Κλινική δοκιμή, η οποία, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θα μπορούσε να επιταχύνει κατά χρόνια την αναζήτηση νέων θεραπειών για τη νόσο Αλτσχάιμερ, ξεκίνησε στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Στη μελέτη θα δοκιμαστούν ταυτόχρονα πολλά φάρμακα, με αρχή δύο ήδη εγκεκριμένα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2 και της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).
Οι ερευνητές θα εξετάσουν εάν τα φάρμακα μπορούν να περιορίσουν συμπτώματα όπως τα προβλήματα μνήμης και σκέψης, καθώς και να βοηθήσουν τους ασθενείς να διατηρήσουν την ποιότητα ζωής τους.
Η 67χρονη Άντζελα Μπάκσι από το Κέιμπριτζσαϊρ διαγνώστηκε με Αλτσχάιμερ τον Ιανουάριο και είναι η πρώτη ασθενής που ξεκίνησε θεραπεία στο πλαίσιο της δοκιμής, η οποία ονομάζεται AD-SMART.
«Υπάρχουν περιστατικά Αλτσχάιμερ στην οικογένειά μας», δήλωσε στο BBC. «Η μητέρα μου είχε τη νόσο, όπως και οι θείες μου. Έτσι, όταν διαγνώστηκα, απογοητεύτηκα, αλλά δεν εξεπλάγην, καθώς γνώριζα ότι θα περιόριζε τη ζωή μου. Ήμουν, όμως, αποφασισμένη να μην αφήσω τη νόσο να καθορίσει ποια είμαι», συμπλήρωσε.
Η Άντζελα δήλωσε ότι η συμμετοχή της στη μελέτη τής έδωσε την αίσθηση ότι μπορεί να αναλάβει ενεργό δράση, καθώς, όπως είπε, «τουλάχιστον κάνεις κάτι». «Αντί να κάθεσαι άπραγος, σηκώνεσαι και λες: θα αντισταθώ».
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και επηρεάζει περίπου 600.000 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ποια φάρμακα θα λάβουν οι ασθενείς
Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, ο οποίος έχασε τον πατέρα του τον περασμένο μήνα από τη νόσο Αλτσχάιμερ, δήλωσε ότι γνωρίζει πόσο επώδυνο είναι να χάνει κανείς έναν δικό του άνθρωπο εξαιτίας της νόσου. Όπως ανέφερε, έχει δει από πρώτο χέρι τις καταστροφικές επιπτώσεις της νόσου στις οικογένειες.
«Γι’ αυτό είμαι περήφανος που βλέπω να ξεκινά αυτή η κλινική δοκιμή στο Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε οι πιο σύγχρονες θεραπείες να μπορούν να φτάσουν στους ασθενείς εδώ το συντομότερο δυνατό», δήλωσε.
Η μελέτη AD-SMART ακολουθεί μια ερευνητική προσέγγιση που είναι γνωστή ως δοκιμή πλατφόρμας πολλαπλών σκελών και σταδίων. Σε αυτήν, πολλές θεραπείες δοκιμάζονται ταυτόχρονα και τα αποτελέσματά τους συγκρίνονται με εκείνα μιας ομάδας συμμετεχόντων που λαμβάνει εικονικό φάρμακο (placebo).
Με αυτόν τον τρόπο, οι συμμετέχοντες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να λάβουν μια δραστική θεραπεία σε σχέση με τις παραδοσιακές κλινικές δοκιμές.
Εάν διαπιστωθεί ότι κάποιο φάρμακο δεν προσφέρει όφελος, μπορεί να αποσυρθεί γρήγορα και να αντικατασταθεί από μια νέα θεραπεία. Η συγκεκριμένη προσέγγιση έχει εφαρμοστεί με επιτυχία στην έρευνα για τον καρκίνο και τη νόσο του κινητικού νευρώνα.
Τα δύο πρώτα φάρμακα που θα εξεταστούν είναι η μετφορμίνη, η οποία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, και η ατομοξετίνη, που χορηγείται για τη ΔΕΠΥ. Η επιλογή τους έγινε από διεθνή ομάδα ειδικών.
