Πίσω από τις πόρτες των παιδιατρικών νοσοκομείων εκτυλίσσεται ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, που αφορά σε παιδιά τα οποία έχουν ήδη βιώσει την κακοποίηση και απομακρύνονται από το οικογενειακό περιβάλλον τους με εισαγγελική εντολή, προκειμένου να προστατευθούν. Αντί, όμως, η παραμονή τους στο νοσοκομείο να αποτελεί ένα σύντομο μεταβατικό στάδιο μέχρι την εξασφάλιση ασφαλούς φιλοξενίας, σε αρκετές περιπτώσεις μετατρέπεται σε μια μακρόχρονη αναμονή χωρίς σαφή ορίζοντα εξόδου.
Της Ισμήνης Λέντζου
Τα παιδιά μεταφέρονται στα νοσοκομεία για τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις, την αξιολόγηση της κατάστασής τους και, όπου χρειάζεται, την παροχή ψυχολογικής υποστήριξης. Όταν ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, θα έπρεπε να ακολουθεί η μεταφορά τους σε κατάλληλες προνοιακές δομές. Ωστόσο, η έλλειψη προσωπικού, οι περιορισμένες δυνατότητες φιλοξενίας και η αδυναμία εξεύρεσης κατάλληλης λύσης έχουν ως αποτέλεσμα παιδιά να παραμένουν επί μακρόν σε χώρους που δεν έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν ως δομές παιδικής προστασίας.
Την κατάσταση περιγράφουν με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, και ο πρόεδρος των εργαζομένων στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία», Δήμος Κωνσταντόπουλος, σε δηλώσεις τους στο enikos.gr.
Μιχάλης Γιαννάκος: Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν 70 κακοποιημένα παιδιά στα παιδιατρικά νοσοκομεία, 70 παιδιά-«φαντάσματα»
Ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, κάνει λόγο για ένα φαινόμενο που εκθέτει το κράτος πρόνοιας και υπογραμμίζει ότι παιδιά που απομακρύνονται από κακοποιητικά περιβάλλοντα, αντί να βρίσκουν την κατάλληλη φροντίδα, καταλήγουν να παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στις παιδιατρικές κλινικές.
Ο Μιχάλης Γιαννάκος δήλωσε χαρακτηριστικά στο enikos.gr «όνειδος για το κράτος πρόνοιας, αποτελεί το φαινόμενο των «παρκαρισμένων» παιδιών σε παιδιατρικά νοσοκομεία και παιδιατρικές κλινικές νοσοκομείων που απομακρύνονται από το κακοποιητικό (με αυτό εννοούμε κάθε είδους κακοποίηση) περιβάλλον τους με εισαγγελική εντολή.
Τα κακοποιημένα παιδιά, έρχονται στα νοσοκομεία με εισαγγελική εντολή προκειμένου να εξεταστούν ή να τους παρασχεθεί βοήθεια ακόμη και ψυχική για λίγες ημέρες και καταλήγουν στις μονάδες επί μήνες ή ακόμη χειρότερα επί χρόνια.
Τα παιδιά αυτά που δεν είναι άρρωστα, όταν μένουν επί χρόνια στα νοσοκομεία αρχίζουν να εκδηλώνουν επιθετικές συμπεριφορές, να επιτίθενται σε άλλα παιδιά που είναι άρρωστα μέσα στους θαλάμους, να τρομοκρατούν το νοσηλευτικό προσωπικό, να σπάνε τζάμια, να κλέβουν, να καταστρέφουν υλικό των νοσοκομείων.
Τα προνοιακά ιδρύματα έχουν κενές κλίνες γιατί δεν υπάρχει το απαραίτητο προσωπικό και αυτό, το ζήτημα της υποστελέχωσης, είναι μεγάλο ζήτημα. Δεν μπορούν να αφήνουν τα παιδιά στα νοσοκομεία γιατί δεν μπορούν να κάνουν προσλήψεις.
Οι ΜΚΟ που υπάρχουν, παίρνουν πόρους και είναι όλο λόγια και βιτρίνα, επί της ουσίας δεν κάνουν σχεδόν τίποτα για να βγουν αυτά τα παιδιά από τα νοσοκομεία.
Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν 70 κακοποιημένα παιδιά στα παιδιατρικά νοσοκομεία, 70 παιδιά-«φαντάσματα»
Είναι άμεση ανάγκη η πολιτεία να μεριμνήσει για αυτά τα παιδιά που και να πάψει να τα κακοποιεί για δεύτερη φορά. Τα παιδιά πρέπει να πηγαίνουν με το ΕΚΑΒ στα νοσοκομεία και εκεί να γίνονται όλες οι απαραίτητες εξετάσεις, αλλά μόλις ολοκληρωθούν οι εξετάσεις, τα παιδιά αυτά πρέπει να πηγαίνουν σε προνοιακές δομές. Είναι άμεση ανάγκη η πολιτεία να δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο και τα παιδιά αυτά να πάνε σε δομές με στόχο την αναδοχή.»
Σύμφωνα με τον Μιχάλη Γιαννάκο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην έλλειψη διαθέσιμων κλινών, αλλά συνδέεται άμεσα με την υποστελέχωση των προνοιακών ιδρυμάτων. Όπως επισημαίνει, η ύπαρξη κενών θέσεων δεν αρκεί όταν δεν υπάρχει το αναγκαίο προσωπικό για την ασφαλή λειτουργία τους και τη φροντίδα των παιδιών.
Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της ευθύνης της Πολιτείας για την εξασφάλιση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας, με στόχο τα παιδιά να μη μένουν εγκλωβισμένα σε νοσοκομειακές μονάδες, αλλά να μεταφέρονται σε κατάλληλες δομές και, όπου είναι δυνατόν, να προχωρά η διαδικασία αναδοχής.
Δήμος Κωνσταντόπουλος: Το Παίδων «Αγία Σοφία» είναι το μοναδικό σπίτι που γνωρίζουν
Τη δραματική διάσταση του προβλήματος για τα ίδια τα παιδιά, αλλά και για τους εργαζομένους που καλούνται να τα φροντίσουν χωρίς να διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές, αναδεικνύει ο Δήμος Κωνσταντόπουλος, πρόεδρος των εργαζομένων στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία».
Όπως αναφέρει, τα παιδιά που απομακρύνονται με εισαγγελική εντολή από το περιβάλλον τους χρειάζονται αρχικά πλήρη ιατρικό έλεγχο και ψυχολογική αξιολόγηση. Μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων, όμως, πρέπει να μεταφέρονται σε κατάλληλες δομές και όχι να παραμένουν στους νοσοκομειακούς θαλάμους για αόριστο χρονικό διάστημα.
«Ο Γολγοθάς για τα κακοποιημένα παιδιά και μιλάμε για κάθε λογής κακοποίηση, από την στιγμή που υπάρχει μια εισαγγελική εντολή για απομάκρυνση από το περιβάλλον τους. Ο Γολγοθάς είναι διττός, αφενός και πρωτίστως για τα παιδιά, αφετέρου για τα νοσοκομεία που συχνά καταλήγουν να λειτουργούν ως δομές.
Σε πρώτη φάση θα πρέπει να γίνουν όλες οι απαραίτητες εξετάσεις, για να δούμε αν υπάρχει κακοποίηση, αν υπάρχουν σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και να γίνει και αξιολόγηση από ψυχολόγους. Και αφού γίνουν οι εξετάσεις τα παιδιά πρέπει να πηγαίνουν σε δομές.
Όχι να τα νοσοκομεία να λειτουργούν ως «φυλακές» για τα παιδιά αυτά.
Τα τελευταία χρόνια, κάθε χρόνο έρχονται 200 με 230 παιδιά με εισαγγελική εντολή στα νοσοκομεία.
Υπάρχουν παιδιά στο Παίδων που ήρθαν μωρά και έμειναν στο νοσοκομείο για χρόνια. Τα παιδιά αυτά λένε μαμά και μπαμπά τους νοσηλευτές. Δεν είναι δυνατόν να μην μπορεί να βρεθεί μια λύση σε αυτό το διαχρονικό πρόβλημα.
Τώρα που μιλάμε, υπάρχει ένα παιδάκι που ήρθε μωρό στο νοσοκομείο και τώρα έχει φτάσει 6 ετών. Το νοσοκομείο είναι το μοναδικό σπίτι που γνωρίζουν.
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα όταν στο νοσοκομείο φτάνουν παιδιά με εισαγγελική εντολή που είναι 15 ετών ή 16 ετών. Αυτά τα παιδιά πώς να τα προσέξεις όταν εκδηλώνουν παραβατικές συμπεριφορές; Οι νοσηλευτές δεν είναι ανθρωποφύλακες.
