Ο Γιώργος Μαζωνάκης στέκεται πάνω στην πίστα με το μικρόφωνο στο χέρι. Μπροστά του έχει σχηματιστεί ένας σωρός από μαύρους δίσκους, γαρύφαλλα βρίσκονται ακόμη στον αέρα και το κόκκινο φως του Fantasia κάνει τη σκηνή να μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική. Τη φωτογραφία έχει τραβήξει ο Μάρτιν Παρ.
Ο επίσημος λογαριασμός του Martin Parr Studio δημοσίευσε το Σάββατο μια μικρή επιλογή φωτογραφιών του Γιώργου Μαζωνάκη που είχε τραβήξει ο διάσημος Βρετανός φωτογράφος στην Αθήνα το 2024. Η ανάρτηση έγινε σήμερα μετά τον αιφνίδιο θάνατο του τραγουδιστή στις 9 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 54 ετών.
Η ιστορία της φωτογράφισης είναι σχεδόν όσο ενδιαφέρουσα και οι ίδιες οι εικόνες. Ο Παρ είχε αρχικά φωτογραφίσει τον Μαζωνάκη στο σπίτι του, στο πλαίσιο ενός project που ετοιμαζόταν τότε με την DMB Represents. Αφού έκαναν μαζί τα πορτρέτα της ημέρας, τον ακολούθησε το ίδιο βράδυ στα παρασκήνια πριν από την εμφάνισή του στα μπουζούκια. Έμεινε εκεί μέχρι τις 4 τα ξημερώματα, φωτογραφίζοντας τον Μαζωνάκη πάνω στη σκηνή, τη σχέση του με το κοινό και τους δίσκους με τα λουλούδια που εκτοξεύονταν προς το μέρος του.
Οι τρεις φωτογραφίες που παρουσιάζονται τώρα μοιάζουν σχεδόν με μικρή διαδρομή από τον ιδιωτικό στον δημόσιο Μαζωνάκη. Στη μία βρίσκεται ξυπόλυτος, με λευκό μπουρνούζι, καθισμένος μπροστά στον φωτισμένο καθρέφτη του καμαρινιού.
Στην επόμενη μια παράξενη μαύρη μάσκα καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το πρόσωπό του, αφήνοντας εκτεθειμένα τα μάτια, τα χείλη και μικρά κομμάτια δέρματος. Και ύστερα εμφανίζεται πλήρως ντυμένος, πάνω στην πίστα, μέσα στην υπερβολή του νυχτερινού κέντρου: κοστούμι, φως, λουλούδια, δίσκοι, μουσικοί, κοινό.
Δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί περιβάλλον περισσότερο συμβατό με τον φωτογραφικό κόσμο του Μάρτιν Παρ. Για περισσότερο από μισό αιώνα, ο Παρ παρατηρούσε με χιούμορ, οξύτητα και συχνά μια ελαφρώς άβολη οικειότητα τους ανθρώπους στις στιγμές της κατανάλωσης, της διασκέδασης και της κοινωνικής επίδειξης: στις παραλίες, στα τουριστικά θέρετρα, στα πάρτι, στα εστιατόρια, στις εκδρομές, εκεί όπου οι καθημερινοί κοινωνικοί κώδικες γίνονται ξαφνικά ορατοί. Η αναψυχή και η κατανάλωση υπήρξαν δύο από τους σταθερούς άξονες της δουλειάς του.
Η ελληνική πίστα, επομένως, με τη δική της τελετουργία υπερβολής και ανταλλαγής ανάμεσα στον καλλιτέχνη και στο κοινό, μοιάζει σχεδόν σαν θέμα που τον περίμενε. Και στο κέντρο βρίσκεται ένας τραγουδιστής που είχε χτίσει επί τρεις δεκαετίες μια δημόσια εικόνα βασισμένη ακριβώς στη μεταμόρφωση: άλλοτε αυστηρός λαϊκός άντρας, άλλοτε εκκεντρικός fashion figure, με κοστούμια, κοσμήματα, γούνες, έντονα χρώματα και εμφανίσεις που συχνά έσπαγαν τον αναμενόμενο κώδικα του Έλληνα λαϊκού σταρ.
