Οι μεγάλοι λεμούριοι χρησιμοποιούν τεχνικές σοπράνο για να τραγουδούν

Όταν ένας τραγουδιστής της όπερας προσπαθεί να πιάσει μια πολύ υψηλή νότα μια ανεπαίσθητη αλλαγή στο σχήμα του στόματος και του λαιμού μπορεί να κάνει τον ήχο να ταξιδέψει μακρύτερα. Νέα έρευνα δείχνει ότι ένα από τα πιο ασυνήθιστα ζώα της Μαδαγασκάρης, ένας «τραγουδιστής» λεμούριος, μπορεί να κάνει κάτι παρόμοιο ψηλά στον θόλο του τροπικού δάσους.

Στα πυκνά δάση της βορειοανατολικής Μαδαγασκάρης, όπου η πυκνή βλάστηση μπορεί να εμποδίζει την οπτική επαφή πέρα από λίγα μέτρα, το μεγαλύτερο είδος λεμούριων που ονομάζονται ίντρι (indris) βασίζονται σε απόκοσμα τραγούδια για να επικοινωνούν. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν τώρα ότι αυτά τα πρωτεύοντα ανοίγουν περισσότερο το στόμα τους όταν παράγουν νότες υψηλότερης συχνότητας, ένα μοτίβο που συνάδει με μια φωνητική τεχνική γνωστή ως «συντονισμός των φορμάντων» (formant tuning).

Ο συντονισμός των φορμάντων είναι μια βασική τεχνική στη φωνητική παιδαγωγική και την ακουστική, κατά την οποία ο τραγουδιστής ή ομιλητής προσαρμόζει το σχήμα της φωνητικής του οδού (στόμα, γλώσσα, χείλη, λάρυγγας) έτσι ώστε οι συχνότητες των φορμάντων (οι φυσικές συχνότητες συντονισμού του σώματος) να ευθυγραμμιστούν με τις αρμονικές της θεμελιώδους συχνότητας (f₀) που παράγεται από τις φωνητικές χορδές. Όταν επιτυγχάνεται αυτός ο συντονισμός, η φωνή αποκτά μέγιστη ενίσχυση, όγκο και καθαρότητα με την ελάχιστη δυνατή μυϊκή προσπάθεια.

«Φανταστείτε το σχήμα του στόματος και του λαιμού σας σαν ένα είδος σωλήνα. Όταν ανοίγετε περισσότερο το στόμα σας, αλλάζετε το σχήμα αυτού του σωλήνα και αυτό αλλάζει τις συχνότητες με τις οποίες συντονίζεται φυσικά — κάπως όπως ένας μακρύτερος ή κοντύτερος σωλήνας σε ένα πνευστό όργανο αλλάζει τον τόνο του» δήλωσε Φιλίπο Καρουγκάτι από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο στην Ιταλία, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «PLOS Computational Biology».

Αυτή η προσαρμογή, η οποία γίνεται όταν οι ίντρι φτάνουν σε υψηλότερες νότες, ενισχύει την ισχύ και την απόσταση στην οποία ταξιδεύουν οι φωνές τους, όπως συμβαίνει και με τους εκπαιδευμένους τραγουδιστές της όπερας. Η συν-συγγραφέας της μελέτης Κιάρα Ντε Γκρεγκόριο από το Πανεπιστήμιο του Warwick στην Αγγλία ελπίζει ότι η έρευνα θα στρέψει την προσοχή όχι μόνο σε αυτή τη φωνητική ικανότητα αλλά και στο ίδιο το ζώο το οποίο κινδυνεύει σοβαρά με εξαφάνιση. Οι λεμούριοι απαντώνται στη φύση μόνο στη Μαδαγασκάρη και οι ίντρι είναι οι μόνοι γνωστοί λεμούριοι που τραγουδούν.

«Μπορεί να θεωρούμε ότι είμαστε οι μόνοι “σοπράνο” που μπορούν να παράγουν τόσο σύνθετα τραγούδια, όμως υπάρχει ένας ακόμη εξαιρετικός τραγουδιστής στο δάσος — ένα ζώο που τραγουδά, επικοινωνεί και απλώς προσπαθεί να επιβιώσει» αναφέρει η Ντε Γκρεγκόριο.

Η ανακάλυψη

Οι ερευνητές ανέλυσαν 83 βιντεοσκοπήσεις 19 άγριων ιντρί στο δάσος Maromizaha και στο καταφύγιο Mitsinjo της Μαδαγασκάρης. Παρακολούθησαν καρέ-καρέ συγκεκριμένα σημεία του προσώπου των ζώων και τα συνδύασαν με συγχρονισμένες ηχογραφήσεις, προκειμένου να εξετάσουν στατιστικά αν το άνοιγμα του στόματος προέβλεπε το ύψος της φωνής.

