Εντοπίστηκε «επαναστάτης» εξωπλανήτης που αψηφά το μητρικό του άστρο

Επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ένας εξωπλανήτης έχει πραγματικά μια «επαναστατική» συμπεριφορά αψηφώντας φαινομενικά το μητρικό του άστρο, έναν ερυθρό νάνο.

Ο εξωπλανήτης, με την ονομασία GJ 3090 b βρίσκεται σε απόσταση περίπου 73 ετών φωτός και διαθέτει μια εξαιρετικά μη ευθυγραμμισμένη τροχιά και κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση από την περιστροφή του μητρικού του άστρου. Αυτό θα μπορούσαν να το εξηγήσουν οι επιστήμονες αν ο GJ 3090 b είχε έναν ογκώδη συνοδό, είτε έναν αέριο γίγαντα πλανήτη, είτε έναν καφέ νάνο, είτε ένα άλλο άστρο. Όμως δεν έχει. Όμως αυτός ο εξωπλανήτης που ανακαλύφθηκε το 2022 φαίνεται να είναι μόνος του.

«Προς μεγάλη μας έκπληξη, όχι μόνο ο πλανήτης GJ 3090 b βρίσκεται σε μια εξαιρετικά μη ευθυγραμμισμένη τροχιά αλλά κινείται και ανάδρομα δηλαδή προς την αντίθετη κατεύθυνση από την περιστροφή του άστρου του», δήλωσε ο Γιαν Καρτερέ μέλος της ερευνητικής ομάδας από το Τμήμα Αστρονομίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης.

Η τιμή Ψ

Οι πλανήτες σχηματίζονται από δίσκους αερίου και σκόνης που περιβάλλουν νεαρά άστρα. Η ύλη αυτή περιστρέφεται προς την ίδια κατεύθυνση με το κεντρικό νεαρό άστρο, πράγμα που σημαίνει ότι και οι πλανήτες που θα σχηματιστούν από αυτήν αναμένεται να περιστρέφονται προς την ίδια κατεύθυνση.

Παρομοίως οι πλανήτες αναμένεται να βρίσκονται περίπου στο ίδιο τροχιακό επίπεδο με το μητρικό τους άστρο. Η διαφορά στον προσανατολισμό του τροχιακού επιπέδου ενός πλανήτη και του ισημερινού επιπέδου του άστρου ονομάζεται Psi (Ψ) και προκύπτει ως αποτέλεσμα διαταραχών κατά τη φάση σχηματισμού του πλανήτη. Για παράδειγμα, η τιμή Ψ της Γης είναι περίπου 7 μοίρες.

«Η μέτρηση της γωνίας Ψ παρέχει στοιχεία σχετικά με τον σχηματισμό και την εξέλιξη των πλανητικών συστημάτων. Επομένως, είναι φυσικό να προσπαθούμε να τη μετρήσουμε και σε άλλα πλανητικά συστήματα» δήλωσε ο Καρτερέ.

Ο GJ 3090 b έχει ακτίνα 2,2 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Γης και μάζα 4,5 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του πλανήτη μας, γεγονός που τον κατατάσσει στην κατηγορία των «υπο-Ποσειδώνων» (sub-Neptunes). Οι υπο-Ποσειδώνες είναι από τους πιο συνηθισμένους τύπους πλανητών στο γαλαξία μας.

Η τροχιά

Όταν η ομάδα μελέτησε τον πλανήτη με το όργανο NIRPS του Αστεροσκοπείου La Silla, ο εξωπλανήτης φάνηκε να διαθέτει κάτι που απέχει πολύ από το συνηθισμένο: μια τιμή Ψ = 136 μοίρες.

«Η απόδοση του NIRPS στο υπέρυθρο κατέστησε δυνατή την επίτευξη της απαιτούμενης ακρίβειας, ώστε να μετρηθεί η γωνία μεταξύ του τροχιακού επιπέδου του πλανήτη και του ισημερινού επιπέδου του άστρου για έναν τόσο μικρό πλανήτη», δήλωσε η Léna Parc του UNIGE.

Αυτό το πλανητικό σύστημα είναι ένα από μόλις πέντε που έχουν παρατηρηθεί ποτέ με τιμή Ψ μεγαλύτερη από 70 μοίρες. Ωστόσο, η πραγματικά ασυνήθιστη διαφορά εδώ είναι ότι στα άλλα συστήματα υπάρχει ένα ογκώδες αντικείμενο, το οποίο φαίνεται ξεκάθαρα να έχει προκαλέσει τις εξαιρετικά μη ευθυγραμμισμένες τροχιές.

«Η απουσία ενός ογκώδους συνοδού που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτή την ασυνήθιστη τροχιά θα μας οδηγήσει στην εξέταση άλλων υποθέσεων» δήλωσε ο Βίνσεντ Μπουριέ του Πανεπιστημίου της Γενεύης προτείνοντας παράλληλα μια πιθανή εξήγηση για αυτή την πολύ μεγάλη τιμή Ψ.

«Στην περίπτωση του GJ 3090, το άστρο μπορεί να είχε προσαυξήσει έναν μη ευθυγραμμισμένο ανάδρομο δευτερεύοντα δίσκο μέσα στον οποίο στη συνέχεια σχηματίστηκαν οι πλανήτες του συστήματος».

Naftemporiki.gr