Δεν ήταν, πάντως, η πρώτη φορά που ο Παρ κοίταζε την Ελλάδα μέσα από τον φακό του. Το 1991 είχε φωτογραφίσει την Ακρόπολη και τους τουρίστες της Αθήνας για το μεγάλο project του γύρω από τον παγκόσμιο τουρισμό, το Small World. Τα πρωτότυπα τυπώματα υπέστησαν αργότερα ζημιές από νερό· ο ίδιος κράτησε τις αλλοιωμένες εικόνες και το 2022 τις συγκέντρωσε στο φωτογραφικό βιβλίο Acropolis Now.
Η σχέση του με την Ελλάδα είχε ξαναζωντανέψει τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Το 2022 παρουσιάστηκε στην Πάτμο μια μικρή αναδρομική έκθεσή του με εικόνες από το Small World και το The Last Resort. Τότε είχε θυμηθεί ότι είχε δουλέψει ξανά στην Αθήνα μαζί με τον Μαουρίτσιο Κατελάν, φωτογραφίζοντας σε ψαραγορά, και ότι στη συνέχεια είχε βρεθεί στην Ύδρα μαζί με τον Δάκη Ιωάννου και τον Τζεφ Κουνς.
Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 2024, επέστρεψε στην Αθήνα για το Martin Parr Souvenir Shop στο Hyper Hypo, μια pop-up έκθεση και θεματικό κατάστημα που είχε επιμεληθεί η Motherland Productions. Λίγο πριν από το ταξίδι του είχε παραδεχτεί ότι, παρά τις προηγούμενες επισκέψεις του, δεν είχε φωτογραφίσει την Ελλάδα όσο θα ήθελε. Και έκλεινε τη συζήτηση με μια φράση που σήμερα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: «Ευελπιστώ να φωτογραφίσω ξανά στην Αθήνα».
Μέσα στο ίδιο έτος, ο φακός του θα βρισκόταν μπροστά στον Γιώργο Μαζωνάκη.
Δεν γνωρίζουμε αν αυτή ήταν η φωτογράφιση που είχε τότε στο μυαλό του. Ξέρουμε όμως ότι η DMB Represents ήταν ο εμπορικός εκπρόσωπος του Παρ και ότι διαθέτει production studio με βάση την Αθήνα, ενώ είχε ήδη αναπτυχθεί τα προηγούμενα χρόνια μια σειρά ελληνικών projects γύρω από τον φωτογράφο.
Και εδώ παραμένει το μικρό μυστήριο της σημερινής ανάρτησης. Το Martin Parr Studio γράφει ότι τα πορτρέτα του Μαζωνάκη έγιναν «as part of a forthcoming project with DMB Represents». Δεν κατονομάζει το project και μέχρι στιγμής δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα δημόσια αρχεία του Παρ κάποια μεταγενέστερη έκδοση, έκθεση ή φωτογραφική σειρά στην οποία να έχει παρουσιαστεί το συγκεκριμένο υλικό. Στον επίσημο κατάλογο των εκθέσεων του 2024, για παράδειγμα, δεν εμφανίζεται αντίστοιχο ελληνικό project.
Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχει μεγαλύτερο σώμα φωτογραφιών από εκείνη την ημέρα. Οι εικόνες που ανέβηκαν τώρα χαρακτηρίζονται απλώς ως «μια επιλογή» και ο ίδιος ο λογαριασμός περιγράφει μια φωτογράφιση που διήρκεσε πολλές ώρες, από τα πορτρέτα της ημέρας μέχρι το τέλος της εμφάνισης στις 4 το πρωί.
Ο Παρ πέθανε στις 6 Δεκεμβρίου 2025, σε ηλικία 73 ετών. Ήταν μέλος του Magnum Photos από το 1994 και ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους της γενιάς του, με περισσότερα από εκατό δικά του φωτογραφικά βιβλία και έργα στις συλλογές της Tate, του Centre Pompidou και του MoMA.
Έτσι, η φωτογραφία του Μαζωνάκη ανάμεσα στους δίσκους και στα γαρύφαλλα έχει σήμερα μια παράξενη δεύτερη ζωή. Είναι η εικόνα μιας πολύ συγκεκριμένης αθηναϊκής νύχτας, κοιταγμένης από έναν άνθρωπο που πέρασε τη ζωή του παρατηρώντας πώς διασκεδάζουμε, πώς ντυνόμαστε, πώς κοιτάζουμε και πώς θέλουμε να μας κοιτούν.
Και απέναντί του είχε έναν καλλιτέχνη που ήξερε καλύτερα από τους περισσότερους ότι, πάνω στην πίστα, το να σε κοιτούν είναι κι αυτό μέρος της παράστασης.
