Ένας απολιθωμένος σκελετός Tyrannosaurus rex πουλήθηκε για 50,1 εκατ. δολάρια στον οίκο Sotheby’s της Νέας Υόρκης, καταρρίπτοντας το ρεκόρ για τον ακριβότερο δεινόσαυρο που έχει βγει ποτέ σε δημοπρασία.
Ο T. rex, με το παρατσούκλι «Gus», είναι ένας από τους μεγαλύτερους και πιο πλήρεις σκελετούς του είδους του. Έζησε πριν από περίπου 67 εκατομμύρια χρόνια, έχει μήκος περίπου 11,5 μέτρα, ύψος 3,8 μέτρα και πουλήθηκε σε ανώνυμο αγοραστή που συμμετείχε τηλεφωνικά, έπειτα από περίπου δέκα λεπτά προσφορών. Η τιμή κατακύρωσης έφτασε τα 43 εκατ. δολάρια, ενώ μαζί με τις προμήθειες η τελική τιμή ανήλθε στα 50,1 εκατ. δολάρια.
Το ποσό ξεπέρασε κατά πολύ την εκτίμηση των 20 έως 30 εκατ. δολαρίων και έσπασε το προηγούμενο ρεκόρ, που κρατούσε ο στεγόσαυρος «Apex». Εκείνος είχε πουληθεί το 2024, επίσης στον Sotheby’s, για 44,6 εκατ. δολάρια στον δισεκατομμυριούχο Κεν Γκρίφιν, ο οποίος τον έχει δανείσει στο Αμερικανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Νέας Υόρκης για τέσσερα χρόνια.
Ο «Gus» βρέθηκε σε κτηνοτροφικό ράντσο στη Νότια Ντακότα και η ανασκαφή του κράτησε τρία χρόνια. Ο σκελετός περιλαμβάνει 183 απολιθωμένα οστά και θεωρείται πλήρης κατά 61% με βάση τον αριθμό των οστών ή κατά 75% έως 80% με βάση τη μάζα του. Η προετοιμασία του χρειάστηκε χρόνια, καθώς τα απολιθώματα καθαρίστηκαν, συντηρήθηκαν και συμπληρώθηκαν όπου χρειαζόταν, μεταξύ άλλων και με τρισδιάστατα εκτυπωμένα τμήματα.
Στον Sotheby’s, ο σκελετός είχε στηθεί σε απειλητική στάση πάνω σε ατσάλινο σκελετό στήριξης, σαν να ετοιμαζόταν να επιτεθεί. Το πραγματικό κρανίο του, όμως, δεν τοποθετήθηκε πάνω στο σώμα, επειδή θεωρείται ιδιαίτερα εύθραυστο. Εκτέθηκε χωριστά στο λόμπι του κτιρίου Breuer, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να δουν από κοντά το τεράστιο κεφάλι, τα δόντια και τα σημάδια μιας ζωής που φαίνεται πως ήταν γεμάτη μάχες.
Τα οστά του «Gus» φέρουν ίχνη τραυμάτων, δαγκωμάτων και επουλωμένων καταγμάτων. Στο κρανίο, στη γνάθο, στα πλευρά και σε άλλα σημεία του σώματος υπάρχουν ενδείξεις είτε μάχης με άλλους τυραννόσαυρους είτε μεταθανάτιας κατανάλωσης από σαρκοφάγα. Με άλλα λόγια, αυτό που πουλήθηκε ως εντυπωσιακό αντικείμενο δεν είναι μόνο ένας σκελετός. Είναι ένα αρχείο βίας από τον ύστερο Κρητιδικό κόσμο.
Ακριβώς γι’ αυτό η πώληση προκαλεί αντιδράσεις. Για τους οίκους δημοπρασιών, τέτοια απολιθώματα είναι σπάνια αντικείμενα με τεράστια εμπορική αξία. Για τους παλαιοντολόγους, όμως, είναι αναντικατάστατα επιστημονικά τεκμήρια. Αν ένας σκελετός αυτού του είδους καταλήξει σε ιδιωτική συλλογή χωρίς πρόσβαση για έρευνα, μπορεί ουσιαστικά να χαθεί για την επιστήμη, ακόμη κι αν συνεχίσει να υπάρχει ως αντικείμενο.
Η συζήτηση δεν είναι καινούργια, αλλά οι τιμές γίνονται πλέον τόσο υψηλές που τα μουσεία δύσκολα μπορούν να ανταγωνιστούν ιδιώτες συλλέκτες. Η αγορά των δεινοσαύρων έχει μετατρέψει ορισμένα από τα πιο σπάνια απολιθώματα του πλανήτη σε περιουσιακά τρόπαια, σε αντικείμενα που μπορούν να σταθούν δίπλα σε έργα τέχνης, πολυτελή αυτοκίνητα ή άλλα σύμβολα ακραίου πλούτου.
Το παράδοξο είναι ότι ο «Gus» κουβαλά μια ιστορία βαθιά δημόσια: την ιστορία της ζωής στη Γη πριν από εκατομμύρια χρόνια, της εξέλιξης, της εξαφάνισης, της βίας, της επιβίωσης και της επιστημονικής γνώσης. Η αγορά, όμως, μπορεί να τον μετατρέψει σε ιδιωτικό θέαμα. Έναν T. rex που κάποτε κυριαρχούσε σε έναν άγριο προϊστορικό κόσμο και τώρα κινδυνεύει να εξαφανιστεί ξανά, αυτή τη φορά όχι από μετεωρίτη, αλλά πίσω από την πόρτα μιας ιδιωτικής συλλογής.
Η πώληση του «Gus» δείχνει πόσο παράξενο έχει γίνει το εμπόριο της σπανιότητας. Ένα σώμα 67 εκατομμυρίων ετών, γεμάτο ίχνη ζωής και θανάτου, μπορεί να περάσει μέσα σε λίγα λεπτά από την επιστημονική αγωνία στην αγορά πολυτελείας.
Και το ερώτημα που μένει μετά το σφυρί του δημοπράτη είναι απλό: σε ποιον ανήκει, τελικά, το παρελθόν της Γης;
με στοιχεία από The Art Newspaper, AP,
