιλίες που προσέκρουσαν στις αντιρρήσεις της Ρωσίας.
Παρότι περισσότερες από 100 χώρες υποστήριζαν την έναρξη διαπραγματεύσεων για μια νομικά δεσμευτική συνθήκη, οι συμμετέχοντες κατέληξαν λίγο πριν από τις 5 το πρωί σε μια πολύ πιο περιορισμένη συμφωνία για τη συνέχιση των συζητήσεων και τη διαμόρφωση διεθνών κανόνων, χωρίς δέσμευση ότι αυτοί θα έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα.
Σύμφωνα με τον Guardian, η Ρωσία πρωτοστάτησε στις αντιρρήσεις, χρησιμοποιώντας διαδικαστικές τακτικές που καθυστέρησαν τις εργασίες της διάσκεψης. Ωστόσο, δεν ήταν η μόνη χώρα που αντιτάχθηκε στην προοπτική μιας δεσμευτικής συνθήκης. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και άλλες χώρες που αναπτύσσουν στρατιωτικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, εμφανίστηκαν επίσης απρόθυμες να δεχθούν νέους νομικούς περιορισμούς.
Γιατί δεν επετεύχθη συμφωνία
Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν στο πλαίσιο της Σύμβασης του ΟΗΕ για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα (CCW), στην οποία συμμετέχουν 128 κράτη.
Οι αποφάσεις στο συγκεκριμένο πλαίσιο απαιτούν ομοφωνία, γεγονός που επιτρέπει ακόμη και σε έναν μικρό αριθμό χωρών να εμποδίσουν την υιοθέτηση μιας πρότασης.
Αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα να μην έχει υιοθετηθεί καμία νέα δεσμευτική ρύθμιση για οπλικά συστήματα στο πλαίσιο της σύμβασης εδώ και τρεις δεκαετίες.
Διπλωμάτες που συμμετείχαν στις συνομιλίες κατηγόρησαν τη Ρωσία ότι επιδίωξε σκόπιμα να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, χωρίς πραγματική πρόθεση συμβιβασμού. Αντίθετα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι Αμερικανοί εκπρόσωποι προσπάθησαν να βρεθεί μια κοινά αποδεκτή διατύπωση, παρότι η Ουάσινγκτον δεν υποστήριζε μια δεσμευτική συνθήκη.
Οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι το ζήτημα του ανθρώπινου ελέγχου στα αυτόνομα όπλα συζητήθηκε και στις συναντήσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ αυτή την εβδομάδα.
Επιφυλάξεις απέναντι σε νέες υποχρεωτικές ρυθμίσεις εξέφρασαν επίσης η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Τουρκία, προκρίνοντας μια μη δεσμευτική συμφωνία.
Αντίθετα, η Ουκρανία, η Κίνα, το Ιράν και άλλα κράτη δήλωσαν ότι υποστηρίζουν ή είναι διατεθειμένα να συζητήσουν τη θέσπιση νέου διεθνούς πρωτοκόλλου.
Τι είναι τα αυτόνομα όπλα και γιατί προκαλούν ανησυχία
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται οπλικά συστήματα που μπορούν να εντοπίζουν, να επιλέγουν και να πλήττουν στόχους με διαφορετικούς βαθμούς ανθρώπινης παρέμβασης.
Σε αυτά περιλαμβάνονται μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλα συστήματα που χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένες λειτουργίες ή τεχνητή νοημοσύνη για την εκτέλεση στρατιωτικών αποστολών.
Το βασικό ζήτημα είναι κατά πόσο ένας άνθρωπος πρέπει να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο στην απόφαση για τη χρήση θανατηφόρας βίας.
Ορισμένες χώρες υποστηρίζουν ότι το ισχύον διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο παρέχει ήδη επαρκή προστασία στους αμάχους. Οι υποστηρικτές μιας νέας συνθήκης αντιτείνουν ότι τα αυτόνομα όπλα δημιουργούν κινδύνους που δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς από τους υπάρχοντες κανόνες.
Σύμφωνα με τον Guardian, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη της επιλογής στρατιωτικών στόχων σε επιχειρήσεις στη Γάζα και στο Ιράν. Η χρήση AI για τον εντοπισμό στόχων, πάντως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η τελική απόφαση για την πραγματοποίηση ενός πλήγματος λαμβάνεται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον, προειδοποίησε σε ξεχωριστή εκδήλωση ότι οι πόλεμοι πλησιάζουν ολοένα περισσότερο σε ένα μοντέλο όπου τα μη επανδρωμένα συστήματα θα κυριαρχούν στο πεδίο της μάχης.
«Δεν είμαι βέβαιος ότι χρειαζόμαστε πλέον επανδρωμένα αεροσκάφη, εάν διαθέτουμε την κατάλληλη τεχνολογία drones», ανέφερε.
«Συζητούν για 14η χρονιά, ενώ τα όπλα χρησιμοποιούνται ήδη»
Η αποτυχία της διάσκεψης προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις που ζητούν τον περιορισμό των αυτόνομων όπλων.
«Τα ρομπότ-δολοφόνοι είναι ήδη εδώ», δήλωσε ο Μαξ Τέγκμαρκ, πρόεδρος του Future of Life Institute. «Κι όμως, τα κράτη συμφώνησαν ότι αρκεί να συνεχίσουν να συζητούν το ζήτημα για 14η χρονιά».
Η Μπόνι Ντόχερτι, ανώτερη σύμβουλος της Human Rights Watch για θέματα εξοπλισμών, υποστήριξε ότι απαιτείται διεθνής συνθήκη με νομική ισχύ και ότι οι διαπραγματεύσεις για την ολοκλήρωσή της θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μέσα σε 15 μήνες.
Η ίδια απέρριψε την αμερικανική πρόταση να χρειαστούν πέντε χρόνια μόνο για τη διαμόρφωση της εντολής διαπραγμάτευσης.
Επτά χώρες, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Βραζιλία, η Ιρλανδία, το Μεξικό, η Νέα Ζηλανδία και ο Παναμάς, είχαν πρωτοστατήσει στην προσπάθεια να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για δεσμευτική συνθήκη με χρονικό ορίζοντα ενός έτους.
«Δεν συζητάμε για όπλα του μέλλοντος. Αυτά χρησιμοποιούνται ήδη και συνεχίζουν να αναπτύσσονται», τόνισε ο εκπρόσωπος της Βραζιλίας στη διάσκεψη.
Με πληροφορίες από Guardian















