Η υποστελέχωση της Δασικής Υπηρεσίας εξακολουθεί να δυσχεραίνει τις προσπάθειες πρόληψης και αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, την ώρα που η κλιματική αλλαγή αυξάνει τους κινδύνους και μεταβάλλει το φυσικό τοπίο της χώρας, σύμφωνα με αξιωματούχους και ειδικούς που μίλησαν στο Reuters.
Κατά τη διάρκεια νυχτερινής περιπολίας στην Πεντέλη, μια τριμελής ομάδα της Δασικής Υπηρεσίας περιέγραψε ως σχεδόν αδύνατο το έργο της επιτήρησης των λόφων γύρω από την Αθήνα για τον εντοπισμό πιθανών εστιών πυρκαγιάς. Παρότι στις αρχές Ιουνίου οι καιρικές συνθήκες ήταν ασυνήθιστα ήπιες, χωρίς ανέμους και χωρίς πυρκαγιές, οι δασικοί υπάλληλοι εκτιμούν ότι η αντιπυρική περίοδος παραμένει ιδιαίτερα απαιτητική.
Η δασολόγος Ζωή Ντίνα δήλωσε στο Reuters ότι οι ήπιες συνθήκες προσέφεραν μια σπάνια ανάσα ανακούφισης, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η χώρα έχει ακόμη μπροστά της ένα μακρύ και δύσκολο καλοκαίρι.
Καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται για ακόμη μία θερμή θερινή περίοδο, στελέχη της Δασικής Υπηρεσίας υποστηρίζουν ότι οι ελλείψεις προσωπικού δυσκολεύουν τόσο την πρόληψη των πυρκαγιών όσο και τη διαχείριση των συνεπειών τους, ενώ οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα πιο εμφανείς. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η καταστροφή δασικών εκτάσεων από τις πυρκαγιές έχει ήδη ενισχύσει τη διάβρωση των εδαφών, την ερημοποίηση και τα πλημμυρικά φαινόμενα.
Η αναγέννηση καμένων εκτάσεων μετά από δεκαετίες εγκατάλειψης
Από το 2000 έως σήμερα έχουν καεί στην Ελλάδα σχεδόν 2,5 εκατομμύρια στρέμματα γης, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. Οι περισσότερες πυρκαγιές αποδίδονται σε ανθρώπινη αμέλεια, εμπρησμούς ή ατυχή περιστατικά, όπως βλάβες σε γραμμές ηλεκτροδότησης. Οι συνέπειες επηρεάζουν πλέον όλο και συχνότερα τόσο τουριστικές περιοχές όσο και πυκνοκατοικημένες ζώνες.
Την ίδια περίοδο, το προσωπικό της Δασικής Υπηρεσίας μειώθηκε σημαντικά, εν μέρει λόγω των πολιτικών λιτότητας που ακολούθησαν την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης, ο αριθμός των εργαζομένων που ασχολούνται με την πρόληψη και τη διαχείριση πυρκαγιών έχει μειωθεί περισσότερο από 50% σε σχέση με το 2000 και σήμερα υπολογίζεται σε λιγότερους από 3.000 υπαλλήλους.
«Τις τελευταίες δεκαετίες περάσαμε μια περίοδο πλήρους εγκατάλειψης», δήλωσε ο γενικός διευθυντής Δασών του υπουργείου Περιβάλλοντος, Βαγγέλης Γκουντούφας.
Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση αναγνωρίζει πλέον το πρόβλημα και έχει ξεκινήσει προσπάθεια ενίσχυσης των υπηρεσιών. Έπειτα από περισσότερα από είκοσι χρόνια χωρίς μόνιμες προσλήψεις, περίπου 300 νέοι υπάλληλοι εντάχθηκαν στη Δασική Υπηρεσία από το 2024.
Παράλληλα, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια χρηματοδότησαν την πρόσληψη χιλιάδων πυροσβεστών, την αγορά νέων οχημάτων και τη χρήση drones τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ελλάδα επιχειρεί να καλύψει το χαμένο έδαφος.
«Δεν είναι πάντα εύκολο να καλύψεις μέσα σε δύο ή τρία χρόνια ένα κενό που δημιουργήθηκε σε διάστημα δύο δεκαετιών», δήλωσε ο Στάθης Σταθόπουλος, επικεφαλής της Δασικής Υπηρεσίας στο υπουργείο Περιβάλλοντος.
«Όποιος ισχυρίζεται ότι διαθέτει το μαγικό ραβδί για να εξαφανίσει το φαινόμενο των πυρκαγιών, πιθανότατα δεν λέει την αλήθεια», πρόσθεσε.
