Η Σουηδία πηγαίνει στις κάλπες την Κυριακή, σε μια εξαιρετικά αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση που θα μπορούσε να οδηγήσει την ακροδεξιά στην κυβέρνηση για πρώτη φορά, αν τα δεξιά κόμματα της χώρας καταφέρουν να σχηματίσουν πλειοψηφία.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το κεντροαριστερό συνασπισμό της αντιπολίτευσης να προηγείται, με τη Μαγκνταλένα Άντερσον των Σοσιαλδημοκρατών να είναι το φαβορί για να αναλάβει ξανά το αξίωμα της πρωθυπουργού μετά από τέσσερα χρόνια στην αντιπολίτευση, αλλά το προβάδισμα του συνασπισμού της έχει μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας.
Οι αμφίρροπη πολιτική κατάσταση στη Σουηδία
Το 2022, ο σημερινός πρωθυπουργός, Ουλφ Κρίστερσον, ηγέτης των κεντροδεξιών «Μετριοπαθών», έσπασε ένα μακροχρόνιο ταμπού συνάπτοντας συμφωνία με τους ακροδεξιούς «Δημοκράτες της Σουηδίας» (SD), ώστε η μειοψηφική του συμμαχία να μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η συμφωνία αυτή έδωσε στο SD δυσανάλογη επιρροή στην κυβερνητική πολιτική, ειδικά σε θέματα εγκληματικότητας και μετανάστευσης, και ο Κρίστερσον προχώρησε τώρα ακόμη πιο μακριά, υποσχόμενος υπουργικές θέσεις στο SD αν επανεκλεγεί.
Οι εκλογές διεξάγονται λίγες ημέρες αφότου το γερμανικό εθνικιστικό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) κατέκτησε την πρώτη θέση σε κρίσιμες περιφερειακές εκλογές, και ενώ η Μαρίν Λε Πεν προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους στη Γαλλία.
Εμπειρογνώμονες σε νομικά και πολιτικά δικαιώματα έχουν προειδοποιήσει ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να υπονομεύσει περαιτέρω τη μακροχρόνια φήμη της Σουηδίας ως παγκόσμιου υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία έχει επιδεινωθεί σημαντικά υπό την τρέχουσα κυβέρνηση.
«Αυτό που έχουμε δει τα τελευταία τέσσερα χρόνια είναι τεράστιες αλλαγές όσον αφορά τις πολιτικές για την εγκληματικότητα και τη μετανάστευση», δήλωσε ο Τζον Στάουφερ, νομικός διευθυντής της οργάνωσης Civil Rights Defenders.
«Αυτή είναι και η ανησυχία μας εν όψει της επόμενης θητείας: ότι η παρούσα κυβέρνηση θα συνεχίσει με σαφή στόχο να μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των ατόμων που έρχονται στη Σουηδία, τον αριθμό των ατόμων που μπορούν να λάβουν προστασία, αλλά και να εξασφαλίσει ότι όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο θα εγκαταλείψουν τη Σουηδία – είτε με τη βία είτε εθελοντικά».
Το πρόγραμμα του SD περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την εισαγωγή «αντι-σουηδικού αισθήματος στη νομοθεσία περί υποκίνησης εναντίον εθνοτικών ομάδων», την ανάκληση αδειών μόνιμης διαμονής και την περαιτέρω μείωση της μετανάστευσης.
Ένα από τα συνθήματά του είναι η υπόσχεση να «κάνει τη Σουηδία, ξανά Σουηδία».
Θα παραμείνει η χώρα «υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»;
Παρά τις πρόσφατες αλλαγές – συμπεριλαμβανομένης της απέλασης εφήβων, της μείωσης της ηλικίας ποινικής ευθύνης και της αποστολής 14χρονων σε φυλακές ενηλίκων – πολλοί ψηφοφόροι και πολιτικοί συνέχισαν να βλέπουν τη Σουηδία ως «υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της παγκόσμιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες, όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν σημαντικό μέρος», δήλωσε ο Στάουφερ.
«Είναι όμως απολύτως σαφές ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες δεν έχουν αυτή τη φιλοδοξία. Δεν θεωρούν τη Σουηδία σημαντικό παράγοντα σε αυτά τα ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επομένως, θα δοθεί λιγότερη έμφαση σε αυτό το θέμα και στη συμβολή της Σουηδίας στην ανάπτυξη του δικαστικού πλαισίου γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Πρόσθεσε: «Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι η αρνητική τάση θα συνεχιστεί με το SD στην κυβέρνηση, η εικόνα της Σουηδίας στο εξωτερικό θα συνεχίσει να επιδεινώνεται, θα θεωρείται όλο και λιγότερο ως υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά ίσως ως οποιαδήποτε άλλη χώρα. Για κάποιο διάστημα η Σουηδία θεωρούνταν η εξαίρεση».
