Η NASA ετοιμάζεται να εκτοξεύσει το επόμενο εμβληματικό διαστημικό της παρατηρητήριο, το οποίο οι επιστήμονες σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν για να διερευνήσουν ορισμένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος, μεταξύ άλλων τη σκοτεινή ενέργεια και τη σκοτεινή ύλη.
Παράλληλα θα δοκιμάσουν τη θεωρία της βαρύτητας σε τεράστιες κλίμακες και θα αναζητήσουν πλανήτες πέρα από το Ηλιακό μας Σύστημα.
Η εκτόξευση του διαστημικού τηλεσκοπίου Nancy Grace Roman, ενός έργου κόστους περίπου 4 δισ. δολαρίων, έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή (30/8) από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα.
Το παρατηρητήριο θα τεθεί σε τροχιά με έναν πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX. Σύμφωνα με αξιωματούχους της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας, η εκτόξευση πραγματοποιείται εννέα μήνες νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Το Roman αποτελεί τον διάδοχο του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, το οποίο εκτοξεύθηκε το 1990, και του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, που εκτοξεύθηκε το 2021. Διαθέτει δυνατότητες που μπορούν να διευρύνουν τις γνώσεις που αποκτήθηκαν χάρη στα πρωτοποριακά αυτά παρατηρητήρια, τα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται σε λειτουργία.
Η πανοραμική θέα του διαστήματος που προσφέρει το νέο τηλεσκόπιο, σε συνδυασμό με την ταχύτητα με την οποία μπορεί να πραγματοποιεί παρατηρήσεις, δίνει στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετήσουν το σύμπαν όπως ποτέ άλλοτε, μέσω ευρέων ερευνών που θα εξετάζουν τη δομή, τη σύσταση και την εξέλιξή του.
Roman was conceptualized, built, and tested at @NASAGoddard. After thousands of hours of work by hundreds of people with one goal in mind, the observatory was completed and shipped down to @NASAKennedy, where it is being prepped for its final journey to space. pic.twitter.com/IE4VeZHMXK
— Nancy Grace Roman Space Telescope (@NASARoman) July 28, 2026
As we start our countdown to launch, we’re taking a trip back down memory lane, to building Roman at @NASAGoddard in our final hardware highlights video.
Roman is set to launch no earlier than 7:26 a.m. EDT on Sunday, Aug. 30.https://t.co/cyGjI3n6kR pic.twitter.com/AwacoiPWJQ
— Nancy Grace Roman Space Telescope (@NASARoman) July 31, 2026
Το παράξενο, το σπάνιο και το ασυνήθιστο
«Η τεράστια εμβέλεια του Roman θα μας επιτρέψει να εντοπίσουμε το παράξενο, το σπάνιο και το ασυνήθιστο», δήλωσε σε δημοσιογράφους η Τζούλι ΜακΈνερι, επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος Roman στο Goddard Space Flight Center της NASA στο Μέριλαντ.
«Το κύριο όργανο του Roman συνδυάζει εξαιρετικές επιδόσεις και ευαισθησία με τη δυνατότητα να εξετάζει γρήγορα και αποτελεσματικά μεγάλες περιοχές του ουρανού», ανέφερε η ΜακΈνερι.
Η κύρια έρευνα του τηλεσκοπίου θα διαρκέσει περισσότερο από έναν χρόνο, σύμφωνα με την ίδια.
«Η έρευνα θα περιλαμβάνει περισσότερους από δύο δισεκατομμύρια γαλαξίες και θα μας επιτρέψει να μελετήσουμε πώς οι δομές του σύμπαντός μας – τα άστρα, οι γαλαξίες και τα σμήνη γαλαξιών – αναπτύχθηκαν και εξελίχθηκαν. Θα μετρήσουμε επίσης πώς επεκτάθηκε το σύμπαν μας με την πάροδο του χρόνου. Και αυτά είναι τα κλειδιά που θα μας επιτρέψουν να αποκαλύψουμε τη θεμελιώδη φύση της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας, αλλά και την ίδια τη δομή του σύμπαντος», δήλωσε.
Το Big Bang, πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, σηματοδότησε την απαρχή του σύμπαντος, το οποίο έκτοτε διαστέλλεται. Το 1998 οι επιστήμονες αποκάλυψαν ότι η διαστολή αυτή στην πραγματικότητα επιταχύνεται, με μια αόρατη δύναμη που ονομάζεται σκοτεινή ενέργεια να αποτελεί την επικρατούσα υπόθεση για την εξήγησή της.
Η σύσταση του σύμπαντος
Τα συστατικά του σύμπαντος περιλαμβάνουν τη συνηθισμένη ύλη – άστρα, πλανήτες, αέρια, σκόνη και όλα όσα γνωρίζουμε στη Γη – καθώς και τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια, η φυσική φύση των οποίων παραμένει άγνωστη.
Η συνηθισμένη ύλη αντιπροσωπεύει περίπου το 5% του σύμπαντος. Η σκοτεινή ύλη, η ύπαρξη της οποίας είναι γνωστή από τις βαρυτικές επιδράσεις της στους γαλαξίες και τα άστρα, εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει περίπου 27%, ενώ η σκοτεινή ενέργεια περίπου 68%.
«Τα βασικά ερωτήματα είναι: Η σκοτεινή ενέργεια αποτελεί απλώς μια ιδιότητα του κενού διαστήματος που παραμένει σταθερή με την πάροδο του χρόνου ή εξελίσσεται;» δήλωσε στο Reuters ο κοσμολόγος Μουσταφά Ισάκ του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Ντάλας, μέλος της επιστημονικής συνεργασίας του Roman.
«Τα πρόσφατα αποτελέσματα της συνεργασίας DESI – του Dark Energy Spectroscopic Instrument – παρέχουν δελεαστικές ενδείξεις ότι η σκοτεινή ενέργεια μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Θα μπορούσε, αντίθετα, η παρατηρούμενη επιτάχυνση να υποδεικνύει ότι η θεωρία μας για τη βαρύτητα χρειάζεται τροποποίηση στις μεγαλύτερες κλίμακες; Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στόχους της σύγχρονης κοσμολογίας», πρόσθεσε ο Ισάκ.
Με πληροφορίες από Reuters
