Ο Άλαν Τιούρινγκ έχει μείνει στη συλλογική μνήμη ως ιδιοφυής μαθηματικός, πατέρας της σύγχρονης πληροφορικής, κρυπταναλυτής στο Μπλέτσλεϊ Παρκ και τραγικό θύμα της βρετανικής ομοφοβίας.
Μια νέα μελέτη, όμως, φωτίζει μια πολύ λιγότερο γνωστή πλευρά του: τον Τιούρινγκ που διάβαζε λογοτεχνία, δοκίμαζε να γράψει μυθοπλασία και δεν έμοιαζε να ντρέπεται για την κουίρ επιθυμία του.
Η καθηγήτρια Σάρα Ντίλον, από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, μεταγράφει και μελετά για πρώτη φορά ολόκληρο το σωζόμενο χειρόγραφο του Pryce’s Buoy, ενός εξασέλιδου και ημιτελούς διηγήματος που ο Τιούρινγκ έγραψε πιθανότατα στα τέλη του 1952 ή στις αρχές του 1953. Δηλαδή λίγο μετά την καταδίκη του για την ομοφυλοφιλία του, με την τότε κατηγορία της «βαριάς ασέλγειας», που χρησιμοποιούνταν για τη δίωξη της ανδρικής ομοφυλοφιλίας.
Η είδηση δεν είναι ότι το χειρόγραφο ανακαλύφθηκε τώρα. Βρισκόταν ήδη στο αρχείο του King’s College του Κέιμπριτζ και ήταν γνωστό σε ειδικούς του Τιούρινγκ. Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι ότι μεταγράφεται πλήρως και εξετάζεται ως λογοτεχνικό κείμενο, όχι ως απλή βιογραφική υποσημείωση.
Το Pryce’s Buoy έχει δύο βασικούς χαρακτήρες. Ο ένας είναι ο Άλεκ Πράις, ένας γκέι επιστήμονας που έχει γίνει γνωστός από μια εφεύρεση των νεανικών του χρόνων, το «Pryce’s buoy», τίτλος που λειτουργεί και ως λογοπαίγνιο, αφού η λέξη buoy ακούγεται στα αγγλικά σαν boy. Ο άλλος είναι ο Ρον Μίλερ, ένας άνεργος άνδρας της εργατικής τάξης που σκέφτεται να βγάλει χρήματα από το σεξ.
Η Ντίλον θεωρεί τον Άλεκ μια καθαρά αυτομυθοπλαστική εκδοχή του ίδιου του Τιούρινγκ. Το διήγημα κινείται ανάμεσα στην εσωτερική φωνή του Άλεκ και του Ρον, παρακολουθώντας όχι μόνο την πιθανότητα μιας σεξουαλικής συνάντησης, αλλά και όλη την αμηχανία που τη συνοδεύει: το βλέμμα, την αμφιβολία για το αν έχεις διαβάσει σωστά τον άλλον, τον δισταγμό, την κοινωνική απόσταση, την επιθυμία που προχωρά και κάνει πίσω.
Αυτό είναι που κάνει το κείμενο τόσο ενδιαφέρον. Δεν παρουσιάζει την ομοφυλοφιλία μόνο ως κίνδυνο, τραύμα ή καταδίωξη, παρότι γράφεται σε μια εποχή που η επιθυμία του Τιούρινγκ είχε ήδη ποινικοποιηθεί από το κράτος. Την παρουσιάζει και ως παιχνίδι, φλερτ, αμηχανία, σωματικότητα, χιούμορ. Έναν κόσμο όπου η επιθυμία μπορεί να είναι επισφαλής, αλλά δεν είναι ντροπή.
Η μελέτη συνδέει το διήγημα και με την επιρροή του Άνγκους Γουίλσον, συγγραφέα του Hemlock and After, ενός από τα πρώιμα βρετανικά μυθιστορήματα που ασχολήθηκαν ανοιχτά με γκέι ζωές. Ο Τιούρινγκ φαίνεται ότι δεν ήταν μόνο ο επιστήμονας που σκεφτόταν τις μηχανές, τη λογική και την τεχνητή νοημοσύνη. Ήταν και ένας αναγνώστης που έβρισκε στη λογοτεχνία έναν τρόπο να καταλάβει τον εαυτό του.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε σύγκρουση με τη δημοφιλή μυθολογία γύρω από τον Τιούρινγκ, ιδίως όπως παγιώθηκε από το The Imitation Game. Η ταινία έκανε την ιστορία του ξανά παγκόσμια γνωστή, αλλά ενίσχυσε και την εικόνα του μοναχικού, κοινωνικά αδέξιου, σχεδόν αποκομμένου από την κουίρ επιθυμία ήρωα. Το Pryce’s Buoy δείχνει έναν άλλον άνθρωπο: κοινωνικό, σκανταλιάρη, λογοτεχνικό, με επιθυμίες που δεν χωρούν εύκολα στο στενό καλούπι του βασανισμένου ιδιοφυούς άνδρα.
Ο Τιούρινγκ πέθανε το 1954, σε ηλικία 41 ετών, από δηλητηρίαση με κυάνιο. Το επίσημο πόρισμα μίλησε για αυτοκτονία, αν και αυτό έχει αμφισβητηθεί. Δύο χρόνια νωρίτερα είχε καταδικαστεί για την ομοφυλοφιλία του και είχε υποβληθεί σε ορμονική θεραπεία αντί φυλάκισης. Το 2009, η βρετανική κυβέρνηση ζήτησε συγγνώμη για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε.
Το νέο ενδιαφέρον γύρω από το διήγημά του δεν σβήνει αυτή την ιστορία βίας. Τη μετακινεί, όμως, από την αποκλειστική αφήγηση του μαρτυρίου. Ο Τιούρινγκ δεν υπήρξε μόνο θύμα, σύμβολο ή μνημείο.
Υπήρξε και ένας άνθρωπος που έγραφε, διάβαζε, φλέρταρε, επιθυμούσε και δοκίμαζε να φτιάξει λογοτεχνία από τη κουίρ ζωή του.
Με στοιχεία από The Guardian
