Την ιδέα για έναν grandioso φιλανθρωπικό χορό που θα χρηματοδοτούσε το Ινστιτούτο Κοστουμιών του Μητροπολιτικού Μουσείου στη Νέα Υόρκη την είχε το 1948 η Έλινορ Λάμπερτ, μια καπάτσα κυρία δημοσίων σχέσεων που δραστηριοποιούνταν στη μόδα.
Η πρώτη εκδήλωση ήταν ένα μεταμεσονύκτιο δείπνο στο ξενοδοχείο Waldorf Astoria με καλεσμένους από τη βιομηχανία μόδας και κοσμικούς που πλήρωσαν 50 δολάρια έκαστος – χωρίς κόκκινο χαλί, χωρίς ενδυματολογικό κώδικα, χωρίς κάμερες.
Η πρωτοβουλία άλλαξε χαρακτήρα στις αρχές των 1970ς όταν η Νταϊάνα Βρίλαντ ανέλαβε τη θέση της ειδικού συμβούλου στο Ινστιτούτο Κοστουμιών. Το πρώτο θεματικό Met Gala, το 1973, συνδέθηκε με μια αναδρομική έκθεση προς τιμήν του Cristobal Balenciaga, ένα χρόνο μετά το θάνατό του. Όταν η εκδήλωση πέρασε στα χέρια της Anna Wintour, το 1995, το πάρτυ άνοιξε τον κύκλο των καλεσμένων του για να αγκαλιάσει (όπως και η αμερικάνικη Vogue) τις νέες διασημότητες, είδωλα από τους κόσμους του αθλητισμού, της μουσικής βιομηχανίας, του κινηματογράφου και των επιχειρήσεων. Τα υπόλοιπα τα ανέλαβε το internet. Έτσι, ένα τυπικό ιδιωτικό δείπνο συγκέντρωσης πόρων γιγαντώθηκε σε ένα τεράστιο κόκκινο χαλί, όπου κάθε εμφάνιση φωτογραφίζεται, αναλύεται και σχολιάζεται σε αληθινό χρόνο.
Ο ενδυματολογικός κώδικας για το φετινό «Costume Institute Benefit”, όπως αποκαλείται επίσημα, επιδίωξε με μια αποφαντική φράση (χωρίς υπότιτλους, όπως είθισται) να δώσει απαντήσεις σε ένα ερώτημα χρόνων: Είναι η μόδα τέχνη;
Στα χρόνια που το Met Gala μεγάλωνε σε όγκο, φιλοδοξία και έσοδα, πλήθαιναν και οι προβληματισμοί γύρω το μεγαλύτερο πάρτυ της χρονιάς στη Νέα Υόρκη. Πόσο πιο προβεβλημένη μπορεί να γίνει αυτή η εκδήλωση με την οποία αυτοχρηματοδοτείται το Costume Institute; Όταν οι Αμερικανοί πιέζονται σε όλα τα μέτωπα, πόσο ηθικό είναι για έναν πολιτιστικό θεσμό να χρεώνει 100.000 δολάρια (ή 350.000$ το τραπέζι, με τα luxury houses να πληρώνουν τον λογαριασμό) για την είσοδο σε μια γιορτή, που στηρίζει μια συλλογή ενδυμασιών; Κι όταν η εμπνεύστρια και κινητήρια δύναμη αυτής της γιορτής, η 76χρονη Άννα Γουίντουρ – η οποία σημειωτέον ελέγχει κάθε όνομα, κάθε ετικέτα, κάθε τραπέζι του gala- αποχωρήσει, τί θα συμβεί;
Διαβάσαμε προχθές στο εξαιρετικά ενημερωμένο κομμάτι της Φρίντμαν στους Νιού Γιορκ Τάιμς ότι το Μουσείο απεργάζεται ήδη την επόμενη μέρα από το 2016, αποταμιεύοντας μέρος των εισπράξεων από τα Met Gala σε ένα καταπίστευμα, που θα του επιτρέψει να καλύπτει τις ανάγκες του στο άμεσο μέλλον. Σε αυτήν την περίπτωση, τί θα απογίνει η εξτραβαγκάντζα της Wintour;
Ο ενδυματολογικός κώδικας για το φετινό «Costume Institute Benefit”, όπως αποκαλείται επίσημα, επιδίωξε με μια αποφαντική φράση (χωρίς υπότιτλους, όπως είθισται) να δώσει απαντήσεις σε ένα ερώτημα χρόνων: Είναι η μόδα τέχνη; Η αλήθεια είναι ότι η μόδα είναι και μια πρακτική με καλλιτεχνικό αντικείμενο και μια σκληρή βιομηχανία Επειδή η μόδα είναι μια σοβαρή βιομηχανία τεράστιων τζίρων. Στο χαλί του Μητροπολιτικού Μουσείου, χθες, έδειξε και τα δυο της πρόσωπα, big time, όπως θα έλεγαν οι Νεοϋορκέζοι.
