Τα διαστημικά κέντρα δεδομένων κίνδυνος για τον πλανήτη

Τα σχέδια εταιρειών όπως η SpaceX του Ελον Μασκ, η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος και μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών όπως η Google για τη δημιουργία κέντρων δεδομένων για να υποστηρίξουν την τεχνητή νοημοσύνης σε τροχιά γύρω από τη Γη ενδέχεται να προκαλέσουν πρωτοφανή περιβαλλοντική επιβάρυνση προειδοποιούν ειδικοί της διαστημικής βιομηχανίας και περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Όπως αναφέρει ο Guardian κατατέθηκε στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) που είναι αρμόδια για την έγκριση λειτουργίας αυτών των κέντρων δεδομένων αναφορά από οργανώσεις ζητούν να ανασταλεί η έκδοση νέων αδειών μέχρι να αξιολογηθούν πλήρως οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτών των σχεδίων.

Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας εξετάζουν τη δημιουργία τεράστιων δικτύων από «διαστημικά κέντρα δεδομένων», τα οποία θα λειτουργούν σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Η ιδέα προωθείται ως λύση στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων ιδιαίτερα λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και προβάλλεται ως μια λύση φιλική προς το περιβάλλον αφού η λειτουργία τους στο Διάστημα θα εξαφανίσει τις τεράστιες ανάγκες σε ενέργεια και νερό για τη λειτουργία των σύγχρονων κέντρων δεδομένων.

Ωστόσο οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα διαστημικά data centers θα είναι δομές αποτελούμενες από δεκάδες χιλιάδες και προοδευτικά εκατοντάδες ή και εκατομμύρια δορυφόρους γεγονός που θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Ρύπανση στη στρατόσφαιρα

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα αφορά τη ρύπανση που προκαλούν τόσο οι εκτοξεύσεις όσο και η επανείσοδος των δορυφόρων στην ατμόσφαιρα. Κατά την καύση τους απελευθερώνονται:

* μαύρη αιθάλη
* οξείδια του αλουμινίου
* σπάνια μέταλλα
* μονοξείδιο του άνθρακα
* οξείδια του αζώτου
* ενώσεις χλωρίου
* άλλοι ρύποι των οποίων οι επιπτώσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.

Οι επιστήμονες φοβούνται ότι η συνεχής συσσώρευση αυτών των ουσιών στη στρατόσφαιρα θα μπορούσε:

* να επηρεάσει το στρώμα του όζοντος
* να αυξήσει την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία
* να μεταβάλει τη χημική ισορροπία της ατμόσφαιρας
* να επιδεινώσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής
* Μέρος αυτών των σωματιδίων ενδέχεται τελικά να επιστρέφει στην επιφάνεια της Γης.

Άγνωστες ακόμη οι συνέπειες

Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν στα τέλη του 2023 όταν πτήση μετρήσεων που χρηματοδοτήθηκε από την αμερικανική NOAA εντόπισε μεταλλικά στοιχεία μέσα στα αερολύματα θειικού οξέος της στρατόσφαιρας. Τα αερολύματα αυτά θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά καθώς συμβάλλουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του πλανήτη λειτουργώντας σαν ένα φυσικό «αντηλιακό», αντανακλώντας μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας.

Οι επιστήμονες όμως δεν γνωρίζουν ακόμη πώς αλληλεπιδρούν τα μέταλλα που προέρχονται από τους δορυφόρους με αυτά τα αερολύματα και ποιες θα είναι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες. Σύμφωνα με τους ίδιους απαιτείται επειγόντως περισσότερη έρευνα.

Κίνδυνος και για τον νυχτερινό ουρανό

Πέρα από τη χημική ρύπανση, η μαζική αύξηση των δορυφόρων αναμένεται να επιδεινώσει σημαντικά και τη φωτορύπανση.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι εκατομμύρια φωτεινοί δορυφόροι θα μπορούσαν να αλλάξουν οριστικά την εικόνα του νυχτερινού ουρανού. Η φωτορύπανση επηρεάζει ήδη:

* τα αποδημητικά πτηνά
* τα νυχτόβια ζώα
* τις πυγολαμπίδες
* πολλά ακόμη έντομα που βασίζονται στο φυσικό σκοτάδι για τον προσανατολισμό και την αναπαραγωγή τους.

Ραγδαία αύξηση των δορυφόρων

Ο αριθμός των ενεργών δορυφόρων έχει αυξηθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια. Το 2015 υπήρχαν περίπου 1.400 ενεργοί δορυφόροι.  Σήμερα ο αριθμός τους φτάνει περίπου τις 15.000.  Μέσα στην επόμενη δεκαετία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τις 100.000, χωρίς να υπολογίζονται τα νέα δίκτυα διαστημικών data centers.

Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της διαστημικής ρύπανσης αποδίδεται ήδη στους μεγάλους αστερισμούς δορυφόρων, όπως το Starlink της SpaceX και το Project Kuiper της Amazon, που παρέχουν ευρυζωνικές υπηρεσίες διαδικτύου.

Αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του σχεδίου

Ο Στιβ Βολτζ, πρώην επικεφαλής του γραφείου δορυφόρων της Υπηρεσίας Ατμόσφαιρας και Ωκεανών των ΗΠΑ (NOOA) δήλωσε ότι αμφιβάλλει ακόμη και για το κατά πόσο τα διαστημικά data centers είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτά.

Παράλληλα υπογράμμισε ότι ακόμη και αν οι δορυφόροι καίγονται πλήρως κατά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ρύποι εξαφανίζονται. «Δεν θα θέλαμε να γεμίζουμε την ατμόσφαιρα με αυτά τα κατάλοιπα περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε να προέρχονται από μια καμινάδα εργοστασίου» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τεράστιες ανάγκες σε πρώτες ύλες

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την κατασκευή των ίδιων των δορυφόρων. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παραγωγή εκατομμυρίων νέων δορυφόρων θα απαιτήσει τεράστιες ποσότητες:

* σπάνιων γαιών
* αλουμινίου
* εξειδικευμένων κραμάτων και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών που ήδη βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα

Έτσι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στο διάστημα αλλά θα επεκταθούν και στις εξορύξεις και τη βιομηχανική παραγωγή στη Γη.

Ζητούν πάγωμα των αδειών

Η αναφορά κατατέθηκε από τις οργανώσεις Public Employees for Environmental Responsibility (PEER), Earthjustice και DarkSky International. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι αιτήσεις που έχουν κατατεθεί στην FCC δεν εξετάζουν ουσιαστικά τις σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Όπως αναφέρουν, οι εταιρείες περιγράφουν τα σχέδιά τους ως τεχνολογίες που θα αλλάξουν τον πολιτισμό, χωρίς όμως να παρουσιάζουν επαρκείς μελέτες για το πώς θα αντιμετωπιστούν οι συνέπειες από τη λειτουργία εκατοντάδων χιλιάδων ή ακόμη και εκατομμυρίων δορυφόρων που θα εκτοξεύονται, θα συγκρούονται, θα αποσυναρμολογούνται και τελικά θα καίγονται επιστρέφοντας στην ατμόσφαιρα.

Για τον λόγο αυτό ζητούν να προηγηθεί πλήρης περιβαλλοντική αξιολόγηση πριν εγκριθεί οποιοδήποτε νέο πρόγραμμα διαστημικών κέντρων δεδομένων.

Naftemporiki.gr