Οι ιστορικοί γαλλικοί εκδοτικοί οίκοι Grasset και Fayard θα εκδώσουν το 2027 μόλις τα μισά βιβλία σε σύγκριση με το 2026. Την απόφαση ανακοίνωσε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου η Λιζ Μποέλ, η οποία ανέλαβε τη διεύθυνση του Grasset, διατηρώντας παράλληλα τη θέση της στον Fayard. Η ανακοίνωση έγινε κατά την πρώτη συνάντησή της με τους εργαζομένους, σε ένα ιδιαίτερα ψυχρό κλίμα, την ώρα που δεκάδες σημαντικοί συγγραφείς της γαλλικής λογοτεχνίας επανέρχονται με νέες καταγγελίες κατά του δισεκατομμυριούχου Βενσάν Μπολορέ, ο οποίος ελέγχει τον εκδοτικό όμιλο Hachette Livre.
Η νέα διευθύντρια εμφανίστηκε στα γραφεία του Grasset, στην οδό Σεν-Περ του Παρισιού, συνοδευόμενη από τον Ζαν-Κριστόφ Τιερί, επικεφαλής του οίκου και υψηλόβαθμο στέλεχος της Hachette Livre, καθώς και δύο στενούς συνεργάτες της από τον Fayard. Σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, η υποδοχή έγινε μέσα σε παγωμένη σιωπή. Όταν η νέα διοίκηση τους προσκάλεσε σε πρωινό γνωριμίας, σχεδόν όλοι αρνήθηκαν, επικαλούμενοι άλλες υποχρεώσεις. Μία εργαζόμενη ξέσπασε σε κλάματα.
Η Μποέλ, που θα μοιράζει πλέον τον χρόνο της ανάμεσα στους δύο εκδοτικούς οίκους, διαβεβαίωσε ότι δεν σχεδιάζεται συγχώνευση των Grasset και Fayard και ότι ο Grasset θα παραμείνει στην ιστορική έδρα του. Παράλληλα, υποστήριξε ότι έχει ήδη στρατολογήσει 240 συγγραφείς, χωρίς να ανακοινώσει τα ονόματά τους. Η απόφαση για τη μείωση της παραγωγής στο μισό, ωστόσο, αποτελεί την πρώτη συγκεκριμένη ένδειξη του μεγέθους των αλλαγών που σχεδιάζει.
Η κρίση ξέσπασε στις 14 Απριλίου, όταν ο Μπολορέ απομάκρυνε τον Ολιβιέ Νορά, ο οποίος διηύθυνε τον Grasset επί 26 χρόνια. Η απόφαση προκάλεσε μια πρωτοφανή κινητοποίηση στον γαλλικό εκδοτικό κόσμο. Περισσότεροι από 260 συγγραφείς ανακοίνωσαν ότι δεν πρόκειται να παραδώσουν τα επόμενα βιβλία τους στον οίκο, ενώ εκατοντάδες ξένοι συγγραφείς που εκδίδονταν στα γαλλικά από τον Grasset εξέφρασαν ανάλογη αντίθεση.
Ανάμεσα στους υπογράφοντες βρίσκονται αρκετοί συγγραφείς γνωστοί και στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό: η Βιρζινί Ντεπάντ, δημιουργός της τριλογίας «Βερνόν Σουμπουτέξ», η Βανεσά Σπρινγκορά, συγγραφέας της «Συναίνεσης», ο Πασκάλ Μπρυκνέρ, γνωστός από «Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα», ο Σορζ Σαλαντόν του «Τέταρτου τοίχου», καθώς και η Πολίν Ντρεφύς, η Λεονόρ ντε Ρεκοντό και η Λορ Αντλέρ, έργα των οποίων έχουν επίσης κυκλοφορήσει στα ελληνικά.
Οι συγγραφείς θυμίζουν ότι από τον Grasset έχουν περάσει ο Μαρσέλ Προυστ, η Κολέτ, ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο Ουμπέρτο Έκο και η Τζόαν Ντίντιον. Στο κείμενό τους υποστηρίζουν ότι ο Μπολορέ δεν ενδιαφέρεται να αναπτύξει αυτή την κληρονομιά, αλλά να επιβάλει τις δικές του επιλογές στον κόσμο του βιβλίου. Καταγγέλλουν επίσης ότι ο Fayard, άλλοτε σημαντικός οίκος των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, έχει στραφεί στην προώθηση πολιτικών προσωπικοτήτων της γαλλικής ακροδεξιάς.
Η νέα διευθύντρια έχει συνδέσει το όνομά της με εκδοτικές επιτυχίες του Ζορντάν Μπαρντελά, της Σάρα Κναφό και του Ερίκ Ζεμούρ, ενώ στον Fayard εκδίδονται επίσης βιβλία του Νικολά Σαρκοζί και του Φιλίπ ντε Βιλιέ. Η μητρική Hachette Livre υπερασπίζεται την επιλογή της, επισημαίνοντας ότι ο κύκλος εργασιών του Fayard αυξήθηκε κατά 45,6% στο τέλος Οκτωβρίου 2026 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Η διοίκηση παρουσιάζει την τοποθέτηση της Μποέλ ως επιλογή που θα ενισχύσει τον Grasset, διατηρώντας την ιστορική του ταυτότητα.
Η αντίδραση των συγγραφέων δεν περιορίζεται πλέον στις αποχωρήσεις. Ζητούν από τη γαλλική κυβέρνηση την καθιέρωση μιας «ρήτρας εμπιστοσύνης», που θα επιτρέπει στους δημιουργούς να καταγγέλλουν τα συμβόλαιά τους και να προστατεύουν τα δικαιώματα των έργων τους όταν αλλάζει ριζικά ο ιδεολογικός προσανατολισμός ενός εκδοτικού οίκου. Καλούν μάλιστα την υπουργό Πολιτισμού Κατρίν Πεγκάρ να προχωρήσει επειγόντως τη σχετική νομοθετική πρωτοβουλία, για την οποία έχουν ήδη πραγματοποιηθεί συζητήσεις με εκπροσώπους του εκδοτικού κλάδου.
Για τους υπογράφοντες, το διακύβευμα ξεπερνά τη διοίκηση δύο εταιρειών. Αφορά τη δυνατότητα των συγγραφέων να διατηρούν τον έλεγχο των έργων τους όταν ένας εκδοτικός οίκος αλλάζει ιδιοκτησία, προσανατολισμό ή πολιτική γραμμή. Με τη δραστική μείωση των εκδόσεων να προγραμματίζεται για το 2027, η σύγκρουση στον Grasset μπαίνει σε μια νέα φάση, χωρίς μέχρι στιγμής να διαφαίνεται συμφωνία ανάμεσα στη διοίκηση και τους συγγραφείς που έχουν αποστασιοποιηθεί από τον οίκο.
Με στοιχεία από Le Monde