Η αφθονία των πιθανών απαντήσεων μετέτρεψε το θέμα σε ένα από τα πιο προκλητικά φωτογραφικά σόου των τελευταίων χρόνων. Τα ατελιέ των οίκων μόδας, στιλίστες διάσημοι όσο κι οι πελάτες τους, υπεύθυνοι δημοσίων σχέσεων, διαφημιστές και στελέχη ομίλων μόδας, δημοσιογράφοι και influencers προετοιμάστηκαν, περιμένοντας από απόλυτη γύμνια (μια τάση διάχυτη στις επιδείξεις της τελευταίας σεζόν) και γλυπτικές σιλουέτες μέχρι κυριολεκτικές ερμηνείες (με αναφορά σε ζωγραφικούς πίνακες και αβαν γκαρντ couture (το πεδίο του Ντανιέλ Ρόζμπερι στην Sciaparelli και του Glenn Martens στον Margiela). Οι πιο ευφάνταστοι γνώριζαν ότι θα υπάρξουν και εννοιολογικές προσεγγίσεις με επίκεντρο το σώμα – τους περιορισμούς, τις εκφράσεις του ακόμα και τις διαστρεβλώσεις του, με τον τρόπο που το αντιμετωπίζει η Rei Kawakubo (ποιος θυμάται την συλλογή Lumps and Bumps της του 1997;).
Οι καλύτερες εμφανίσεις της χθεσινής βραδιάς ανήκουν στους σταρ της πρώτης γραμμής που με τα επιτελεία τους πήραν το θέμα του gala σοβαρά, και δημιούργησαν αληθινή τέχνη, άλλοι για να αναδειχτούν οι ίδιοι, κραυγάζοντας για προσοχή, κι άλλοι για να γιορτάσουν τη μόδα μέσα από την ομορφιά της τέχνης.
Ξεκινάμε από την τελευταία άφιξη (όπως το συνηθίζουν οι δυο τους) στο πάρτυ, την Ριάνα και τον A$AP Rocky, ένα βασιλικό ζεύγος που στάθηκε στο ύψος της σκηνικής του φήμης. Για εκείνην, ένα χειροποίητο look Maison Margiela από την Artisanal συλλογή του Glenn Martens που παρέπεμπε στη μεσαιωνική αρχιτεκτονική της Φλάνδρας: Μεταξωτό με ύφανση σατέν, ανακυκλωμένες μεταλλικές ίνες, κοσμήματα αντίκες, αλυσίδες και περισσότερες από 100 χιλιάδες κρυσταλλικές χάντρες συνέθεσαν αυτό το ρούχο που κεντήθηκε 1,380 ώρες. Δίπλα της, ο A$AP φόρεσε Chanel δια χειρός Matthieu Blazy – μια μάλλινη ροζ ρόμπα με μαύρες σατέν λεπτομέρειες (πέτα, ρέλια, καμέλια στο πέτο, πουκάμισο και παντελόνι) και High Jewellery του οίκου.
Ένα από τα πιο δραματικά looks ανήκει στην μαύρη καλλονή της πασαρέλας Anok Yai που φόρεσε μια μαύρη τουαλέτα Balenciaga, με τον νέο σχεδιαστή του οίκου Pierpaolo Piccioli να την συνοδεύει στα σκαλιά. Η καλύπτρα στο κεφάλι της και το μακιγιάζ με τα δάκρυα στο πρόσωπο παρέπεμπαν στην «Πενθούσα Μητέρα» ή την «Παναγία των Θλίψεων» (Mater Dolorosa), ένα κεντρικό θέμα στην δυτική χριστιανική τέχνη με αποδόσεις σε εικόνες, γλυπτά και λατρευτικά αντικείμενα.
