Κλιματική «τέλεια καταιγίδα» εξαφάνισε το Μυκηναϊκό και το Μινωικό Πολιτισμό

Πριν από περίπου 3,200 χρόνια οι κοινωνίες της Ανατολικής Μεσογείου βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια εξαιρετικά σοβαρή ξηρασία η οποία επιβάρυνε τις υδάτινες πηγές, τη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια.

Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science Advances» δείχνει ότι αυτές οι ακραίες συνθήκες δεν προκλήθηκαν από ένα και μόνο κλιματικό γεγονός.

Αντίθετα δημιουργήθηκαν όταν πολλοί φυσικοί κλιματικοί κύκλοι συνέπεσαν χρονικά και ενίσχυσαν μια ήδη υπάρχουσα τάση ξήρανσης του κλίματος. Τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για την κατάρρευση της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και ενδέχεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να εκτιμήσουν καλύτερα τον κίνδυνο μελλοντικών ξηρασιών σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται.

«Αντί να οφείλονται σε ένα μοναδικό κλιματικό γεγονός διαπιστώσαμε ότι οι πιο ακραίες ξηρασίες εμφανίστηκαν όταν φυσικοί κλιματικοί κύκλοι που λειτουργούν σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες συνέπεσαν. Αυτό εξηγεί γιατί η ξηρασία που συνδέεται με την κατάρρευση της Ύστερης Εποχής του Χαλκού ήταν τόσο έντονη», δήλωσε η Κάθριν Πάουερ  υποψήφια διδάκτορας στο Τμήμα Φυσικής Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Η κλιματική προσομοίωση

Πριν από περίπου 3,200 χρόνια σημαντικοί πολιτισμοί της Ανατολικής Μεσογείου όπως ο Μυκηναϊκός, ο Μινωικός καθώς και η αυτοκρατορία των Χετταίων γνώρισαν μια περίοδο εκτεταμένης κατάρρευσης. Η έντονη ξηρασία θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους βασικούς παράγοντες αυτής της κρίσης ωστόσο οι κλιματικοί μηχανισμοί που την προκάλεσαν παρέμεναν ασαφείς.

Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε ένα σύγχρονο κλιματικό μοντέλο για να ανασυνθέσει τις μεταβολές του κλίματος στη Μεσόγειο κατά τα τελευταία 8,000 χρόνια. «Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η περιοχή ακολούθησε μια σταδιακή πορεία ξήρανσης επί χιλιάδες χρόνια, λόγω αργών μεταβολών στην τροχιά της Γης. Πάνω σε αυτή τη μακροχρόνια τάση εντοπίσαμε και βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις στον Ατλαντικό Ωκεανό και στην ατμόσφαιρα», εξήγησε η Πάουερ.

Η Ανατολική Μεσόγειος ξηράνθηκε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κλιματικής μετάβασης. Η εξασθένηση των μουσώνων και οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία μείωσαν τη μεταφορά υγρασίας από την Αφρική και περιόρισαν τις βροχοπτώσεις σε ολόκληρη την περιοχή.

Η «ακραία» σύμπτωση των φυσικών κύκλων

Η ανακατασκευή του κλίματος έδειξε ότι οι πιο σοβαρές ξηρασίες σημειώθηκαν όταν αρκετοί φυσικοί κλιματικοί κύκλοι ευθυγραμμίστηκαν προσωρινά. Οι επιδράσεις τους ενισχύθηκαν μεταξύ τους δημιουργώντας πολύ πιο έντονες περιόδους ξηρασίας από όσες θα προκαλούσε η μακροχρόνια τάση ξήρανσης από μόνη της.

«Η σύγκλιση αυτών των διεργασιών ώθησε την Ανατολική Μεσόγειο πέρα από ένα κρίσιμο υδροκλιματικό όριο, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα νερού και αυξάνοντας την πίεση στη γεωργία και στην επισιτιστική ασφάλεια κοινωνιών που ήταν ήδη ευάλωτες» ανέφερε η Πάουερ.

Τα φυσικά κλιματικά φαινόμενα μπορεί να ενισχύσουν τους μελλοντικούς κινδύνους

Τα αποτελέσματα της μελέτης προσφέρουν μια νέα οπτική για την κατανόηση των μεγάλων ξηρασιών του παρελθόντος, ενώ έχουν ιδιαίτερη σημασία και για τους σημερινούς κλιματικούς κινδύνους.

«Η Μεσόγειος αποτελεί μία από τις περιοχές του πλανήτη που επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή και προβλέπεται ότι θα γίνει θερμότερη και ξηρότερη μέσα στον επόμενο αιώνα. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ο μελλοντικός κίνδυνος ξηρασίας θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη μακροπρόθεσμη ανθρωπογενή υπερθέρμανση, αλλά και από το πώς η φυσική μεταβλητότητα του Ατλαντικού Ωκεανού θα αλληλεπιδρά με αυτήν την τάση» τόνισε η Πάουερ.

Η μελέτη καταλήγει ότι η ταυτόχρονη δράση πολλών κλιματικών διεργασιών μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τα φαινόμενα ξηρασίας. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των αλληλεπιδράσεων ενδέχεται να βοηθήσει τους επιστήμονες να προβλέπουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο ακραίων υδροκλιματικών φαινομένων σε έναν κόσμο που συνεχίζει να θερμαίνεται.

Naftemporiki.gr