Την «ανάσταση» του Dodo προαναγγέλλει εταιρεία βιοτεχνολογίας

Η Colossal Biosciences έκανε γνωστό ότι σημείωσε πρόοδο προς την επίτευξη του στόχου της να αναβιώσει το Dodo, το τεράστιο πτηνό που δεν μπορούσε να πετάξει, και να το επαναφέρει στο φυσικό του περιβάλλον στο νησί Μαυρίκιος του Ινδικού Ωκεανού όπου οι άνθρωποι το οδήγησαν στην εξαφάνιση.

Όταν τον 17ο αιώνα έφτασαν στο νησί οι πρώτοι Ευρωπαίοι εξερευνητές και αργότερα οι πρώτοι άποικοι (κυρίως Ολλανδοί) αποφάσισαν ότι το Dodo είναι ένα εξαιρετικό θήραμα ενώ τα ζώα που έφεραν οι άποικοι μαζί τους βρήκαν μεγάλη… λιχουδιά τα αβγά του πτηνού.

Αν και η μοίρα του πτηνού ήταν προδιαγεγραμμένη από τη στιγμή που πάτησαν το πόδι τους οι άνθρωποι στο νησί του η εξαφάνιση του επιταχύνθηκε επειδή το Dodo δεν είχε τα κατάλληλα εξελικτικά αντανακλαστικά για να προσπαθήσει να προστατέψει τον εαυτό του. Στη θέα των άγνωστων για αυτό ανθρώπων δεν φοβήθηκε ποτέ και τους πλησίαζε ενώ ακόμη και όταν οι άνθρωποι άρχιζαν να τα εξοντώνουν δεν ακολούθησε καμία αμυντική τακτική. Υπάρχει μια διχογνωμία των ειδικών και των σχετικών καταγραφών για το πότε εξοντώθηκε το τελευταίο Dodo αλλά σε κάθε περίπτωση το πτηνό εξαφανίστηκε στα τέλη του 17ου αιώνα.

Τον περασμένο Μάρτιο ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την παλαιογενετίστρια Μπεθ Σαπίρο καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια-Σάντα Κρουζ ανακοίνωσε ότι κατάφερε να αποκωδικοποιήσει σε ποσοστά άνω του 90% το γονιδίωμα του Dodo. Η Σαπίρο είναι επίσης μέλος του επιστημονικού συμβουλίου της νεοφυούς εταιρείας Colossal Biosciences που εδρεύει στο Τέξας και ανάμεσα στους ιδρυτές του είναι ο διακεκριμένος γενετιστής Τζορτζ Τσερτς προερχόμενος από το Πανεπιστήμιο του Χαρβαρντ.

Η εταιρεία είχε κάνει γνωστό ότι θα ξεκινήσει μια προσπάθεια να επαναφέρει στη ζωή το Dodo με τεχνικές γονιδιακή επεξεργασίας. Σύμφωνα με τα στελέχη της Colossal αν προσπάθεια αυτή ξεκινήσει άμεσα είναι πιθανό να δούμε ξανά ζωντανό ένα Dodo σε χρονικό ορίζοντα περίπου έξι ετών.

Η πλατφόρμα

Η Colossal Biosciences, με έδρα το Ντάλας, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι χρησιμοποίησε μια νέα πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίσει γενετικές αλλαγές που ενδέχεται να ευθύνονται για τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κρανίου και του προσώπου του Dodo. Οι επιστήμονές της αναζητούν συγκεκριμένους γενετικούς στόχους για επεξεργασία γονιδίων, με σκοπό να επαναφέρουν αυτό το εξαφανισμένο είδος.

Η Colossal σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την επεξεργασία γονιδίων ώστε να εισαγάγει χαρακτηριστικά του Dodo στα κύτταρα του πλησιέστερου εν ζωή συγγενή του, του περιστεριού Νικομπάρ. Το περιστέρι αυτό ζει σε ορισμένα νησιά της Νοτιοανατολικής Ασίας και είναι γνωστό για τα ιριδίζοντα πράσινα και χάλκινα φτερά του. Σε αντίθεση με το Dodo μπορεί να πετάξει.