Μια άλλη Madonna, η μία και μοναδική της ποπ κουλτούρας, κατέφθασε με άκρατη θεατρικότητα στο πλευρό του Άντονι Βακαρέλο φορώντας μια Saint Laurent κατάμαυρη, δημιουργία του από σατέν και δαντέλα, εμπνευσμένη από το σουρεαλιστικό αριστούργημα της Λεονόρα Κάρινγκτον, «Ο Πειρασμός του Αγίου Αντωνίου» (1945). Επτά νύμφες – κυρίες επί των τιμών την υπηρετούσαν, κρατώντας μια διάφανη λιλά κάπα, με το look να συμπληρώνεται από μια μακριά μαύρη περούκα κι ένα καπέλο με πειρατικό πλοίο στην κορφή του! Θυμίζουμε ότι η Κάρινγκτον ενέπνευσε το βίντεο ”Bedtime Story” της Μαντόνα.
Μακριά από θρησκευτικούς συμβολισμούς, «, η Νικόλ Κίντμαν με την κόρη της Σάντεϊ Ρόουζ ξεχώρισαν με τις κοσμικές εμφανίσεις τους – ένα κόκκινο παγιετέ φόρεμα με φτερά της Chanel για εκείνην (και μακριές ξανθές τρέσες) και μια δημιουργία Dior του Τζόναθαν Άντερσον για την μικρή συνέθεταν έναν ζωντανό πίνακα του οποίου η σύνδεση με αληθινό έργο τέχνης ακόμα αναζητείται …
Αντίθετα, μια σειρά από καλεσμένοι τίμησαν το θέμα του πάρτυ (και της έκθεσης, “Costume Art” που ανοίγει για το κοινό στις 10 Μαίου) με ευθείες αναφορές σε έργα τέχνης: Ο La La Anthony , “Το Δέντρο της Ζωής» του Γκούσταφ Κλιμτ (1909) και o Λιούκ Έβανς το ομοερωτικό σύμπαν του Tom of Finland. To γλυπτό διακοσμητικό στο στράπλες της Rosé παρέπεμπε στα «Πουλιά» του Ζορζ Μπρακ (1953), ενώ η Χάντερ Σέιφερ αναδημιούργησε με την εμφάνισή της έργο του Κλιμτ, το πορτρέτο της «Mäda Primavesi» (1913). Στον Κλιμτ (που γενικά χθες είχε την τιμητική του) και συγκεκριμένα στο φημισμένο “Πορτρέτο της Αντέλε Μπλοχ – Μπόιερ», παρέπεμπε και η ολόχρυση τουαλέτα Chanel της pop star Γκρέισι Άμπραμς. Το εκ πρώτης όψεως αδιάφορο βελούδινο Saint Laurent φόρεμα της CharliXCX αποκάλυπτε με μια προσεκτική ματιά μια αναφορά στις Ίριδες του Βαν Γκονγκ (1889) και, σε μια δεύτερη ανάγνωση, στην κλασική «Συλλογή Van Gogh” του Yves Saint Laurent, του 1988. Τέλος, η κλασική τουαλέτα χορού Dior με τα κεντημένα μπουκέτα της Ναόμι Γουότς καθρέφτιζε έναν πίνακα του 18ου αιώνα («Ένα βάζο με λουλούδια») της Ολλανδής Μαργκαρέτα Χάβερμαν.
Μια από τις πιο αγαπημένες μου εμφανίσεις ήταν αυτή της Έμα Τσάμπερλεϊν με ρούχο Mygler του σχεδιαστή Μιγκέλ Κάστρο Φρέιτας, εμπνευσμένο από το θρυλικό φόρεμα «Χίμαιρα» του Τιερί Μυγκλέρ (1997), του οποίου την εικαστική αναδημιουργία ανέλαβε η Αμερικανίδα καλλιτέχνης Anna Del Leryee: 30 βασικά χρώματα και αρκετές μίξεις, 40 ώρες ζωγραφικής και 4 ημέρες στεγνώματος παρέδωσαν στα φλας την Τσάμπερλεϊν σαν παραδεισένιο πουλί της τέχνης. Λιγότερο φαντασμαγορικές, αλλά υπέρκομψες ήταν οι εμφανίσεις της Alex Consani με Gucci, της Gigi Hadid με Miu Miu και του Κόλμαν Ντομίνγκο με Valentino.
