Οι ρωσικές δυνάμεις ασφαλείας συλλαμβάνουν πολίτες στη μέση του δρόμου και τους ασκούν πιέσεις για να υπογράψουν συμβόλαια με τον στρατό. Την ίδια στιγμή, πληθαίνουν οι πληροφορίες που θέλουν το Κρεμλίνο να προετοιμάζεται για ένα νέο κύμα επιστράτευσης, στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία.
Στα μέσα Αυγούστου, η ρωσική οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα Idite lesom έλαβε 14 καταγγελίες από πολίτες. Όπως ανέφεραν, οι αρχές τους προσήγαγαν και τους ανάγκασαν ή τους πίεσαν να υπογράψουν στρατιωτικά συμβόλαια, είτε μέσα σε αστυνομικά τμήματα είτε απευθείας σε στρατολογικά γραφεία.
Η οργάνωση, η οποία βοηθά τους Ρώσους να αποφύγουν τη συμμετοχή τους στον πόλεμο, σημείωσε ότι η κατακόρυφη αύξηση αυτών των περιστατικών ξεκίνησε στις 10 Αυγούστου. «Τον Ιούλιο καταγράφονταν μόνο μεμονωμένα περιστατικά, αλλά τώρα βρισκόμαστε στην κορύφωση του φαινομένου», δήλωσε στο Euronews ο Ιβάν Τσουβιλάγιεφ, εκπρόσωπος της οργάνωσης.
Τα περιστατικά εκτείνονται από το Νοβοροσίσκ έως το Μπιρομπιτζάν. Οι αστυνομικοί σταματούν άνδρες στον δρόμο με πρόσχημα τον έλεγχο εγγράφων ή την κατανάλωση αλκοόλ σε δημόσιους χώρους, ενώ άλλους τους συλλαμβάνουν στους χώρους εργασίας τους ή καθώς επιστρέφουν στο σπίτι.
Στην περιοχή της Πένζα, ανάλογα περιστατικά καταγράφονται από τα μέσα Ιουνίου. Το ίδιο διάστημα, η Idite lesom, ο τίτλος της οποίας αποτελεί λογοπαίγνιο με μια ρωσική έκφραση που σημαίνει «σταματήστε να με ενοχλείτε», ανέφερε επτά περιπτώσεις κληρωτών στρατιωτών που πιέστηκαν ή εξαναγκάστηκαν να υπογράψουν συμβόλαια με το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας.
Στο στόχαστρο πολίτες με οικονομικά προβλήματα
Παράλληλα, οι σωφρονιστικές αρχές χρησιμοποιούνται ως ένας επιπλέον δίαυλος στρατολόγησης. Σύμφωνα με τον Τσουβιλάγιεφ, εκπρόσωποι της Ομοσπονδιακής Σωφρονιστικής Υπηρεσίας της Ρωσίας αναζητούν υποψήφιους συμβασιούχους στρατιώτες μέσα σε κέντρα κράτησης και φυλακές.
Την ίδια ώρα, ιδιώτες στρατολόγοι βάζουν στο στόχαστρο πολίτες με οικονομικά προβλήματα, όπως οφειλέτες και ανέργους, μέσω αγγελιών εργασίας, γραφείων ευρέσεως εργασίας και προσωπικών επαφών.
«Αν κάποιος έχει οικονομική ανάγκη, οι στρατολόγοι θα τον βρουν», σημείωσε. «Οι άνθρωποι συνειδητοποιούν τι έχει συμβεί μόνο όταν βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή του μετώπου».
Σύμφωνα με την Idite lesom, από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία στις αρχές του 2022, περισσότερα από 80.000 άτομα έχουν ζητήσει τη συνδρομή της.
Επιστράτευση μετά τις εκλογές;
Ουκρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υποστηρίζουν επανειλημμένα ότι οι ρωσικές αρχές προετοιμάζουν νέο κύμα επιστράτευσης αμέσως μετά τις εκλογές για την Κρατική Δούμα τον Σεπτέμβριο.
Πηγές των δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών ανέφεραν στη Wall Street Journal ότι τον περασμένο μήνα πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή του Καλίνινγκραντ ασκήσεις ετοιμότητας για επιστράτευση, οι οποίες περιλάμβαναν στέγαση, τροφοδοσία και εξοπλισμό των κατοίκων.
Από την πλευρά τους, τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης κάλυψαν τις ασκήσεις στην ίδια περιοχή τον Ιούλιο, παρουσιάζοντάς τες ως γυμνάσια για την αντιμετώπιση επιθέσεων από drones.
Εκπρόσωποι μη κυβερνητικών οργανώσεων που βοηθούν Ρώσους να εγκαταλείψουν τη χώρα αναφέρουν επίσης κατακόρυφη αύξηση των αιτημάτων από τα μέσα Ιουλίου.