Η εταιρεία ανέφερε ότι βρίσκεται στα τελικά στάδια της ανάλυσης του γονιδιώματος του Dodo, το οποίο έχει πλέον αποκωδικοποιηθεί σε ποσοστό 95%. Δήλωσε επίσης ότι σημείωσε πρόοδο σε μια μέθοδο που αναμένεται να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για να ελεγχθεί αν μια γενετική τροποποίηση προκαλεί το επιθυμητό χαρακτηριστικό. Ωστόσο, η εταιρεία δεν ανακοίνωσε χρονοδιάγραμμα για την εκκόλαψη ενός ντόντο.

Η Colossal δηλώνει ότι έχει αφιερωθεί στην «απο-εξαφάνιση» (de-extinction) δηλαδή στην επαναφορά ειδών που έχουν εξαφανιστεί. Πέρυσι ανακοίνωσε ότι είχε δημιουργήσει γενετικά τροποποιημένους ανταρόλυκους, τροποποιώντας γονίδια του γκρίζου λύκου, του πλησιέστερου εν ζωή συγγενή του εξαφανισμένου θηρευτή της Εποχής των Παγετώνων που επανήλθε στο προσκήνιο χάρις στη διάσημη τηλεοπτική σειρά Game of Thrones.

Εκτός από το Dodo και τον ανταρόλυκο η Colossal έχει συμπεριλάβει στον κατάλογο των ειδών που επιδιώκει να επαναφέρει στη ζωή τέσσερα ακόμη ζώα: τα μαμούθ, τον τίγρη της Τασμανίας, την αντιλόπη bluebuck και το μόα, ένα ακόμη μεγάλο πτηνό που δεν μπορούσε να πετάξει. H εταιρεία έχει δηλώσει ότι δεν τίθεται ζήτημα επαναφοράς στη ζωή κάποιου είδους δεινοσαύρων αφού δεν έχει εντοπιστεί μέχρι στιγμής κάποιο δείγμα DNA αλλά βέβαια αν κάποτε βρεθεί ένα τέτοιο δείγμα και υπάρχει διαθέσιμη τεχνολογία είναι προφανές ότι η πρόκληση θα είναι πάνω στο τραπέζι.

«Το Dodo είναι ίσως το πιο γνωστό σύμβολο παγκοσμίως της εξαφάνισης ειδών εξαιτίας του ανθρώπου. Εξαφανίστηκε μέσα σε λίγες δεκαετίες από την άφιξη των ανθρώπων στον Μαυρίκιο, κυρίως λόγω της εισαγωγής ξενικών ειδών, όπως οι αρουραίοι και άλλα ζώα που έφεραν μαζί τους οι άνθρωποι. Η επαναφορά του αποδεικνύει ότι η εξαφάνιση δεν χρειάζεται να είναι οριστική», δήλωσε στο Reuters ο Μπεν Λαμ, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Colossal.

«Τα μεγάλα εμπόδια που έχουμε μπροστά μας είναι να αποδείξουμε ποιες γενετικές αλλαγές έχουν πραγματικά σημασία, να πραγματοποιήσουμε πολλές από αυτές τις τροποποιήσεις σε ένα πτηνό και να τις μεταβιβάσουμε στην επόμενη γενιά, καθώς και να προετοιμάσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον για τα ντόντο στον Μαυρίκιο», πρόσθεσε ο Λαμ.

Το Dodo ήταν πτηνό που φώλιαζε στο έδαφος, είχε ύψος περίπου ένα μέτρο και ζύγιζε έως και 23 κιλά. Καθώς δεν είχε έρθει ποτέ σε επαφή με ανθρώπους, δεν φοβόταν όσους έφτασαν στον Μαυρίκιο τον 16ο αιώνα. Η πίεση από τα ξενικά είδη και το ανθρώπινο κυνήγι οδήγησαν στην εξαφάνισή του. Το τελευταίο ζωντανό Dodo καταγράφηκε το 1662. Ωστόσο το πτηνό εξακολουθεί να ζει στη λαϊκή κουλτούρα, μεταξύ άλλων μέσα από το βιβλίο του Λιούις Κάρολ «Οι περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων».

