Αστρονόμοι ανακάλυψαν έναν εξωπλανήτη που ανήκει στην κατηγορία των αποκαλούμενων υκεάνιων κόσμων, αποτελείται δηλαδή σε μεγάλο ποσοστό από νερό, και βρίσκεται σε εξαιρετικά μικρή απόσταση από το μητρικό του άστρο με αποτέλεσμα οι θερμοκρασίες σε αυτόν να είναι πολύ υψηλές ενώ η βαρυτική αλληλεπίδραση των δύο σωμάτων έχει εγκλωβίσει τον πλανήτη σε μια πορεία που θα τον εξαφανίσει από το χάρτη του Σύμπαντος.
Ο εξωπλανήτης περιφέρεται γύρω από το άστρο HD 176071 που βρίσκεται περίπου 335 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Ο πλανήτης που έχει λάβει την κωδική ονομασία HD 176071 b έχει περίπου δυόμισι φορές το μέγεθος της Γης, αλλά περίπου 8,5 φορές τη μάζα της. Αυτό υποδεικνύει στους επιστήμονες ότι ο πλανήτης αποτελείται κατά περίπου 50% από νερό.
Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 2,4 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το άστρο του — μόλις το 1,6% της απόστασης Γης–Ήλιου — και ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά σε μόλις 14 ώρες.
Ο HD 176071 b αποτελεί έτσι ένα σπάνιο παράδειγμα «θερμού υδάτινου κόσμου» ενώ η τόσο μικρή απόστασή του από το άστρο σημαίνει ότι ο πλανήτης δέχεται ακραίες παλιρροϊκές δυνάμεις εξαιτίας της βαρυτικής έλξης του άστρου. Οι δυνάμεις αυτές οδηγούν τον HD 176071 b σε μια γρήγορη και αναπόφευκτη πορεία προς τον τελικό του θάνατο: κάποια στιγμή θα καταλήξει να «καταβροχθιστεί» βίαια από το μητρικό του άστρο.
Ένας πλανήτης που αψηφά την «Έρημο του Ποσειδώνα»
Ο εξωπλανήτης αποτελεί επίσης σπάνιο κάτοικο της λεγόμενης «Ερήμου του Ποσειδώνα» (Neptunian Desert). Ο όρος περιγράφει την έλλειψη πλανητών περίπου στο μέγεθος του Ποσειδώνα που βρίσκονται σε πολύ μικρή απόσταση από τα μητρικά τους άστρα.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτό συμβαίνει επειδή η έντονη ακτινοβολία των άστρων απογυμνώνει τους πλανήτες από τα αέρια εξωτερικά τους στρώματα, με αποτέλεσμα να συρρικνώνονται. Ο HD 176071 b όμως, φαίνεται να αψηφά αυτή την εξήγηση, καθώς αυτός ο υδάτινος κόσμος διαθέτει μια παραδόξως δυναμική ατμόσφαιρα, η οποία δεν έχει απογυμνωθεί.
«Συγκρίνοντας ιστορικά δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler με νεότερες παρατηρήσεις του διαστημικού κυνηγού εξωπλανητών TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) παρατηρήσαμε μια απροσδόκητη μετατόπιση φάσης στη μεταβολή του ανακλώμενου φωτός. Αυτό μας δείχνει ότι δεν κοιτάζουμε μια στατική φωτογραφία, αλλά μια ζωντανή και μεταβαλλόμενη ατμόσφαιρα, στην οποία πυκνά, ιδιαίτερα ανακλαστικά νέφη σχηματίζονται, εξελίσσονται και μετακινούνται κατά μήκος των ψυχρότερων περιοχών του πλανήτη» δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Σιλβάν Μπρετόν του Ιταλικού Εθνικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής (INAF).
Μάλιστα αυτό δεν είναι το μοναδικό εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του HD 176071 b. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι και ο τρόπος με τον οποίο ανακαλύφθηκε.
Δεν περνά μπροστά από το άστρο του
Ο κατάλογος επιβεβαιωμένων εξωπλανητών της NASA περιλαμβάνει σήμερα περισσότερους από 6,000 πλανήτες, ενώ χιλιάδες ακόμη κόσμοι έξω από το ηλιακό μας σύστημα έχουν εντοπιστεί και αναμένεται η επιβεβαίωση της ύπαρξης τους για να προστεθούν στον κατάλογο.
Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των πλανητών ανακαλύφθηκε όταν πέρασαν μπροστά από το μητρικό τους άστρο και προκάλεσαν μια απειροελάχιστη πτώση στο φως που φτάνει σε εμάς. Αυτή είναι η γνωστή μέθοδος των διαβάσεων (transit method).
Για να λειτουργήσει αυτή η μέθοδος, ο πλανήτης πρέπει να περάσει ανάμεσα στο άστρο του και τη Γη. Όπως μπορεί κανείς να φανταστεί, πρόκειται για μια ιδιαίτερα τυχερή γεωμετρική διάταξη για τους αστρονόμους. «Η συντριπτική πλειονότητα των πλανητών στο Σύμπαν δεν περνούν μπροστά από το άστρο τους από την οπτική γωνία της Γης με αποτέλεσμα να είναι ουσιαστικά αόρατοι» λέει ο Μπρετόν.
Ο HD 176071 b είναι ένας τέτοιος κόσμος. Έτσι η ερευνητική ομάδα χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει μια διαφορετική τεχνική για να τον εντοπίσει. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν και πάλι το φως του μητρικού άστρου αλλά αντί να αναζητήσουν μια πτώση της φωτεινότητάς του αναζήτησαν απειροελάχιστες μεταβολές στη φωτεινότητα που προκαλούνται από το φως του άστρου όταν αυτό ανακλάται πάνω στον πλανήτη.
Ο HD 176071 b είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος. Αυτό σημαίνει ότι έχει μια μόνιμη «ημέρα» στραμμένη προς το άστρο του και μια μόνιμη «νύχτα» στραμμένη προς το Διάστημα. Οι μεταβολές στη φωτεινότητα συμβαίνουν επειδή σε διαφορετικές φάσεις της τροχιάς του βλέπουμε άλλοτε περισσότερο την πλευρά της νύχτας και άλλοτε περισσότερο την πλευρά της ημέρας.
«Χάρη στα δεδομένα που αποκτήθηκαν με το όργανο HARPS-N στο Galileo National Telescope, καταφέραμε να ξεπεράσουμε αυτό το γεωμετρικό εμπόδιο», εξήγησε ο Μπρετόν.
Μετρώντας με εξαιρετικά μεγάλη ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται το φως που ανακλά ο πλανήτης κατά τη διάρκεια της τροχιάς του, οι αστρονόμοι μπορούν όχι μόνο να εντοπίζουν αυτούς τους δύσκολα ανιχνεύσιμους κόσμους, αλλά και να αρχίζουν να προσδιορίζουν τη δομή και την ατμόσφαιρά τους.
Η ανακάλυψη του HD 176071 b δείχνει ότι οι σύγχρονες αστρονομικές τεχνικές έχουν πλέον εξελιχθεί αρκετά ώστε να μπορούμε να μελετούμε την ατμόσφαιρα και την εσωτερική δομή πλανητών έξω από το ηλιακό μας σύστημα ακόμη κι όταν αυτοί δεν περνούν μπροστά από το μητρικό τους άστρο.
Αυτό αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την αναζήτηση και μελέτη των «αόρατων» εξωπλανητών που δεν ευθυγραμμίζονται κατάλληλα με τη Γη ώστε να παρατηρηθούν μέσω της μεθόδου των διαβάσεων.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
