Ένα από τα πιο επιτυχημένα προγράμματα δημόσιας υγείας που χρηματοδότησαν ποτέ οι ΗΠΑ βρίσκεται αντιμέτωπο με καταστροφικές περικοπές.
Το PEPFAR, το αμερικανικό πρόγραμμα έκτακτης βοήθειας για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS, πιστώνεται με περισσότερες από 26 εκατομμύρια σωσμένες ζωές από το 2003, όταν δημιουργήθηκε επί προεδρίας Τζορτζ Γ. Μπους. Σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, όμως, οι περικοπές της κυβέρνησης Τραμπ και η διάλυση της USAID έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις σε δεκάδες χώρες.
Νέα έρευνα της amfAR, που θα παρουσιαστεί στο 26ο Διεθνές Συνέδριο για το AIDS στο Ρίο ντε Τζανέιρο, καταγράφει εικόνα διάλυσης σε οργανώσεις που βασίζονταν στη χρηματοδότηση του PEPFAR. Σύμφωνα με την έρευνα, οι διακοπές χρηματοδότησης είχαν «σοβαρό και καταστροφικό» αντίκτυπο: κλινικές έκλεισαν, χιλιάδες εργαζόμενοι απολύθηκαν και υπηρεσίες πρόληψης, εξέτασης και θεραπείας περιορίστηκαν ή σταμάτησαν.
Η amfAR εξέτασε 166 οργανώσεις σε 46 χώρες που επρόκειτο να λάβουν χρηματοδότηση από το PEPFAR το 2025. Πάνω από τις μισές ανέφεραν ότι τουλάχιστον μία επιχορήγηση τερματίστηκε. Το αποτέλεσμα ήταν να κλείσουν περισσότερες από 1.700 κλινικές, κέντρα υποδοχής ή άλλα σημεία παροχής υπηρεσιών, ενώ περισσότερες από 16.000 θέσεις πλήρους απασχόλησης χάθηκαν.
Οι υπηρεσίες πρόληψης επλήγησαν ιδιαίτερα σκληρά. Οργανώσεις που παρείχαν προφυλακτικά, φάρμακα πρόληψης, τεστ HIV ή πρόσβαση σε κοινότητες υψηλού κινδύνου βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς χρήματα, προσωπικό ή υλικά. Πολλές ανέφεραν ελλείψεις σε εργαστηριακά αναλώσιμα, προφυλακτικά και φάρμακα.
Παρότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε εκδώσει εξαίρεση που θεωρητικά προστάτευε τη σωτήρια θεραπεία και την πρόληψη της μετάδοσης του HIV από μητέρα σε παιδί, η έρευνα δείχνει ότι στην πράξη οι διακοπές εξαπλώθηκαν σε όλο το σύστημα. Σχεδόν τα δύο τρίτα των οργανώσεων που παρείχαν υπηρεσίες για την πρόληψη της μετάδοσης από μητέρα σε παιδί ανέφεραν προβλήματα, ενώ μία στις πέντε σταμάτησε εντελώς κάποιες από αυτές τις υπηρεσίες.
Οι πιο ευάλωτες ομάδες φαίνεται να δέχθηκαν και το μεγαλύτερο πλήγμα. Υπηρεσίες για γκέι και τρανς άτομα, εργαζόμενες και εργαζόμενους στο σεξ, ανθρώπους που κάνουν χρήση ενέσιμων ουσιών και άλλες ομάδες με αυξημένο κίνδυνο έκθεσης στον HIV ήταν από τις πιθανότερες να διακοπούν.
Το θέμα δεν είναι μόνο λογιστικό. Οι οργανώσεις που συνεχίζουν να λαμβάνουν αμερικανική χρηματοδότηση αναφέρουν ότι αναγκάζονται να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας τους ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ εναντίον της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης, αλλά και με περιορισμούς γύρω από την αναπαραγωγική υγεία και τη φυλοεπιβεβαιωτική φροντίδα.
Σχεδόν τέσσερις στις πέντε οργανώσεις δήλωσαν ότι τους ζητήθηκε να περιορίσουν ή να αλλάξουν τη δουλειά τους λόγω πρόσθετων αμερικανικών πολιτικών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό σήμαινε το τέλος υπηρεσιών προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένες κοινότητες, όπως οι εργαζόμενοι στο σεξ ή τα θύματα έμφυλης βίας.
Το PEPFAR ήταν για χρόνια σπάνιο παράδειγμα διακομματικής αμερικανικής πολιτικής με πραγματικό παγκόσμιο αποτύπωμα. Χρηματοδότησε τεστ, θεραπεία, πρόληψη, εκπαίδευση, τοπικές οργανώσεις και δίκτυα φροντίδας σε χώρες όπου το HIV/AIDS είχε αποδεκατίσει ολόκληρες κοινότητες. Γι’ αυτό και οι σημερινές περικοπές προκαλούν τόσο μεγάλη ανησυχία: δεν κόβεται απλώς ένας προϋπολογισμός, αλλά διαλύονται σχέσεις εμπιστοσύνης, υποδομές και διαδρομές πρόσβασης στη φροντίδα.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι μέχρι τώρα η συζήτηση για τις περικοπές βασιζόταν κυρίως σε προβλέψεις και μοντέλα. Η νέα έκθεση φέρνει από τα πρώτα πραγματικά δεδομένα από το πεδίο. Και αυτά δείχνουν ότι η ζημιά δεν είναι υποθετική. Έχει ήδη συμβεί.
Το πολιτικό μήνυμα είναι καθαρό. Ένα πρόγραμμα που κάποτε παρουσιάστηκε ως αμερικανική ανθρωπιστική επιτυχία μετατρέπεται τώρα σε ακόμη ένα πεδίο του πολιτισμικού πολέμου. Η μάχη κατά του HIV δεν πλήττεται μόνο από περικοπές, αλλά και από την ιδεολογική επίθεση σε όσους χρειάζονται πιο στοχευμένη φροντίδα.
Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο: ο HIV δεν περιμένει να τελειώσουν οι πολιτικές διαμάχες. Όταν κλείνουν κλινικές, όταν χάνονται τεστ, όταν σταματά η πρόληψη και όταν οι πιο εκτεθειμένες κοινότητες μένουν χωρίς πρόσβαση, η πρόοδος δεκαετιών μπορεί να αρχίσει να ξηλώνεται πολύ γρήγορα.
Με στοιχεία από Guardian