Η Τζούλιαν Μουρ, φορώντας Tom Ford με την υπογραφή του Χάιντερ Άκερμαν, και στον ίδιον τον Φορντ στο μπράτσο της, συνδέθηκε με την “Madame X”, το σκανδαλώδες για την εποχή του πορτρέτο της Βιρζινί Γκοτρό από τον Τζον Σάρτζεντ (1884), που θεωρήθηκε πολύ ερωτικό, πολύ προκλητικό και στιλιζαρισμένο. Δυστυχώς για την Μουρ, αλλά ολόσωστο ως αναφορά, την ίδια σύνδεση επιχείρησε και η Λόρεν Σάντσεζ Μπέζος με το μπλε Schiaparelli Χ Madame X ρούχο της!
Custom Schiaparelli επέλεξε και η Κάιλι Τζένερ, θέλοντας να αναβιώσει με τη φιγούρα της το αγαλματώδες κάλλος της Αφροδίτης της Μήλου (160 – 110 π.Χ.), επιτυγχάνοντας την ίδια στιγμή μια ευθεία αναφορά στην θεματική ενότητα “Naked Body” της έκθεσης που έπεται του gala στο Μητροπολιτικό Μουσείο.
Σε μια εκτυφλωτική εμφάνιση με διαστημικό πορτοκαλί σύνολο, η Κιμ Καρντάσιαν μετέφερε το έργο του Allen Jones, του καλλιτέχνη που έγινε γνωστός στις αρχές των ΄70ς με τα γλυπτικά του έπιπλα σε μορφή γυναικείου σώματος (ο οποίος, στα 89 του σήμερα, την συνόδεψε). Το ρούχο που αγκάλιασε τη φιγούρα της Κιμ κυριολεκτικά σαν δεύτερο δέρμα υλοποίησαν οι μάγοι των δερμάτινων εφαρμογών Whitaker Malem, μετατρέποντάς την σε ζωντανό έκθεμα, έτοιμο να λατρευτεί στον βωμό της δημόσιας εικονογραφίας.
Ενδιαφέρον σχόλιο για το φετινό προσκύνημα του Met Gala και της Anna Wintour προσωπικά στην οικονομική ισχύ του χορηγού τους, Τζεφ Μπέζος, έκανε με την παρουσία της η Σάρα Πόλσον: Με δερμάτινη μάσκα «Τυφλωμένη από τα Λεφτά» και «Τουαλέτα Χορού Για Ντεμπυτάντ με Κατεστραμμένο Τούλι», δημιουργίες του φοβερού διδύμου των Matières Fécales από τη φετινή τους συλλογή υψηλής ραπτικής «The One Percent”. Για την ιστορία, αξίζει μια ξεχωριστή αναφορά στην εμφάνιση της Στίβι Νικς με μια ανακυκλωμένη δημιουργία John Galliano Χ Zara, η πρώτη που εμφανίζεται στο κόκκινο χαλί.
Αφήσαμε για φινάλε την σκηνογραφία του Met Gala σε σχεδιασμό Μπάζ Λούρμαν, Ντέρεκ ΜακΛέιν και Ραούλ Αβίλα με γενικότερο θέμα τους κήπους της Ιταλικής Αναγέννησης. Τα σκαλιά του Μet είχαν στρωθεί με χαλί σε παστέλ πράσινη απόχρωση, ζωγραφισμένο στο χέρι ώστε να θυμίζει πέτρινο μονοπάτι ανάμεσα σε φυτά, ενώ γλυσίνες γλιστρούσαν ή κατέρρεαν από την οροφή και τα πλαϊνά της τέντας που δέσποζε στην είσοδο, με όλη την μυρωδιά και την ελαφρότητα της άνεσης. Το διακοσμητικό σκεπτικό επιλέχθηκε ως ιδανική εισαγωγή για τις νέες Γκαλερί «Conde M. Nast” του Ινστιτούτου Κοστουμιών, όπου εγκαινιάζεται στις 10 Μαίου η έκθεση «Costume Art», συνδέοντας μόδα και τέχνη με προκλητικές διασταυρώσεις ρούχων με εκθέματα από τις 19 συλλογές του Μητροπολιτικού Μουσείου.
