Ο Βλαντίμιρ Ούγκλεφ, ο Ρώσος χημικός που συνέβαλε στην ανάπτυξη των νευροτοξικών παραγόντων Νόβιτσοκ και αργότερα κατηγόρησε τη ρωσική ηγεσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν προσωπικά για τη χρήση τους εναντίον αντιφρονούντων, πέθανε στις 25 Οκτωβρίου στη Ρωσία.
Ο γιος του, Αλεξάντρ, επιβεβαίωσε ότι πέθανε σε νοσοκομείο στην Ανάπα της Ρωσίας, λόγω επιπλοκών μετά από έμφραγμα, σε ηλικία 80 ετών.
Η διαδρομή του συνδέθηκε με ένα από τα πλέον απόρρητα προγράμματα χημικών όπλων της Σοβιετικής Ένωσης. Δεκαετίες αργότερα, έγινε ένας από τους επιστήμονες που αμφισβήτησαν δημόσια τις διαψεύσεις της Μόσχας για τη χρήση του Νόβιτσοκ στις δηλητηριάσεις του Σεργκέι Σκριπάλ και του Αλεξέι Ναβάλνι.
«Η δηλητηρίαση Ναβάλνι έγινε με την ευλογία του Πούτιν»
Το 2020, όταν ο Αλεξέι Ναβάλνι δηλητηριάστηκε με Νόβιτσοκ, ο Ούγκλεφ απέδωσε ευθέως την ευθύνη στη ρωσική ηγεσία.
«Η επίθεση στον Αλεξέι Ναβάλνι θα μπορούσε να έχει διαπραχθεί μόνο από μια ισχυρή ομάδα στους κύκλους του Κρεμλίνου ή των υπηρεσιών πληροφοριών και με την ευλογία του Βλαντίμιρ Βλαντίμιροβιτς Πούτιν», είχε δηλώσει στη Wall Street Journal.
Ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος είχε αρρωστήσει βαριά κατά τη διάρκεια πτήσης από το Τομσκ προς τη Μόσχα. Μεταφέρθηκε για νοσηλεία στη Γερμανία, όπου ανάρρωσε. Αργότερα συνελήφθη και καταδικάστηκε σε φυλάκιση στη Ρωσία. Πέθανε το 2024, ενώ βρισκόταν υπό κράτηση.
Στα μυστικά εργαστήρια του Νόβιτσοκ
Ο Ούγκλεφ άρχισε να εργάζεται στο πρόγραμμα «Novichok» τη δεκαετία του 1970, μαζί με άλλους χημικούς του σοβιετικού στρατιωτικού μηχανισμού, σε μυστική εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας.
Στόχος τους ήταν η ανάπτυξη νευροτοξικών παραγόντων νέας γενιάς, περισσότερο θανατηφόρων, ανθεκτικών και δύσκολων στον εντοπισμό από τους προκατόχους τους.
Η ονομασία «Novichok» σημαίνει «νεοφερμένος» στα ρωσικά. Δεν περιγράφει μία μόνο ουσία, αλλά μια οικογένεια νευροτοξικών παραγόντων που διαταράσσουν τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και μπορούν να προκαλέσουν θανατηφόρα δηλητηρίαση ακόμη και σε ελάχιστες ποσότητες.
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, ο Ούγκλεφ και άλλοι επιστήμονες αποκάλυψαν στοιχεία για την εργασία τους, επιδιώκοντας να πιέσουν τα διάδοχα κράτη να καταστρέψουν τα αποθέματα χημικών όπλων.
Ο ίδιος δεν διώχθηκε ποινικά, αλλά έχασε την άδεια πρόσβασης σε άκρως απόρρητες πληροφορίες και αποχώρησε από την κρατική υπηρεσία.
Η επίθεση στους Σκριπάλ
Τον Μάρτιο του 2018, ο πρώην αξιωματικός της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Σεργκέι Σκριπάλ και η κόρη του, Γιούλια, κατέρρευσαν σε παγκάκι στο Σάλσμπερι της Βρετανίας. Η δηλητηρίασή τους αποδόθηκε σε έκθεση σε παραλλαγή του Νόβιτσοκ, γνωστή ως A-234.
Ο Σκριπάλ είχε κατασκοπεύσει υπέρ της Βρετανίας και καταδικαστεί για προδοσία στη Ρωσία το 2006. Τέσσερα χρόνια αργότερα εγκαταστάθηκε στη Βρετανία, στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων. Πατέρας και κόρη επέζησαν. Η ρωσική κυβέρνηση αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή, αλλά ο Ούγκλεφ αμφισβήτησε τις διαψεύσεις της.
«Είμαι κατά 99% βέβαιος ότι ήταν A-234, το γνωρίζω όπως μια μητέρα γνωρίζει το παιδί της», είχε δηλώσει στην εφημερίδα The Independent το 2018. «Ήταν επίθεση οργανωμένη σε κρατικό επίπεδο», πρόσθεσε.
Από την ίδια υπόθεση δηλητηριάστηκε και ο αστυνομικός Νικ Μπέιλι, ο οποίος ανάρρωσε. Μερικούς μήνες αργότερα, η Ντον Στέρτζες και ο Τσάρλι Ρόουλι εκτέθηκαν στον νευροτοξικό παράγοντα στο κοντινό Έιμσμπερι, αφού ήρθαν σε επαφή με ένα μπουκάλι αρώματος που θεωρείται ότι είχε χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά του.
Και οι δύο νοσηλεύτηκαν. Η Στέρτζες πέθανε, ενώ ο Ρόουλι επέζησε.
Η ζωή του εκτός των μυστικών εργαστηρίων
Ο Βλαντίμιρ Ιβάνοβιτς Ούγκλεφ γεννήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1946 στο Κίροφσκ, έναν μεταλλευτικό οικισμό στη βορειοδυτική Ρωσία, πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο. Οι γονείς του είχαν σταλεί εκεί ως τιμωρία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πατέρας του ήταν τεχνικός μεταλλείων και η μητέρα του εργαζόταν στον χειρισμό μηχανής περιέλιξης πηνίων.
Σπούδασε χημεία στο Πανεπιστήμιο Χημικής Τεχνολογίας Ντμίτρι Μεντελέγεφ στη Μόσχα. Μετά την ολοκλήρωση του διδακτορικού του, το 1975, εντάχθηκε στο απόρρητο πρόγραμμα χημικών όπλων του σοβιετικού υπουργείου Άμυνας.
Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Ανάπα, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Όπως είχε εξηγήσει, το ηπιότερο κλίμα βοηθούσε την υγεία της συζύγου του. Εργάστηκε σε εταιρεία χρωμάτων και συνταξιοδοτήθηκε περίπου τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του.
Άφησε τη σύζυγό του, Ταΐσα Πετρόβνα Ούγκλεβα, δύο γιους, τον Αλεξάντρ και τον Ντμίτρι, και δύο εγγονές.
Μιλώντας το 2018 στο Radio France Internationale, είχε περιγράψει τη χρήση του Νόβιτσοκ ως συνέχεια των πρακτικών των σοβιετικών και ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας.
«Η Τσεκά, από το 1917, είναι μια οργάνωση που δεν συγχωρεί ποτέ κανέναν», είχε πει, αναφερόμενος στην πρώτη σοβιετική μυστική αστυνομία. «Αλλάζουν μόνο τα ονόματα, η ουσία παραμένει η ίδια».
Με πληροφορίες από New York Times
