Μια νέα επιστημονική μελέτη σχετικά με τον «Παγετώνα της Αποκάλυψης» στην Ανταρκτική, που δημοσιεύθηκε στο Geophysical Research Letters από τον ερευνητή Thanh-Son Pham, υπότροφο ARC DECRA στη Γεωφυσική στο Αυστραλιανό Εθνικό Πανεπιστήμιο, φέρνει στο φως εκατοντάδες σεισμικές δονήσεις, οι οποίες διέφευγαν μέχρι σήμερα από την προσοχή της επιστημονικής κοινότητας.
Το φαινόμενο εντοπίζεται στην Ανταρκτική, με την πλειονότητα των δονήσεων, 245 από τις συνολικά 362, να συγκεντρώνεται στο θαλάσσιο μέτωπο του συγκεκριμένου παγετώνα.
Πρόκειται για τον διαβόητο «Παγετώνα της Αποκάλυψης», η πιθανή κατάρρευση του οποίου απειλεί να ανεβάσει την παγκόσμια στάθμη της θάλασσας.
Antarctica’s “Doomsday Glacier” is set to retreat “further and faster,” scientists warn https://t.co/Y2gU8VussL
— CBS News (@CBSNews) September 23, 2024
Παγετώνας της Αποκάλυψης: Τι είναι οι παγετωνικοί σεισμοί
Το The Conversation, μεταξύ άλλων, υπενθυμίζει ότι οι παγετωνικοί σεισμοί αποτελούν μια πολύ ιδιαίτερη κατηγορία σεισμικής δραστηριότητας, η οποία ανακαλύφθηκε στο βόρειο ημισφαίριο πριν από περίπου 20 χρόνια.
Δημιουργούνται όταν ψηλά και λεπτά παγόβουνα αποκόπτονται από το κύριο μέτωπο του παγετώνα, πέφτουν στον ωκεανό και ανατρέπονται.
Κατά την ανατροπή τους, συγκρούονται με τον αρχικό παγετώνα, προκαλώντας ισχυρές δονήσεις στο έδαφος και σεισμικά κύματα που ταξιδεύουν για χιλιάδες χιλιόμετρα.
Αυτό που κάνει αυτούς τους σεισμούς μοναδικούς, συνεχίζει το The Conversation, και ταυτόχρονα τόσο δύσκολα εντοπίσιμους, είναι ότι δεν παράγουν σεισμικά κύματα υψηλής συχνότητας, τα οποία χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για τον εντοπισμό σεισμών, ηφαιστειακών εκρήξεων ή πυρηνικών δοκιμών.
Μέχρι σήμερα, η πλειονότητα των καταγεγραμμένων παγετωνικών σεισμών προερχόταν από τη Γροιλανδία. Εκεί, οι σεισμοί είναι μεγάλου μεγέθους, συγκρίσιμοι ακόμα και με τις πυρηνικές δοκιμές της Βόρειας Κορέας, με αποτέλεσμα να ανιχνεύονται εύκολα από το παγκόσμιο δίκτυο σεισμογράφων. Μάλιστα, στη Γροιλανδία παρουσιάζουν εποχική διακύμανση, με κορύφωση στα τέλη του καλοκαιριού, φαινόμενο που εντείνεται τις τελευταίες δεκαετίες λόγω της ταχύτερης υπερθέρμανσης των πολικών περιοχών.
Is Antarctica’s Doomsday Glacier about to COLLAPSE? Scientists warn Thwaites could lose its ice shelf this year – with devastating consequences https://t.co/a9mNNwj5Iz
— Daily Mail (@DailyMail) May 29, 2026
Το ερευνητικό πλαίσιο για τον «Παγετώνα της Αποκάλυψης»
Στην Ανταρκτική, ωστόσο, τα ίχνη τους παρέμεναν άφαντα, καθώς το παγκόσμιο δίκτυο δεν είχε τη δυνατότητα να ανιχνεύσει δονήσεις χαμηλότερου μεγέθους. Ο Thanh-Son Pham ξεπέρασε αυτό το εμπόδιο αναλύοντας δεδομένα από σεισμικούς σταθμούς που βρίσκονται στην ίδια την ήπειρο της Ανταρκτικής για την περίοδο 2010 με 2023.
Η έρευνα αποκάλυψε περισσότερα από 360 σεισμικά συμβάντα, τα οποία δεν περιλαμβάνονταν σε κανέναν επίσημο σεισμολογικό κατάλογο, κατανεμημένα σε δύο κύριες συστάδες. Συγκεκριμένα, στους παγετώνες «της Αποκάλυψης» και Pine Island, οι οποίοι συνιστούν τις δύο μεγαλύτερες πηγές συμβολής στην άνοδο της στάθμης των ωκεανών στην Ανταρκτική.
Στον «παγετώνα της Αποκάλυψης», δε, η σεισμική δραστηριότητα δεν φάνηκε να πυροδοτείται από τη διακύμανση των ετήσιων θερμοκρασιών του αέρα, όπως συμβαίνει στους παγετώνες της Γροιλανδίας. Αντίθετα, η περιόδος με τη συχνότερη εκδήλωση παγετωνικών σεισμών (μεταξύ 2018 και 2020) συνέπεσε απόλυτα με μια φάση κατά την οποία η λεγόμενη «γλώσσα του παγετώνα» επιταχύνθηκε προς τον ωκεανό, γεγονός που επιβεβαιώθηκε ανεξάρτητα και από δορυφορικές παρατηρήσεις.
Αυτή η επιτάχυνση εκτιμάται ότι προκλήθηκε από τις επικρατούσες συνθήκες του ωκεανού, αποδεικνύοντας πόσο άμεσα και βραχυπρόθεσμα μπορεί το θαλάσσιο οικοσύστημα να αποσταθεροποιήσει τους παγετώνες που καταλήγουν στη θάλασσα.
Η δεύτερη συστάδα σεισμών εντοπίστηκε κοντά στον παγετώνα Pine Island. Ωστόσο, οι δονήσεις εκεί συνέβαιναν σταθερά σε απόσταση 60 έως 80 χιλιομέτρων από το θαλάσσιο μέτωπο, πράγμα που σημαίνει ότι είναι αμφίβολο να προκλήθηκαν από την ανατροπή αποκολλημένων παγόβουνων, παραμένοντας μέχρι στιγμής ένα αίνιγμα που απαιτεί περαιτέρω έρευνα.
Το The Conversation, καταλήγοντας, σχολιάζει πως η ανίχνευση αυτών των σεισμών στον «παγετώνα της Αποκάλυψης» προσφέρει ένα νέο, πολύτιμο εργαλείο στους επιστήμονες. Η κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ωκεανού, πάγου και στερεού φλοιού στο σημείο θεμελίωσης/επαφής τους θεωρείται κομβική, καθώς μπορεί να δώσει απαντήσεις για τα όρια μηχανικής σταθερότητας του παγετώνα και να περιορίσει τις μεγάλες αβεβαιότητες που υπάρχουν σήμερα στις προβλέψεις για την άνοδο της στάθμης των θαλασσών στους επόμενους αιώνες.
Με πληροφορίες από The Conversation