Μας έχει τύχει περιστατικό που ένα παιδί έφυγε από το νοσοκομείο και καλούμαστε μετά εμείς να δώσουμε εξηγήσεις στις εισαγγελικές Αρχές.
Καταλαβαίνετε το αδιέξοδο; Τα νοσοκομεία είναι για θεραπεύουν, όχι για να καθίστανται δομές φιλοξενίας. Σας το λέω με πόνο ψυχής. Φυσικά και να υποδεχόμαστε παιδιά που στο περιβάλλον τους κινδυνεύουν αλλά για να τα περιθάλψουμε, όχι για να γίνει το νοσοκομείο «σπίτι τους».
Ο πρόεδρος των εργαζομένων περιγράφει μια κατάσταση στην οποία η παρατεταμένη παραμονή των παιδιών δεν αποτελεί απλώς πρόβλημα λειτουργίας για τα νοσοκομεία, αλλά πρωτίστως ζήτημα παιδικής προστασίας. Όπως επισημαίνει, οι νοσηλευτές καλούνται να ανταποκριθούν σε ανάγκες που ξεπερνούν τον ρόλο τους, καθώς η φροντίδα και η επιτήρηση παιδιών για μήνες ή χρόνια δεν είναι η αποστολή μιας νοσοκομειακής μονάδας.
Τρία υπουργεία και ένα διαχρονικό αδιέξοδο – «Το θέμα πρέπει να το λύσει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός χθες»
Ο Δήμος Κωνσταντόπουλος ζητεί την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων Αρχών, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα απαιτεί συνεργασία μεταξύ των υπουργείων που έχουν την ευθύνη για την υγεία, την κοινωνική προστασία και τη δημόσια ασφάλεια.
«Στο θέμα εμπλέκονται 3 υπουργεία. Το Υγείας, το Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και το Προστασίας του Πολίτη. Δεν γίνεται να μην μπορούν να βρουν μία λύση. Θα γίνω σκληρός και θα πω ότι το θέμα πρέπει να το λύσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός ΧΘΕΣ.
Δε γίνεται να βρίσκει η πολιτεία λύσεις για άλλα προβλήματα και όχι για αυτό».
Το αίτημα για άμεση παρέμβαση αναδεικνύει ένα κρίσιμο ερώτημα: τι συμβαίνει με ένα παιδί όταν οι αρχές κρίνουν ότι δεν μπορεί να παραμείνει στο περιβάλλον όπου ζούσε, αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμη κατάλληλη δομή για να το υποδεχθεί;
Η απομάκρυνση από ένα κακοποιητικό περιβάλλον είναι το πρώτο βήμα για την προστασία του παιδιού. Δεν αρκεί, όμως, εάν δεν ακολουθεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο φροντίδας, με ασφαλή στέγαση, ψυχολογική υποστήριξη, εκπαίδευση και σταθερό περιβάλλον.
Η ανάγκη για λύσεις με επίκεντρο το παιδί
Οι καταγγελίες των δύο εκπροσώπων αναδεικνύουν την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα νοσοκομεία θα επιτελούν τον θεραπευτικό τους ρόλο, χωρίς να μετατρέπονται σε χώρους μακροχρόνιας φιλοξενίας ανηλίκων που χρειάζονται διαφορετικού τύπου φροντίδα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενίσχυση των προνοιακών δομών με το αναγκαίο προσωπικό, η δημιουργία κατάλληλων θέσεων φιλοξενίας και η επιτάχυνση των διαδικασιών που επιτρέπουν στα παιδιά να μεταφέρονται σε ασφαλές περιβάλλον. Παράλληλα, η αναδοχή μπορεί, όπου κρίνεται κατάλληλη και προς το συμφέρον του κάθε παιδιού, να αποτελέσει μέρος της λύσης.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αδειάσουν οι νοσοκομειακοί θάλαμοι. Είναι τα παιδιά που έχουν ήδη υποστεί κακοποίηση να μην έρχονται αντιμέτωπα με μια δεύτερη εμπειρία εγκατάλειψης από τους θεσμούς που έχουν αναλάβει να τα προστατεύσουν.
Γιατί ένα νοσοκομείο μπορεί να προσφέρει θεραπεία και προσωρινή ασφάλεια. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει για χρόνια την οικογένεια, την κοινωνική φροντίδα και ένα σταθερό, ασφαλές σπίτι.