Οι πυρκαγιές αλλάζουν το πρόσωπο της Ελλάδας
Η Πεντέλη, που δεσπόζει πάνω από τα βόρεια προάστια της Αθήνας, ήταν κάποτε καλυμμένη από πυκνά δάση. Ωστόσο, η οικιστική επέκταση και η θέση της σε έναν φυσικό διάδρομο ισχυρών ανέμων την έχουν καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτη στις πυρκαγιές.
Σήμερα, έπειτα από δεκαετίες επαναλαμβανόμενων καταστροφών, μεγάλο μέρος του βουνού έχει απογυμνωθεί από δέντρα. Στις πλαγιές του παραμένουν μαυρισμένα πεύκα, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι συνεχείς πυρκαγιές έχουν φέρει το οικοσύστημα σε σημείο όπου η φυσική αναγέννηση του δάσους δεν είναι πλέον δεδομένη.
Για τον λόγο αυτό, η κυβέρνηση έχει ξεκινήσει πρόγραμμα αναδασώσεων. Ωστόσο, το έργο χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δύσκολο.
Στην Αττική, οι πυρκαγιές κατέστρεψαν το 37% των δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων την περίοδο 2017-2024, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
«Η αλλαγή που προκαλεί η κλιματική αλλαγή είναι εξαιρετικά γρήγορη. Η λέξη-κλειδί είναι η προσαρμογή», δήλωσε ο Νίκος Γεωργιάδης από το WWF Ελλάς, το οποίο συμμετέχει σε πρόγραμμα αναδάσωσης έξω από την Αθήνα με είδη δέντρων περισσότερο ανθεκτικά στις πυρκαγιές.
Η φωτιά έγινε μέρος της καθημερινότητας
Η απειλή των πυρκαγιών έχει πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινότητα πολλών περιοχών της Αττικής.
Με την έναρξη του καλοκαιριού, οι κάτοικοι υποχρεώνονται από τον νόμο να καθαρίζουν τα οικόπεδά τους από εύφλεκτα υλικά. Οι άκρες των δρόμων έχουν αποψιλωθεί, ενώ συνεργεία απομακρύνουν θάμνους και χαμηλή βλάστηση που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καύσιμη ύλη.
Η ομάδα των 27 ατόμων στην οποία ανήκει η Ζωή Ντίνα εργάζεται ημέρα και νύχτα, ελέγχοντας αντιπλημμυρικά έργα, φρεάτια, παρεμβάσεις κατά της διάβρωσης και πιθανές εστίες φωτιάς.
«Είναι σχεδόν αδύνατο να βρίσκεσαι παντού και να προλαβαίνεις τα πάντα, ενώ παράλληλα συσσωρεύεται και η γραφειοκρατία στα γραφεία μας», δήλωσε.
Οι συνέπειες της αποδάσωσης είναι ήδη ορατές
Γύρω από την Πεντέλη, περίπου δώδεκα δεξαμενές νερού που προορίζονται για χρήση από πυροσβεστικά μέσα βρίσκονται σε εμφανή κατάσταση φθοράς, έχοντας υποστεί ζημιές από προηγούμενες πυρκαγιές.
Η απώλεια των δέντρων έχει αυξήσει και τον κίνδυνο πλημμυρών. Τον Απρίλιο, ισχυρές βροχοπτώσεις παρέσυραν τμήμα δρόμου κοντά στην Καλλιτεχνούπολη, σε μια χαράδρα που έχει απογυμνωθεί από τη βλάστηση. Ο δρόμος αποτελεί βασική οδό διαφυγής των κατοίκων σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Ο Ηλίας Λιάμης, κάτοικος της περιοχής από τη δεκαετία του 1970, θυμάται μια εποχή κατά την οποία το οικογενειακό του σπίτι περιβαλλόταν από καταπράσινους λόφους. Σήμερα έχουν απομείνει μόνο λίγα πεύκα και ελιές, λυγισμένα από δεκαετίες ακραίων καιρικών φαινομένων.
Οι αναμνήσεις του από το τοπίο εκείνης της περιόδου έχουν αντικατασταθεί από εικόνες πυρκαγιών, χαμηλών διελεύσεων πυροσβεστικών αεροσκαφών και πύρινων μετώπων που εξαπλώνονται στις πλαγιές κατά τη διάρκεια της νύχτας.
«Ήταν κάτι τρομακτικό», είπε δείχνοντας το σημερινό τοπίο.
«Η νέα γενιά είναι πρόθυμη να παλέψει για ένα καλύτερο μέλλον. Αλλά μερικές φορές πιστεύω ότι είναι αδύνατο».