«Και πράγματι το προέβλεπε, με πολύ μεγάλη συνέπεια. Τα τραγούδια των ίντρι συχνά περιγράφονται ως κάτι ανάμεσα σε θρήνο και σειρήνα: μακριές, δυνατές νότες που ανεβαίνουν και κατεβαίνουν, αρκετά απόκοσμες και σχεδόν πένθιμες στα ανθρώπινα αυτιά, αλλά ιδιαίτερα δομημένες, τραγουδισμένες ως ντουέτο, όπου οι φράσεις του αρσενικού και του θηλυκού αλληλοσυνδέονται αντί απλώς να επικαλύπτονται» λένε οι ερευνητές.

Τα τραγούδια διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο οι οικογενειακές ομάδες των ιντρί σχετίζονται με τον κόσμο γύρω τους, αλλά εξυπηρετούν περισσότερες από μία κοινωνικές λειτουργίες.

«Ο βασικός τους ρόλος είναι εδαφικός — ένας τρόπος να δηλώνουν “είμαστε εδώ” σε ένα τοπίο όπου συχνά δεν μπορείς να δεις τους γείτονές σου μέσα από το πυκνό δάσος. Αυτά τα εδαφικά τραγούδια τείνουν να γίνονται μεγαλύτερα ειδικά όταν μια ομάδα συναντά οπτικά μια άλλη ομάδα σε κοντινή απόσταση σαν το τραγούδι να ενισχύεται από την άμεση οπτική επαφή» εξηγεί ο Καρουγκάτι.

Οι ίντρι υπερασπίζονται τις επικράτειές τους με εντυπωσιακή ακρίβεια. Αυτό υποδηλώνει ότι τα τραγούδια τους αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της «δουλειάς» για την κατανομή των ομάδων μέσα στο δάσος, επιτρέποντάς τους να αποφεύγουν πολλές από τις δυνητικά επικίνδυνες συγκρούσεις που συνοδεύουν την υπεράσπιση των πόρων. «Είναι ένα όμορφο παράδειγμα επικοινωνίας που υποκαθιστά τη σύγκρουση» λέει ο Καρουγκάτι.

«ΜΑΡΚΟ! ΠΟΛΟ!»

Σύμφωνα με τους ερευνητές οι ίντρι τραγουδούν μερικές φορές και για να ξαναβρούν ο ένας τον άλλον όταν έχουν χωριστεί μέσα στο δάσος, χρησιμοποιώντας πιο αργά τραγούδια με μεγαλύτερες παύσεις.

«Μου θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θα μπορούσαν να βρουν ο ένας τον άλλον αν χάνονταν σε ένα δάσος: ο ένας φωνάζει “Μάρκο!” και ο άλλος απαντά “Πόλο!”. Αυτό κάνει τα τραγούδια τους να μοιάζουν με κάτι πολύ περισσότερο από απλώς όμορφους ήχους. Είναι ένας τρόπος να παραμένουν συνδεδεμένοι μεταξύ τους μέσα στην απεραντοσύνη του δάσους» αναφέρει η Ντε Γκρεγκόριο.

Οι ίντρι ανήκουν σε μια ποικιλόμορφη ομάδα ζώων που φαίνεται να τροποποιούν τη φωνητική τους οδό ώστε οι ήχοι τους να ταξιδεύουν μακρύτερα. Παρόμοιοι μηχανισμοί έχουν παρατηρηθεί σε γίββωνες που τραγουδούν, σε γκρίζους λύκους που ουρλιάζουν, ακόμη και σε ποντίκια-ακρίδες, μικροσκοπικά τρωκτικά που ενισχύουν τις φωνές τους για επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις.

Οι άνθρωποι και οι λεμούριοι είναι και οι δύο πρωτεύοντα, αν και οι εξελικτικές τους γραμμές διαχωρίστηκαν πριν από περίπου 70 εκατομμύρια χρόνια. Η εμφάνιση της ίδιας προσαρμογής στους ίντρι δείχνει πώς διαφορετικά είδη μπορούν να εξελίξουν ανεξάρτητα παρόμοιες λύσεις όταν το να ακούγονται από μεγάλη απόσταση γίνεται ζωτικής σημασίας.

Σύμφωνα με το Lemur Conservation Network, οι ίντρι είναι το μεγαλύτερο είδος λεμούριου που ζει σήμερα και ο πληθυσμός τους μειώνεται. Τα δάση στα οποία ζουν αποψιλώνονται και κατακερματίζονται εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. «Σε αντίθεση με πολλά άλλα είδη, μέχρι σήμερα έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθούν και να αναπαραχθούν σε αιχμαλωσία. Η επιβίωσή τους εξαρτάται τελικά από την προστασία τους στη φύση» λέει η Ντε Γκρεγκόριο.

Naftemporiki.gr