Μετά την ανατροπή του πρώην προέδρου της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στις ιστορικές πρόωρες εκλογές της Κυριακής (25/10), έπειτα από ένα φοιτητικό κίνημα διαμαρτυρίας χωρίς κεντρική ηγεσία, η χώρα αναμένει να μάθει ποιοι θα αναλάβουν την πρωθυπουργία και άλλα καίρια υπουργικά χαρτοφυλάκια στο πλαίσιο του σχηματισμού της νέας κυβέρνησης.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους σημαντικότερους υποψηφίους που περιλαμβάνονται στη λίστα των φοιτητών.
Ντέγιαν Σόσκιτς, 59 ετών – Πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας
Ο Ντέγιαν Σόσκιτς, οικονομολόγος και καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, διετέλεσε διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σερβίας από το 2010 έως το 2012. Παραιτήθηκε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για νομοθετικές τροποποιήσεις που, όπως υποστήριζε, υπονόμευαν την ανεξαρτησία του θεσμού.
Εδώ και χρόνια ασκεί έντονη κριτική στην κυβέρνηση Βούτσιτς. Ο Σόσκιτς, ο οποίος στα νεανικά του χρόνια ήταν φανατικός ποδηλάτης, έχει πλέον υιοθετήσει ένα πιο ήπιο προφίλ μεταρρυθμιστή, χωρίς να έχει πάψει να επισημαίνει τις θεσμικές αδυναμίες της χώρας υπό την ηγεσία του Βούτσιτς.
Το 2021, αναφερόμενος στη θέση της Σερβίας και στην επιδείνωση των επιδόσεών της σε διεθνείς δείκτες διαφάνειας, υποστήριξε ότι η συστημική διαφθορά στη βαλκανική χώρα ήταν πιο εκτεταμένη σε σύγκριση με τα γειτονικά κράτη και λειτουργούσε αποτρεπτικά για τις εγχώριες και τις ξένες άμεσες επενδύσεις. Ο Βούτσιτς και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του έχουν επανειλημμένα απορρίψει τις κατηγορίες περί διαφθοράς.
Ο Σόσκιτς υποστηρίζει ότι η συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών μπορεί να δημιουργήσει σταθερές βάσεις για μόνιμες αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις.
Φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης έχουν επικρίνει τη θητεία του στην κεντρική τράπεζα, κατηγορώντας τον ότι προκάλεσε την υποτίμηση του δηναρίου. Ο ίδιος έχει υπερασπιστεί τις αποφάσεις του, υποστηρίζοντας ότι η υποτίμηση ήταν αποτέλεσμα των αναγκαίων αλλαγών στη νομισματική πολιτική εκείνης της περιόδου και όχι προσωπική του αποτυχία.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Σόσκιτς πρότεινε την αναπροσαρμογή, δηλαδή την αποδυνάμωση, της συναλλαγματικής ισοτιμίας του δηναρίου, το οποίο ακολουθεί καθεστώς ελεγχόμενης διακύμανσης έναντι του ευρώ, με στόχο να γίνουν τα εγχώρια προϊόντα φθηνότερα στις ξένες αγορές και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών.
Ως εναλλακτική λύση, πρότεινε τη διατήρηση μιας σταθερής και ισχυρότερης ισοτιμίας, σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους μέσω περικοπών στους μισθούς.
Ίλιγια Σρντάνοβιτς, 55 ετών – Καρδιολόγος και καθηγητής
Ο Ίλιγια Σρντάνοβιτς είναι εν ενεργεία καρδιολόγος, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Νόβι Σαντ και λάτρης της ποδηλασίας. Αναδείχθηκε επικεφαλής υποψήφιος του φοιτητικού κινήματος όταν οριστικοποιήθηκε η εκλογική λίστα τον Σεπτέμβριο.
Η μετάβασή του στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ξεκίνησε κατά τη διάρκεια των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς, τις οποίες διοργάνωσαν φοιτητές. Ο ίδιος εμφανιζόταν συχνά ως ομιλητής στις κινητοποιήσεις.
Ο γιατρός συμμετείχε επίσης στην ποδηλατική περιοδεία του κινήματος με την ονομασία «Φύλακες του Συντάγματος», η οποία πραγματοποιήθηκε στην επαρχία της Βοϊβοντίνα, στη βόρεια Σερβία.
Στην προεκλογική του εκστρατεία, ο Σρντάνοβιτς δεσμεύτηκε για ένα αποκεντρωμένο σύστημα υγείας, «στην υπηρεσία των πολιτών και βασισμένο στην ισότητα όλων των ασθενών».
Σε συνέντευξή του στο πρακτορείο ειδήσεων FoNet, με έδρα το Βελιγράδι, δήλωσε ότι πολιτικός του στόχος είναι να οικοδομήσει «μια καλύτερη Σερβία, τίποτα άλλο δεν έχει σημασία».
