Παρουσιάστηκε ο μεγαλύτερος 2D χάρτης του Σύμπαντος

Aστρονόμοι έδωσαν στη δημοσιότητα το μεγαλύτερο δισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος που έχει δημιουργηθεί ποτέ προσφέροντας μια εντυπωσιακά ευρεία νέα εικόνα σχεδόν 4 δισεκατομμυρίων ουράνιων αντικειμένων τα οποία καταλαμβάνουν περίπου τα τρία τέταρτα του ουρανού.

Ο νέος χάρτης, που δημιουργήθηκε από την ομάδα DESI Legacy Imaging Surveys περιέχει το ασύλληπτο μέγεθος των 5,6 τρισεκατομμυρίων εικονοστοιχείων (pixel) και συνδυάζει περισσότερες από 263,000 λήψεις τηλεσκοπίων οι οποίες συγκεντρώθηκαν σε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της μίας δεκαετίας. Οι παρατηρήσεις καλύπτουν μήκη κύματος από το ορατό έως το εγγύς υπέρυθρο, δημιουργώντας ένα τεράστιο «πορτρέτο» άστρων, γαλαξιών και άλλων κοσμικών φαινομένων σε ολόκληρο τον ουρανό, σύμφωνα με ανακοίνωση του NSF NOIRLab.

«Έχει πλέον γίνει μέρος του βασικού κορμού της αστρονομικής έρευνας. Όταν μελετάς σήμερα αστρονομικά αντικείμενα, συχνά ξεκινάς ανοίγοντας το Legacy Imaging Viewer για να δεις τι ακριβώς κοιτάζεις» δήλωσε ο Ντέιβιντ Σλέγκελ, συνεπικεφαλής των Legacy Surveys και επιστήμονας στο Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Berkeley του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ.

Ο τελευταίος δισδιάστατος κοσμικός χάρτης αποτελεί το αποκορύφωμα 13 ετών παρατηρήσεων και επεξεργασίας δεδομένων. Οι Legacy Imaging Surveys σχεδιάστηκαν αρχικά για να βοηθήσουν το DESI να προσδιορίσει προς τα πού θα πρέπει να στραφούν οι χιλιάδες ρομποτικές οπτικές ίνες του, δημιουργώντας ουσιαστικά τη δισδιάστατη βάση για τη πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια του DESI να χαρτογραφήσει το Σύμπαν σε τρεις διαστάσεις.

Το εργαλείο

Τοποθετημένο στο Nicholas U. Mayall 4-meter Telescope του Εθνικού Αστεροσκοπείου Kitt Peak στην Αριζόνα το DESI μετρά τα φάσματα γαλαξιών και κβάζαρ. Προσδιορίζοντας τις ερυθρομετατοπίσεις τους —δηλαδή πόσο έχει «τεντωθεί» το φως τους καθώς διαστέλλεται το Σύμπαν— οι αστρονόμοι μπορούν να υπολογίσουν τις αποστάσεις τους και να μετατρέψουν την επίπεδη εικόνα του ουρανού σε έναν τρισδιάστατο χάρτη του Κόσμου.

Το DESI ξεκίνησε την κύρια έρευνά του το 2021 με στόχο να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο το Σύμπαν έχει διασταλεί κατά τη διάρκεια δισεκατομμυρίων ετών και κατ’ επέκταση να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σκοτεινή ενέργεια, το μυστηριώδες φαινόμενο που θεωρείται ότι προκαλεί αυτή τη διαστολή.

Η χαρτογράφηση

Έκτοτε το πρόγραμμα έχει ξεπεράσει κατά πολύ τους αρχικούς του στόχους. Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 το DESI είχε χαρτογραφήσει περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο υψηλής ανάλυσης τρισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος μέχρι σήμερα. Προηγούμενα αποτελέσματα του DESI έχουν επίσης προσφέρει ενδιαφέρουσες ενδείξεις ότι η σκοτεινή ενέργεια ενδέχεται να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου αντί να παραμένει σταθερή, όπως προβλέπει το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο.

Το DESI δεν είναι το μοναδικό πρόγραμμα που αναζητά νέους τρόπους χαρτογράφησης του Κόσμου. Νωρίτερα φέτος, αστρονόμοι του Hobby-Eberly Telescope Dark Energy Experiment (HETDEX) δημιούργησαν έναν διαφορετικό τύπο τρισδιάστατου χάρτη αξιοποιώντας την αμυδρή εκπομπή Lyman-alpha του υδρογόνου που βρίσκεται ανάμεσα στους γαλαξίες. Η προσπάθεια αυτή αποκάλυψε μέχρι πρότινος κρυμμένες δομές που χρονολογούνται από 9 έως 11 δισεκατομμύρια χρόνια πριν όταν το Σύμπαν βρισκόταν στην κορύφωση του σχηματισμού άστρων.

Ο νέος χάρτης των Legacy Imaging Surveys ωστόσο θα έχει εφαρμογές πολύ πέρα από το DESI. Προηγούμενες εκδόσεις του συνόλου δεδομένων έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί ως αναφορά σε περισσότερες από 1,800 επιστημονικές δημοσιεύσεις ενώ η τελευταία έκδοση θα μπορούσε να βοηθήσει τους αστρονόμους να εντοπίσουν σπάνια αντικείμενα και φαινόμενα, να μελετήσουν την εξέλιξη των γαλαξιών και να εκπαιδεύσουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση του τεράστιου όγκου δεδομένων που αναμένεται να παράγουν τα τηλεσκόπια επόμενης γενιάς.

«Οι εξερευνήσεις του Σύμπαντός μας πάντοτε ξεκινούν με εικόνες του νυχτερινού ουρανού. Οι DESI Imaging Legacy Surveys αποτελούν απλώς ένα ακόμη βήμα σε αυτή τη μακρά ανθρώπινη παράδοση» δήλωσε ο Αρτζούν Ντέι, συνεπικεφαλής των Legacy Imaging Surveys και αστρονόμος στο NSF NOIRLab. «Για την ομάδα μας, αυτά τα δεδομένα είναι θεμελιώδους σημασίας για τη μελέτη της ιστορίας της διαστολής του Σύμπαντος και του σχηματισμού του γαλαξία μας. Όμως ο ουρανός ανήκει σε όλους και αυτή η έρευνα δίνει σε όλους την ευκαιρία να θαυμάσουν τα θαύματά του».

Naftemporiki.gr