Το Συμβούλιο της Ευρώπης κρίνει ότι η δημοκρατία στην Ελλάδα παραμένει ανθεκτική, αλλά ζητά από τη χώρα να αντιμετωπίσει προβλήματα που επιμένουν εδώ και χρόνια. Μεταξύ άλλων, καλεί τις αρχές να προχωρήσουν τις έρευνες για μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς, να προστατεύσουν καλύτερα τη Δικαιοσύνη από πολιτικές παρεμβάσεις και να διερευνήσουν πλήρως την υπόθεση των παρακολουθήσεων με Predator.
Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση ενέκρινε την Τρίτη στο Στρασβούργο την πρώτη συνολική αξιολόγηση της Ελλάδας από το 2018. Στο ψήφισμα αναγνωρίζει την πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, αλλά τονίζει ότι η προστασία του κράτους δικαίου απαιτεί συνεχή προσπάθεια.
Η έκθεση στέκεται αρχικά στην πορεία της χώρας μετά τη βαθιά ύφεση της περιόδου 2009-2015.
Η ανεργία έχει πέσει από 20,7% το 2017 σε κάτω από 8%, ενώ στις γυναίκες μειώθηκε από 25% σε 9,8%. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος έχει υποχωρήσει κατά περίπου 30 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το ΑΕΠ.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης χαιρετίζει επίσης την κύρωση της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για τη βία κατά των γυναικών, τη νομιμοποίηση του γάμου για τα ομόφυλα ζευγάρια και τις εξελίξεις γύρω από τη Χρυσή Αυγή.
Τέμπη και αγροτικές επιδοτήσεις
Στο κεφάλαιο για τη διαφθορά, η Συνέλευση ζητά να προχωρήσουν χωρίς άλλες καθυστερήσεις δύο μεγάλες ποινικές έρευνες που αφορούν αιρετούς και δημόσιους λειτουργούς.
Η πρώτη σχετίζεται με τα σιδηροδρομικά έργα που είχαν χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ αλλά δεν ολοκληρώθηκαν έγκαιρα. Το ψήφισμα συνδέει τις καθυστερήσεις αυτές με την τραγωδία των Τεμπών, όπου σκοτώθηκαν 57 άνθρωποι.
Η δεύτερη αφορά την απάτη με τις ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις.
Παράλληλα, η Συνέλευση ζητά να ενισχυθεί η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και να αναλάβει τον έλεγχο της χρηματοδότησης των κομμάτων και των δηλώσεων «πόθεν έσχες» των πολιτικών.
Το ψήφισμα βλέπει θετικά τις προτάσεις για συνταγματική αναθεώρηση, ώστε η πολιτική εξουσία να έχει μικρότερο ρόλο τόσο στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης όσο και στις διαδικασίες απομάκρυνσης δικαστών.
Αλλαγές ζητά και για τις ανεξάρτητες αρχές. Η πρόταση που εξετάζεται προβλέπει δημόσια πρόσκληση ενδιαφέροντος, κατάρτιση λίστας υποψηφίων από ειδικούς και τελική επιλογή από τη Βουλή. Στόχος είναι να αποφεύγονται οι διαδοχικές παρατάσεις θητειών όταν τα κόμματα δεν καταφέρνουν να συμφωνήσουν σε νέα πρόσωπα.
Για τον Συνήγορο του Πολίτη, η Συνέλευση ζητά να ενισχυθούν οι εγγυήσεις ανεξαρτησίας του, από τη χρηματοδότηση και το προσωπικό μέχρι τη διάρκεια της θητείας και τις αρμοδιότητές του.
Επιμένει για το Predator
Στην υπόθεση των παρακολουθήσεων, το Συμβούλιο της Ευρώπης επαναφέρει τις απαιτήσεις που είχε διατυπώσει ήδη από το 2023.
Ζητά από τις ελληνικές αρχές να εξηγήσουν πώς χρησιμοποιήθηκε το Predator, να ερευνήσουν γρήγορα και ανεξάρτητα τις καταγγελίες και να αποζημιώσουν όσους αποδειχθεί ότι παρακολουθήθηκαν παράνομα.
Καλεί επίσης την κυβέρνηση να μην επικαλείται γενικά το απόρρητο για να μπλοκάρει την πρόσβαση σε πληροφορίες που σχετίζονται με την υπόθεση.
Το ψήφισμα ζητά ακόμη περισσότερη διαφάνεια γύρω από το ποιος ελέγχει τα μέσα ενημέρωσης και καλύτερη προστασία της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των δημόσιων μέσων.
Μετανάστευση και επαναπροωθήσεις
Στο μεταναστευτικό, η Συνέλευση αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει οργανώσει καλύτερα τη διαχείριση των συνόρων της ενόψει του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Ταυτόχρονα, ζητά από τις ελληνικές αρχές να τηρούν το διεθνές δίκαιο και να απορρίψουν ρητά τις επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών. Καλεί επίσης την Ελλάδα να εφαρμόζει πλήρως τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η έκθεση ζητά αλλαγές και στις ρυθμίσεις που αφορούν τις ΜΚΟ του μεταναστευτικού. Συγκεκριμένα, καλεί την κυβέρνηση να προσαρμόσει τους κανόνες για τα μητρώα και την ποινική ευθύνη των μελών τους, ώστε οι κυρώσεις να μην είναι δυσανάλογες.
Καταγγελίες για αστυνομική βία
Η έκθεση καταγράφει επίσης καταγγελίες ότι αστυνομικοί κακομεταχειρίζονται πολίτες και επιδεικνύουν ρατσιστική συμπεριφορά, ιδιαίτερα απέναντι στην κοινότητα των Ρομά.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει ακόμη δημιουργήσει έναν πλήρως ανεξάρτητο μηχανισμό που να εξετάζει καταγγελίες κατά της αστυνομίας.
Η Συνέλευση εκτιμά ότι ο νέος δικαστικός χάρτης μπορεί να μειώσει τις καθυστερήσεις στα δικαστήρια. Ζητά επίσης να βελτιωθούν οι συνθήκες στις φυλακές μέσα από το σχέδιο δράσης για την περίοδο 2025-2030.
Το ψήφισμα επαναφέρει και παλαιότερα αιτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Ζητά από την Ελλάδα να επικυρώσει το Πρωτόκολλο 12 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που απαγορεύει τις διακρίσεις, καθώς και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Ιθαγένεια.
Καλεί επίσης τη χώρα να υπογράψει και να επικυρώσει τη Σύμβαση-Πλαίσιο για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να επικυρώσει τα δύο τελευταία κείμενα, επικαλούμενη το πλαίσιο που έχει διαμορφώσει η Συνθήκη της Λωζάννης για τη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη.
Η Συνέλευση ζητά ακόμη περισσότερες πρωτοβουλίες για τη διατήρηση της βλάχικης πολιτιστικής κληρονομιάς στη Βόρεια Ελλάδα.
Καλεί επίσης την Ελλάδα να επιτρέψει σε ελληνικές οργανώσεις να προσφεύγουν συλλογικά με βάση τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη.
Η έκθεση για την Ελλάδα εντάσσεται στον τακτικό έλεγχο που κάνει η Κοινοβουλευτική Συνέλευση στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης που δεν βρίσκονται ήδη σε καθεστώς πλήρους παρακολούθησης.
Αντίστοιχες αξιολογήσεις ετοιμάζονται αυτή την περίοδο για την Ολλανδία, την Ισπανία και τη Σουηδία.