Σε μια προσπάθεια να κερδίσουν ξανά τους ψηφοφόρους, οι Σοσιαλδημοκράτες της Άντερσον έχουν επίσης μετακινηθεί προς τα δεξιά σε θέματα εγκληματικότητας, μετανάστευσης και ένταξης, πράγμα που σημαίνει ότι μια νίκη της αριστεράς δεν θα σήμαινε πιθανότατα μια μεταρρύθμιση των σημερινών σκληροπυρηνικών πολιτικών, είπε ο Στάουφερ.
«Με μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών, πολλά από τα πράγματα που θεωρούμε προβληματικά δεν πρόκειται να ανατραπούν. Αλλά ίσως η αρνητική εξέλιξη να μην συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο», είπε.
Οι δημοσκοπήσεις
Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν τόσο στενή διαφορά και να αναμένεται ρεκόρ πρόωρης ψηφοφορίας, η επίδοση των μικρότερων κομμάτων θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη.
Οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι είναι ένα μικρό κόμμα αλλά αποτελούν μέρος του κυβερνητικού συνασπισμού και η ηγέτιδά τους, η Σιμόνα Μοχάμσον, έχει προκαλέσει αντιδράσεις με την προσέγγισή της προς τον ηγέτη του SD, Γίμι Όκεσον, τους τελευταίους μήνες, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ικανότητα της δεξιάς να σχηματίσει συνασπισμό. Επίσης, στην αριστερά, η συμμετοχή των ψηφοφόρων στο Κόμμα του Κέντρου θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί σημαντική.
Το μικρό αριστερό κόμμα έχει σημειώσει κάποια πρόοδο στις δημοσκοπήσεις, κάτι που ελπίζει ότι θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη ανόδου. Ειδικότερα στον δήμο της Στοκχόλμης, κερδίζει έδαφος έναντι των Μετριοπαθών και ελπίζει να καταστεί το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα.
Το SD είχε ήδη κερδίσει τη συζήτηση για τη μετανάστευση μεταξύ των κυρίαρχων σουηδικών πολιτικών κομμάτων, δήλωσε ο Μπο Πέτερσον, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μάλμε, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εκλογές θα μπορούσαν να αποτελέσουν δοκιμασία για το αν το ακροδεξιό κόμμα έχει περαιτέρω απήχηση στους Σουηδούς ψηφοφόρους. «Τα κυρίαρχα κόμματα έχουν υιοθετήσει την περιοριστική μεταναστευτική πολιτική και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για το SD να πει “είμαστε μοναδικοί και υποστηρίζουμε αυτό”», είπε. «Αποτελούν σαφώς μέρος του κατεστημένου».
Ο Φρέντρικ Φούρτενμπαχ, ανώτερος πολιτικός ανταποκριτής του Sveriges Radio (του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Σουηδίας), δήλωσε ότι, σε περίπτωση νίκης των δεξιών κομμάτων, το SD πιθανότατα θα λάβει αρκετές υπουργικές θέσεις, κάτι που θα αποτελούσε «μεγάλη επιτυχία για το κόμμα».
Αν η δεξιά συμμαχία ηττηθεί, αναμένει να υπάρξει μια μετεκλογική συζήτηση μεταξύ των κεντροδεξιών κομμάτων σχετικά με το «αν επέτρεψαν στους Σουηδούς Δημοκρατικούς να πλησιάσουν υπερβολικά».
Τα σημαντικότερα ζητήματα για τους ψηφοφόρους είναι η υγειονομική περίθαλψη, η δημόσια τάξη, η μετανάστευση και η οικονομία της Σουηδίας.
Μετά από έντονες τηλεοπτικές συζητήσεις μεταξύ των ηγετών, η τελευταία από τις οποίες πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή το βράδυ, τα αποτελέσματα των εκλογών αναμένονται την Κυριακή το βράδυ, αλλά η συγκρότηση κυβέρνησης ενδέχεται να απαιτήσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες διαπραγματεύσεων.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν μια εξαιρετικά σφιχτή αναμέτρηση, με μια δημοσκόπηση της Dagens Nyheter/Ipsos να δείχνει την Παρασκευή διαφορά μόλις 0,3 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ του αριστερού και του δεξιού μπλοκ, κάτι που θα άφηνε το αριστερό μπλοκ της Άντερσον με 175 έδρες και το δεξιό μπλοκ του Κρίστερσον με 174.
Με πληροφορίες από Guardian