«Η κατάσταση θυμίζει έντονα τις συνθήκες του 2022 και των αρχών του 2023», δήλωσε στο Euronews συντονιστής της γερμανικής πρωτοβουλίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα inTransit, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.
«Η απειλή της επιστράτευσης επανέρχεται συνεχώς στα περισσότερα αιτήματα που λαμβάνουμε. Ο κόσμος φοβάται ότι αν δεν φύγει τώρα, δεν θα μπορέσει να αποχωρήσει αργότερα», τόνισε ο συντονιστής της inTransit.
«Φοβούνται επίσης ότι μπορεί να τους αναγκάσουν να υπογράψουν συμβόλαιο, ακόμα κι αν προβάλουν αντίσταση, ή ότι θα πλαστογραφήσουν την υπογραφή τους».
Όπως πρόσθεσε ο ίδιος, πίεση για την υπογραφή συμβολαίων και την αναχώρηση για το μέτωπο δέχονται ακόμη και άτομα που τελούν υπό έρευνα, μεταξύ των οποίων και κατηγορούμενοι για πολιτικά κίνητρα, τα οποία δεν έχουν μεταφερθεί ακόμη σε κέντρα κράτησης, παρά το γεγονός ότι τελούν υπό απαγόρευση εξόδου από τη χώρα ή κατ’ οίκον περιορισμό.
Πλέον, όλο και περισσότεροι Ρώσοι που δεν ανήκουν στις επαγγελματικές ομάδες που στοχεύει συνήθως το Κρεμλίνο, όπως δημοσιογράφοι, ακτιβιστές δικαιωμάτων ή αντιπολεμικοί διαδηλωτές, εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Τα αιτήματα για διαφυγή προς τη Γεωργία και την Αρμενία, χώρες στις οποίες οι Ρώσοι μπορούν να εισέλθουν χωρίς βίζα, και τη στη συνέχεια νομιμοποίηση της διαμονής τους στην ΕΕ μέσω των κανονικών διαδικασιών έχουν αυξηθεί αλματωδώς.
Το Ενιαίο Μητρώο Στρατιωτικών Θητειών, που τέθηκε σε λειτουργία τον Μάιο του 2025, έχει καταστήσει τη διαφυγή πολύ πιο δύσκολη. Αρχής γενομένης από τη στιγμή που εκδίδεται η κλήση και το άτομο καταχωρίζεται στο σύστημα, η αναχώρηση από τη χώρα γίνεται εξαιρετικά περίπλοκη.
«Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να απαγορεύεται πλέον η έξοδος και μέσω της Λευκορωσίας», ανέφερε ο συντονιστής της inTransit.
«Τώρα οι πολίτες καταλαβαίνουν ότι, σε περίπτωση νέου κύματος επιστράτευσης, ενδέχεται να μην έχουν καμία διέξοδο διαφυγής και να βρεθούν ουσιαστικά παγιδευμένοι».
Μεγάλες απώλειες για τον ρωσικό στρατό
Οι απώλειες του ρωσικού στρατού από την έναρξη της εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 ανέρχονται σε περίπου 1,4 εκατομμύρια στρατιώτες, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Γενικού Επιτελείου της Ουκρανίας και του αμερικανικού Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). Το CSIS υπολογίζει επιπλέον ότι οι νεκροί φτάνουν τους 450.000.
Ειδικοί της εν λόγω δεξαμενής σκέψης εκτιμούν ότι το 2026 η Ρωσία χάνει περισσότερους από 30.000 στρατιώτες κάθε μήνα, αριθμός κατά 3.000 μεγαλύτερος από τους περίπου 27.000 νέους συμβασιούχους που καταφέρνει να στρατολογεί μηνιαίως.
Ο μέσος όρος ζωής ενός νεοσύλλεκτου Ρώσου στρατιώτη στην πρώτη γραμμή του μετώπου στην Ουκρανία κυμαίνεται από 20 έως 30 λεπτά, δήλωσε ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στις 15 Ιουλίου κατά τη διάρκεια αμυντικού φόρουμ στην Πενσυλβάνια.
Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο αποφεύγει γενικά να δημοσιοποιεί το σύνολο των απωλειών του.
Ρώσοι αξιωματούχοι διαψεύδουν οποιοδήποτε σχέδιο νέας επιστράτευσης. «Δεν χρειαζόμαστε μαζική επιστράτευση αυτή τη στιγμή· ούτε σχεδιάζεται ούτε αναμένεται κάτι τέτοιο», δήλωσε την Παρασκευή ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Βασίλι Νεμπένζια, σπεύδοντας να προσθέσει: «Από όσο γνωρίζω, τουλάχιστον».
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε την Τρίτη τις αναφορές για προετοιμασία επιστράτευσης ως προσπάθειες «ιδεολογικής πυροδότησης της κατάστασης» στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Με πληροφορίες από Euronews