Costume Art
Το dress code του χθεσινού gala προεκτείνεται και αντανακλάται, όπως κάθε χρόνο, sτην καθιερωμένη ανοιξιάτικη υπερπαραγωγή του Ινστιτούτου Κοστουμιών, που με τίτλο «Costume Art” διερευνά «την κεντρική θέση του ντυμένου σώματος» στην εκτεταμένη συλλογή του Met, δείχνοντας τη μόδα (ιστορικά και σύγχρονα ενδύματα από το Ινστιτούτο Κοστουμιών) ως εφαρμοσμένη τέχνη, αντιπαραβάλλοντας ρούχα σημαντικών δημιουργών μόδας, ανάμεσά τους οι Rei Kawakubo, Mariano Fortuny and Charles James, o Alexander McQueen, ο Jean Paul Gaultier με πίνακες, γλυπτά και μουσειακά αντικείμενα που καλύπτουν 5.000 χρόνια τέχνης.
«Η μόδα είναι περισσότερο τέχνη από την ίδια την τέχνη». Η φράση αποδίδεται στον Άντι Γουόρχολ, και θα μπορούσε να είναι το σλόγκαν αυτής της πρώτης Δευτέρας του Μαίου που τα σκαλιά του Μητροπολιτικού Μουσείου στη Νέα Υόρκη μετατράπηκαν στην μεγαλύτερη real-time πασαρέλα του κόσμου. «Κατά κάποιο τρόπο, η μόδα ξεπερνά την τέχνη. Ενσωματώνει τα βιώματά μας. Είναι η μόνη μορφή τέχνης που το κάνει αυτό», απαντά στην ερώτηση ο Άντριου Μπόλτον, ο επικεφαλής επιμελητής (curator in charge) του Ινστιτούτου Κοστουμιών του Met που στις 10 Μαίου εγκαινιάζει την έκθεση Costume Art.
Μια επιφοίτηση στάθηκε για τον Μπόλτον η αφορμή γι αυτήν την έκθεση. «Αυτό που ενώνει τα περισσότερα από τα εκθέματα του μουσείου – είτε πρόκειται για αντικείμενα που διακοσμούν ή προστατεύουν, είτε για αποδόσεις υφασμάτων και ενδυμάτων σε πίνακες, είναι η ιδέα του «ντυμένου σώματος». Λόγω ακριβώς αυτής της καίριας θέσης του στο περιβάλλον της τέχνης, το σώμα σε πλήρη δόξα, παρακμή ή παραμόρφωση, πανέμορφο μέσα στην πολυπλοκότητά του, ανέβηκε σε ψηλά (τρίμετρα) βάθρα μέσα στις ολοκαίνουριες αίθουσες Condé M. Nast Galleries του Ινστιτούτου Κοστουμιών, στην καρδιά του Μητροπολιτικού Μουσείου, ανάμεσα στις Αιγυπτιακές γκαλερί και τις αίθουσες με την Ελληνορωμαϊκές αρχαιότητες. Το όνομα των γκαλερί που στο εξής θα στεγάζουν το Ινστιτούτο Κοστουμιών τιμά τον Condé Montrose Nast, τον ευζωϊστή εκδότη που δημιούργησε τον αμερικανικό εκδοτικό όμιλο, αλλά και τον ίδιο τον όμιλο που συνέβαλε με σημαντική δωρεά και στην ανέγερση τους, σε σχεδιασμό του αρχιτεκτονικού γραφείου Πάτερσον Ριτς Όφις,
Η έκθεση έχει οργανωθεί γύρω από κεφάλαια που αντιστοιχούν σε (θεματικούς) τύπους σώματος, που χωρίστηκαν σε σε τρεις κατηγορίες: Σώματα πανταχού παρόντα στην τέχνη, όπως το κλασικό και το γυμνό· τύποι σωμάτων που παραβλέπονται συχνότερα, όπως τα γερασμένα και τα εγκυμονούντα· και το ανατομικό σώμα. «Η ιδέα ήταν να επαναφέρουμε το σώμα στις συζητήσεις για την τέχνη και τη μόδα και να το αγκαλιάσουμε, όχι να το αφαιρέσουμε, θεωρώντας ότι έτσι η μόδα θα ανυψωθεί σε μορφή τέχνης», τόνισε ο Μπόλτον. Στο κλειστό preview της έκθεσης, δημοσιογράφοι και προσωπικότητες είδαν.