Αρνήθηκε πρόσκληση του Βούτσιτς να συμμετάσχει σε τηλεοπτική αντιπαράθεση κατά την προεκλογική περίοδο. Την Τρίτη, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι είχε μια «καλή» τηλεφωνική συνομιλία με τον Σρντάνοβιτς, επισημαίνοντας πως προτεραιότητα είναι ο άμεσος σχηματισμός νέας κυβέρνησης.
Ορισμένες από τις θέσεις του Σρντάνοβιτς δεν διαφοροποιούνται ριζικά από εκείνες της προηγούμενης κυβέρνησης. Επανέλαβε τη θέση της φοιτητικής λίστας ότι το Κόσοβο, το οποίο κήρυξε την ανεξαρτησία του από τη Σερβία το 2008, εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της χώρας.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία, δήλωσε επίσης ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Όπως ανέφερε, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει αρχικά να επικεντρωθεί στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς και στην «υπαρξιακή επιβίωση» του έθνους.
Ντέγιαν Μποντιρόγκα, 53 ετών – Ο πρόεδρος της Euroleague
Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα, πρώην αρχηγός της εθνικής ομάδας μπάσκετ της Γιουγκοσλαβίας και νυν πρόεδρος της EuroLeague, αποτελεί ένα από τα πιο προβεβλημένα δημόσια πρόσωπα του φοιτητικού κινήματος.
Περιέγραψε τις εκλογές της Κυριακής ως μια μάχη «για την επιστροφή μιας χώρας που έχει πέσει στα χέρια άλλων».
Η είσοδός του στην πολιτική αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο μιας πορείας που έχει καθηλώσει μια χώρα με βαθιά μπασκετική παράδοση. Ο Μποντιρόγκα κατέκτησε διαδοχικά χρυσά μετάλλια στα Παγκόσμια Πρωταθλήματα της FIBA το 1998 και το 2002, ενώ οδήγησε την τότε εθνική ομάδα της Γιουγκοσλαβίας στην κατάκτηση του ασημένιου μεταλλίου στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996.
Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση, το 2007, στράφηκε στη διοίκηση του αθλητισμού και το 2022 ανέλαβε την προεδρία της EuroLeague.
Κατά την προεκλογική περίοδο, ο Μποντιρόγκα έδωσε το «παρών» σε φοιτητικές συγκεντρώσεις και συμμετείχε σε παραδοσιακούς χορούς σε υπαίθριες εκδηλώσεις σε αγροτικές περιοχές της χώρας.
Οι θαυμαστές του τον επευφημούσαν συχνά με ένα σύνθημα της δεκαετίας του 1990: «Έχουμε τον θεό μας, και το όνομά του είναι Μποντιρόγκα».
Ράντομιρ Σάιτσιτς, 64 ετών – Καθηγητής Χημείας
Ο Ράντομιρ Σάιτσιτς, καθηγητής Οργανικής Χημείας και μέλος της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (SANU), ήταν το πρόσωπο που εκπροσώπησε τη νίκη των φοιτητών την Κυριακή.
Μετά την παραδοχή της ήττας από τον Βούτσιτς, ανέβηκε στο βήμα στα κεντρικά γραφεία του κινήματος και χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «νίκη των πολιτών».
Ειδικεύεται στη φαρμακευτική χημεία και η ερευνητική του δραστηριότητα επικεντρώνεται στη σύνθεση ουσιών για χημειοθεραπείες και αντιιικές θεραπείες. Στο έργο του περιλαμβάνεται και ειδικό ερευνητικό πρόγραμμα για την COVID-19, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Παστέρ.
Ο Σάιτσιτς συμμετείχε στις φοιτητικές κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς, οι οποίες ξέσπασαν μετά την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης Νόβι Σαντ, στη βόρεια Σερβία, το 2024.
Στη συνέχεια, βρέθηκε στο στόχαστρο φιλοκυβερνητικών ταμπλόιντ, αφού υπέγραψε μαζί με άλλους 24 πανεπιστημιακούς αίτημα για την παραίτηση του Βούτσιτς. Τον Μάιο του 2026, αποχώρησε από έκθεση σε γκαλερί της SANU, διαμαρτυρόμενος για την παρουσία του υπουργού Πολιτισμού, Νίκολα Σελάκοβιτς.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία, δήλωσε σε συγκεντρωμένους πολίτες ότι η Σερβία είναι «κατεχόμενη εκ των έσω» και υποστήριξε ότι είναι έτοιμος να θέσει ακόμη και «τη ζωή του» στη διάθεση του φοιτητικού κινήματος.
Ο Σάιτσιτς χαρακτηρίζει το Κόσοβο «προσωρινά κατεχόμενο έδαφος» και υποστηρίζει τη διατήρηση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία.
Πολιτικοί αναλυτές και τοπικά μέσα ενημέρωσης τον θεωρούν πιθανό υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές, οι οποίες αναμένεται επίσης να προκηρυχθούν μετά την πρόσφατη παραίτηση του Βούτσιτς από την προεδρία.
Με πληροφορίες από Reuters
