Μια ουσία που τοποθετήθηκε στο πίσω μέρος του ματιού ενός ποντικιού βρέθηκε, μόλις 20 λεπτά αργότερα, σε λεμφαδένα του λαιμού του. Ακολουθώντας τη διαδρομή της, επιστήμονες στον Καναδά εντόπισαν μια μέχρι πρόσφατα άγνωστη οδό απομάκρυνσης υγρών από το μάτι. Η ανακάλυψη αμφισβητεί παλαιότερες αντιλήψεις για τη λειτουργία του οργάνου της όρασης και ενδέχεται να βοηθήσει τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα ασθένειες όπως το γλαύκωμα και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Ο αμφιβληστροειδής, ο φωτοευαίσθητος ιστός στο πίσω μέρος του ματιού, έχει εξαιρετικά υψηλές ενεργειακές ανάγκες. Για να μετατρέπει το φως σε νευρικά σήματα που αναγνωρίζει ο εγκέφαλος, τα κύτταρά του καταναλώνουν συνεχώς ενέργεια και παράγουν μεταβολικά απόβλητα. Ο οργανισμός πρέπει να απομακρύνει τις περιττές ουσίες και να διατηρεί την ισορροπία των υγρών, όμως ορισμένοι από τους μηχανισμούς που εξυπηρετούν αυτές τις λειτουργίες στο πίσω μέρος του ματιού δεν είχαν αποσαφηνιστεί.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας και το Πανεπιστήμιο του Τορόντο χαρτογράφησαν μια νέα διαδρομή, την οποία ονόμασαν POLO, από τα αρχικά του αγγλικού όρου «posterior ocular lymphatic outflow», δηλαδή οπίσθια οφθαλμική λεμφική εκροή. Η διαδρομή ξεκινά από τον υπερχοριοειδή χώρο και περνά από μικρά λεμφικά αγγεία στον χοριοειδή χιτώνα, έναν ιστό πλούσιο σε αιμοφόρα αγγεία που βρίσκεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή.
Για να παρακολουθήσουν την κίνηση των υγρών, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ειδικές ουσίες-ιχνηθέτες και συνδύασαν μαγνητική τομογραφία, απεικόνιση με φθορισμό και μικροσκοπική εξέταση. Τα πειράματα έγιναν σε ποντίκια. Οι ιχνηθέτες κινήθηκαν από το πίσω μέρος του ματιού προς τους ιστούς γύρω από τον οφθαλμικό βολβό και ανιχνεύθηκαν μέσα σε 20 λεπτά σε λεμφαδένα του τραχήλου. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης μικρά λεμφικά αγγεία στον χοριοειδή, επιβεβαιώνοντας ότι η περιοχή διαθέτει μια οδό αποστράγγισης που δεν είχε προηγουμένως χαρτογραφηθεί με αυτόν τον τρόπο.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, επικρατούσε η αντίληψη ότι το μάτι δεν διέθετε το είδος λεμφικής αποχέτευσης που υπάρχει σε πολλά άλλα όργανα του σώματος. Η εικόνα άρχισε να αλλάζει το 2009, όταν η Νίρου Γκούπτα και η Γενί Γιουτζέλ εντόπισαν μια λεμφική οδό στο πρόσθιο τμήμα του ματιού. Η νέα μελέτη επεκτείνει αυτή τη γνώση στο οπίσθιο τμήμα, όπου βρίσκονται ιστοί που επηρεάζονται από σοβαρές οφθαλμικές παθήσεις.
Η σημασία της ανακάλυψης δεν περιορίζεται στην καλύτερη κατανόηση της ανατομίας του ματιού. Παθήσεις όπως το γλαύκωμα, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και ορισμένες διαταραχές του αμφιβληστροειδούς συνδέονται με προβλήματα στη ρύθμιση των υγρών, τη φλεγμονή και τη συσσώρευση ουσιών που επιβαρύνουν τους ιστούς. Αν οι επιστήμονες κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί αυτή η λεμφική διαδρομή και πώς επηρεάζεται από τις ασθένειες, θα μπορούσαν μελλοντικά να αναζητήσουν τρόπους ενίσχυσης της απομάκρυνσης υγρών ή αποτελεσματικότερης χορήγησης φαρμάκων στο πίσω μέρος του ματιού.
Προς το παρόν, ωστόσο, η έρευνα βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο. Οι επιστήμονες δεν έχουν επιβεβαιώσει ότι η διαδρομή POLO λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στον άνθρωπο, ούτε έχουν αποδείξει ότι η παρέμβαση σε αυτήν μπορεί να προλάβει ή να αντιμετωπίσει κάποια οφθαλμική νόσο. Χρειάζεται επίσης να εξακριβωθεί ποια φυσικά απόβλητα απομακρύνονται μέσω της συγκεκριμένης οδού και πόσο συμβάλλει αυτή στη φυσιολογική λειτουργία του ματιού.
Για τους ερευνητές, το σημαντικότερο δεν είναι ότι βρέθηκε ήδη μια θεραπεία, αλλά ότι εντοπίστηκε μια νέα ανατομική διαδρομή, την οποία μπορούν πλέον να μελετήσουν. Όπως εξήγησε η Νίρου Γκούπτα, η ανακάλυψη προσφέρει έναν νέο χάρτη της λειτουργίας του ματιού και μαζί του μια σειρά από καινούργια επιστημονικά ερωτήματα.
Με στοιχεία από ScienceDaily