Και τα δύο φάρμακα ενδέχεται να συμβάλουν στη μείωση της φλεγμονής στον εγκέφαλο, η οποία αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει στη νευροεκφύλιση, δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Paresh Malhotra, επικεφαλής ομάδας στο Κέντρο Έρευνας για τη Φροντίδα και την Τεχνολογία του Ινστιτούτου Έρευνας για την Άνοια του Ηνωμένου Βασιλείου, στο Imperial College London.
«Για πάρα πολύ καιρό, η έρευνα για τη νόσο Αλτσχάιμερ προχωρούσε με τον ρυθμό ενός φαρμάκου, μίας δοκιμής και μίας απάντησης. Μερικές φορές χρειάζονταν μία δεκαετία ή και περισσότερο μέχρι να μάθουμε εάν είχαμε βρει κάτι που λειτουργεί», δήλωσε στο BBC.
«Αξιοποιούμε τις εξελίξεις που έχουν σημειωθεί στην έρευνα για τον καρκίνο και άλλες παθήσεις, προκειμένου να επιταχύνουμε τη δοκιμή θεραπειών για τους ανθρώπους με νόσο Αλτσχάιμερ».
«Μας έβγαλε από την απόγνωση»
Για να θεωρηθούν επιτυχημένα τα φάρμακα, η μελέτη θα πρέπει να δείξει ότι έχουν ευεργετική επίδραση στις νοητικές λειτουργίες των ασθενών και στην ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις καθημερινές δραστηριότητες.
«Αυτό είναι που έχει σημασία για τους ασθενείς και τους ανθρώπους που τους φροντίζουν», δήλωσε ο καθηγητής Malhotra.
Στη μελέτη θα συμμετάσχουν περίπου 1.200 ασθενείς με ήπια έως μέτρια νόσο Αλτσχάιμερ, οι οποίοι θα επιλεγούν από περισσότερα από 30 ερευνητικά κέντρα σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο. Κέντρα στο Κέιμπριτζσαϊρ, το Σάρεϊ, το Λονδίνο, το Σαουθάμπτον και το Εδιμβούργο έχουν ήδη ξεκινήσει τη λειτουργία τους.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η αξιολόγηση των πρώτων φαρμάκων θα ολοκληρωθεί το 2030, ενώ έως τότε αναμένεται να έχουν προστεθεί και άλλες θεραπείες στη μελέτη.
Όλοι οι συμμετέχοντες θα υποβάλλονται τακτικά σε εξετάσεις υγείας, συμπεριλαμβανομένων τεστ γνωστικών λειτουργιών, ώστε οι ερευνητές να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των θεραπειών.
Ο σύζυγος της Άντζελα Μπάκσι, Στιβ, ο οποίος συμμετέχει στη μελέτη ως συνοδός και υποστηρικτής της, δήλωσε στο BBC: «Η συμμετοχή μας στη δοκιμή μάς έβγαλε από την απόγνωση που προκαλεί μια διάγνωση την οποία όλοι αναγνωρίζουν ως μη αναστρέψιμη. Οι άνθρωποι που γνωρίζουν ότι συμμετέχουμε σε μια δοκιμή φαρμάκων καταλαβαίνουν ότι προσπαθούμε να κάνουμε κάτι γι’ αυτό και, αντί να μας λυπούνται, μπορούν να μας ενθαρρύνουν».
Η δρ Sheona Scales, διευθύντρια έρευνας του οργανισμού Alzheimer’s Research UK, δήλωσε ότι «ο χρόνος είναι πολύτιμος» για τους ανθρώπους που ζουν με τη νόσο Αλτσχάιμερ και ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για περισσότερες θεραπευτικές επιλογές.
Όσοι έχουν διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ και επιθυμούν να συμμετάσχουν μπορούν να δηλώσουν το ενδιαφέρον τους μέσω του ιστότοπου της μελέτης AD-SMART.
Τη μελέτη συντονίζουν το Ινστιτούτο Έρευνας για την Άνοια του Ηνωμένου Βασιλείου και ο οργανισμός Alzheimer’s Research UK.
Στους συνεργαζόμενους φορείς περιλαμβάνονται το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία και τη Φροντίδα (NIHR), το Συμβούλιο Ιατρικής Έρευνας (MRC) και ο οργανισμός Health Data Research UK. Η χρηματοδότηση προέρχεται από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.
Με πληροφορίες από BBC