Ο χάρτης θησαυρού

Το αρχαίο DNA είναι πάντοτε κατακερματισμένο σε μικρά τμήματα, επομένως κανένα αρχαίο γονιδίωμα δεν είναι απολύτως πλήρες ούτε και εκείνο του Dodo. Η νέα πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης που ανέπτυξε η Colossal ονομάζεται GenoMorph.

«Η πρόκληση ήταν ότι οι επιστήμονες διαθέτουν μόνο ένα πλήρες γονιδίωμα Dodo γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διάκριση των γενετικών διαφορών που έκαναν το Dodo μοναδικό από τη συνηθισμένη γενετική ποικιλότητα. Η GenoMorph λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας “χάρτης θησαυρού” για το γονιδίωμα του Dodo περιορίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες πιθανές γενετικές αλλαγές στους στόχους που είναι πιθανότερο να εξηγούν το χαρακτηριστικό ράμφος και τη δομή του προσώπου του», δήλωσε ο Λαμ.

Η Μπεθ Σαπίρο, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Colossal, ανέφερε ότι η GenoMorph εντοπίζει πιθανούς στόχους για επεξεργασία γονιδίων σε είδη από τα οποία έχει διασωθεί ελάχιστο DNA. Κανονικά, οι επιστήμονες συγκρίνουν πολλά γονιδιώματα του ίδιου είδους για να εντοπίσουν τα γονίδια που ευθύνονται για ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό. Αυτό όμως δεν είναι δυνατό στην περίπτωση του ντόντο, εξήγησε η Σαπίρο.

«Έτσι, αντί γι’ αυτό, η GenoMorph μελετά τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα κρανία και τα ράμφη σε περισσότερα από 70 είδη πτηνών που ζουν σήμερα και μαθαίνει ποιοι γενετικοί διακόπτες ελέγχουν το σχήμα τους. Μας έδωσε έναν κατάλογο περίπου 2.300 υποψήφιων γενετικών στόχων που σχετίζονται με το μέγεθος και το σχήμα του ράμφους. Αυτοί οι στόχοι αξιολογούνται τώρα στο εργαστήριο», δήλωσε η Σαπίρο.

Η Colossal ανέφερε ότι αύξησε τον πληθυσμό των περιστεριών Νικομπάρ που εκτρέφει στο Τέξας σε 36 πτηνά, έπειτα από επιτυχημένες αναπαραγωγές μεταξύ ζευγαριών που είχαν ήδη σχηματιστεί. Σύμφωνα με την εταιρεία, αυτό θα συμβάλει στη μελέτη της ανάπτυξης της αναπαραγωγής και της γενετικής του περιστεριού Νικομπάρ.

Ο Λαμ δήλωσε ότι η εταιρεία συνεργάζεται με επιστήμονες από τον Μαυρίκιο, οργανώσεις προστασίας της φύσης και την κυβέρνηση της χώρας, προκειμένου να καθοριστεί πώς θα μπορούσε να γίνει η επαναφορά του ντόντο στον τόπο καταγωγής του.

«Η προετοιμασία του Μαυρίκιου για την επιστροφή των ντόντο σημαίνει επίσης την απομάκρυνση των εισβολικών θηρευτών και την αποκατάσταση των φυσικών ενδιαιτημάτων, κάτι που θα ωφελήσει και τα ενδημικά είδη που ζουν εκεί σήμερα. Δεν θα επιλεγούν τοποθεσίες απελευθέρωσης προτού ολοκληρωθούν οι οικολογικές εργασίες και οι διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινότητες. Στόχος της Colossal, ωστόσο, είναι να επαναφέρει τα ντόντο στους φυσικούς τους βιότοπους στον Μαυρίκιο» λέει ο Λαμ.

Naftemporiki.gr