Αύριο, Κυριακή (31/5) ο νυχτερινός ουρανός θα φιλοξενήσει ένα σχετικά σπάνιο φαινόμενο: τη δεύτερη πανσέληνο μέσα σε ένα μήνα ή αλλιώς ένα «μπλε φεγγάρι». Τι ακριβώς σημαίνει όμως αυτός ο όρος και πόσο σπάνιο είναι το φαινόμενο;
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί ορισμοί για το «μπλε φεγγάρι».
«Ο πιο γνωστός και απλός ορισμός είναι αυτός του μηνιαίου μπλε φεγγαριού», εξηγεί ο αστρονόμος Γκρεγκ Μπράουν από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς.
Στην περίπτωση αυτή, μπλε φεγγάρι ονομάζεται η δεύτερη πανσέληνος που εμφανίζεται μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα.
Αυτό συμβαίνει επειδή η Σελήνη χρειάζεται περίπου 29,5 ημέρες για να ολοκληρώσει τον κύκλο των φάσεών της. Συνήθως έχουμε μία πανσέληνο κάθε μήνα, αλλά περιστασιακά μπορεί να υπάρξουν δύο. Η δεύτερη από αυτές ονομάζεται «μπλε φεγγάρι». Αυτό ακριβώς το φαινόμενο θα παρατηρηθεί αύριο, Κυριακή.
Υπάρχει και ένας δεύτερος ορισμός, γνωστός ως «εποχιακό μπλε φεγγάρι». Σε αυτή την περίπτωση, πρόκειται για μια «επιπλέον» πανσέληνο μέσα σε μία αστρονομική εποχή, δηλαδή στο διάστημα μεταξύ ενός ηλιοστασίου και μιας ισημερίας ή το αντίστροφο.
«Σε αυτούς τους περίπου τρεις μήνες αναμένεται να υπάρξουν τρεις πανσελήνοι, αλλά μερικές φορές μπορεί να υπάρξουν και τέσσερις», εξηγεί ο Μπράουν. «Και για κάποιο λόγο, η τρίτη είναι αυτή που ονομάζεται “μπλε φεγγάρι”».
Γιατί ονομάζεται και μικροφέγγαρο (micromoon);
Το μικροφέγγαρο σχετίζεται με τη φαινομενική διάμετρο της Σελήνης όπως τη βλέπουμε από τη Γη.
Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική. Αυτό σημαίνει ότι άλλοτε βρίσκεται πιο κοντά και άλλοτε πιο μακριά από τον πλανήτη μας.
Όταν μια πανσέληνος συμβαίνει κοντά στο σημείο της τροχιάς όπου η Σελήνη βρίσκεται πιο κοντά στη Γη, τότε μιλάμε για «υπερπανσέληνο» (supermoon).
Αντίθετα, όταν η πανσέληνος συμβαίνει κοντά στο πιο απομακρυσμένο σημείο της τροχιάς της, τότε έχουμε μικροφέγγαρο.
Παρά την ονομασία του, το μικροφέγγαρο δεν φαίνεται ιδιαίτερα μικρό. Σύμφωνα με τον Μπράουν, εμφανίζεται περίπου 14% μικρότερο από μια υπερπανσέληνο και μόλις 6% μικρότερο από μια συνηθισμένη πανσέληνο.
Πόσο σπάνιο είναι ένα μπλε μικροφέγγαρο;
Τα μπλε φεγγάρια εμφανίζονται περίπου κάθε δύο ή τρία χρόνια, ενώ τα μικροφέγγαρα δύο έως τρεις φορές τον χρόνο.
Ο συνδυασμός των δύο φαινομένων είναι αρκετά πιο σπάνιος. Σύμφωνα με τον Μπράουν, ένα μπλε μικροφέγγαρο εμφανίζεται περίπου μία φορά κάθε λίγες δεκαετίες.
Ωστόσο, τα φαινόμενα αυτά δεν ακολουθούν απόλυτα σταθερό κύκλο. Επιπλέον, οι διαφορές στις ζώνες ώρας και η Διεθνής Γραμμή Ημερομηνίας μπορούν να επηρεάσουν το αν μια πανσέληνος θεωρείται μπλε φεγγάρι σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου.
Με βάση τον ίδιο ορισμό που ισχύει για το φετινό φαινόμενο, η επόμενη εμφάνιση μπλε μικροφέγγαρου στο Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται το 2066. Σε άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, το φαινόμενο θα εμφανιστεί νωρίτερα, το 2053.
Είναι πράγματι μπλε;
Όχι.
Παρά την ονομασία του, το μπλε φεγγάρι δεν έχει μπλε χρώμα. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες η Σελήνη μπορεί να αποκτήσει μια ελαφρώς γαλάζια απόχρωση.
Αυτό μπορεί να συμβεί ύστερα από μεγάλες δασικές πυρκαγιές ή ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις. Η σκόνη και τα σωματίδια που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα μπορούν να διαχέουν το φως με τρόπο που να δίνει στη Σελήνη μια μπλε ή γαλαζωπή όψη.
Πανσέληνος Μαΐου: Ποια είναι η καλύτερη ώρα για παρατήρηση
Η ακριβής στιγμή της πανσελήνου στις 31 Μαΐου είναι στις 11:45μμ Ελλάδας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αστρονόμο Μπράουν, «θα είναι πρακτικά αδύνατο να ξεχωρίσει κανείς τη διαφορά από μια πλήρη πανσέληνο καθ’ όλη τη διάρκεια της προηγούμενης νύχτας αλλά και της επόμενης».
Με άλλα λόγια, όσοι θέλουν να απολαύσουν το φαινόμενο μπορούν να στρέψουν το βλέμμα τους στον ουρανό το βράδυ του Σαββάτου ή της Κυριακής.
Στο βόρειο ημισφαίριο, η Σελήνη θα βρίσκεται σχετικά χαμηλά στον ουρανό κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ στο νότιο ημισφαίριο θα εμφανίζεται πολύ ψηλά.
Με πληροφορίες από Guardian
