Με την Ευρώπη να αντιμετωπίζει όλο και πιο συχνούς και έντονους καύσωνες, η χρήση συστημάτων κλιματισμού έχει αυξηθεί ραγδαία σε ολόκληρη την περιοχή τα τελευταία χρόνια. Αυτή η τάση οδηγεί σε αύξηση της ενεργειακής ζήτησης και καθιστά πιο δύσκολο για τις χώρες να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα υπέρ των ανανεώσιμων εναλλακτικών λύσεων.
Η παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύς του εξοπλισμού ψύξης προβλέπεται να τριπλασιαστεί έως το 2050, με αποτέλεσμα η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να υπερδιπλασιαστεί
Αρκετές χώρες σε όλη την Ευρώπη έχουν αναλάβει φιλόδοξες δεσμεύσεις για την πράσινη μετάβαση, γι’ αυτό και πολλές κυβερνήσεις, εταιρείες και ερευνητές διερευνούν εναλλακτικές μεθόδους ψύξης με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα. Οι ερευνητές μελετούν εδώ και χρόνια εναλλακτικές μεθόδους ψύξης, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα κλιματιστικά που καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας, όπως αναφέρει το oilprice.com.
Τριπλασιασμός εξοπλισμού ψύξης έως το 2050
Το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) υπογράμμισε αυτή την ανάγκη στη δημοσίευσή του, την έκθεση «Global Cooling Watch Report 2023: Keeping it chill». Στην έκθεση αυτή, το UNEP προβλέπει ότι η παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύς του εξοπλισμού ψύξης θα τριπλασιαστεί έως το 2050, με αποτέλεσμα η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να υπερδιπλασιαστεί.
Τα κλιματιστικά και τα ψυγεία προκαλούν τόσο έμμεσες εκπομπές λόγω της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας όσο και άμεσες εκπομπές από την απελευθέρωση ψυκτικών αερίων, τα περισσότερα από τα οποία συμβάλλουν πολύ περισσότερο στη θέρμανση του πλανήτη σε σύγκριση με το διοξείδιο του άνθρακα. Για να ενθαρρύνει τη στροφή μακριά από τα κλιματιστικά, το UNEP ξεκίνησε το 2023 την πρωτοβουλία «Nature for Cool Cities Challenge» στο πλαίσιο της «Cool Coalition», ενός παγκόσμιου δικτύου με περισσότερους από 80 εταίρους που στοχεύει να προωθήσει τη μετάβαση σε αποδοτική και φιλική προς το κλίμα ψύξη.
Καινοτόμα σχέδια και υλικά το όπλο για τους καύσωνες
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον αντίκτυπο που μπορούν να έχουν οι υψηλότερες θερμοκρασίες σε μια πόλη ή κωμόπολη. Ένας από τους προφανείς τρόπους για να γίνουν τα νέα κτίρια πιο δροσερά είναι να σχεδιαστούν και να κατασκευαστούν με τη χρήση καινοτόμων σχεδίων, τεχνικών και υλικών. Για παράδειγμα, ένα κτίριο μπορεί να ενσωματώνει τούβλα και άλλα υλικά σχεδιασμένα να απορροφούν θερμότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας και να την ακτινοβολούν τη νύχτα. Το βάψιμο των στεγών σε λευκό χρώμα μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ανάκλαση του ηλιακού φωτός και στη διατήρηση των κτιρίων πιο δροσερών.
Στην Καμπότζη, το UNEP συνεργάζεται με εταίρους για τη δοκιμή μέτρων παθητικής ψύξης, όπως η μόνωση, η σκίαση και ο στοχευμένος σχεδιασμός στεγών, με σκοπό την αξιολόγηση της επίδρασής τους στη θέρμανση και την ψύξη των κτιρίων, καθώς και τη διαμόρφωση εθνικών οικοδομικών κανονισμών και προτύπων πολεοδομικού σχεδιασμού.
Εν τω μεταξύ, στη Νότια Κορέα, η κυβέρνηση της Σεούλ κατεδάφισε έναν δρόμο 10 λωρίδων και έναν υπερυψωμένο αυτοκινητόδρομο τεσσάρων λωρίδων για να αναζωογονήσει το ρέμα Cheonggyecheon, μειώνοντας έτσι το φαινόμενο της θερμικής νησίδας που αντιμετωπίζει η πόλη, με τις θερμοκρασίες κατά μήκος του ρέματος να καταγράφονται μεταξύ 3,3 °C και 5,9 °C χαμηλότερες από ό,τι σε έναν κοντινό παράλληλο δρόμο.
Στο Παρίσι, η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει «νησίδες δροσιάς», όπου το νερό, η βλάστηση και οι κατασκευές σκίασης συμβάλλουν στη δημιουργία χώρων που είναι αρκετούς βαθμούς πιο δροσεροί από τις γύρω περιοχές. Στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται πάρκα, πισίνες και ορισμένα κτίρια. Στο Παρίσι, ο αριθμός των νησίδων δροσιάς αυξήθηκε από 800 το 2019 σε πάνω από 1.400 το 2026.
Στη Μασσαλία, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει σχέδια για τη φύτευση περισσότερων δέντρων σε όλη την πόλη, τα οποία θα παρέχουν σκιά και θα βελτιώσουν τη δροσιά μέσω μιας φυσικής διαδικασίας γνωστής ως εξατμισοδιαπνοή, κατά την οποία τα δέντρα απορροφούν νερό και το εκπέμπουν μέσω των φύλλων τους, ενώ η υγρασία από το έδαφος εξατμίζεται.
Στην Ολλανδία, ορισμένες πόλεις, όπως το Ρότερνταμ, εγκαθιστούν πράσινες στέγες για να μειώσουν τις θερμοκρασίες στα κτίριά τους, ενώ η Ουτρέχτη πρασινίζει τις στέγες των στάσεων λεωφορείων της. Εν τω μεταξύ, στην ισπανική πόλη της Βαρκελώνης, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ένα σύστημα ελέγχου εξαερισμού με τεχνητή νοημοσύνη για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα και της θερμοκρασίας, με σκοπό τη μείωση των θερμοκρασιών.
Βελτίωση μεθόδων ψύξης
Εκτός από την προσαρμογή των αποφάσεων πολεοδομικού σχεδιασμού με σκοπό την προετοιμασία για υψηλότερες θερμοκρασίες, οι κυβερνήσεις και οι ιδιωτικές εταιρείες χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο την τεχνολογία για τη βελτίωση των μεθόδων ψύξης. Η τηλεψύξη είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται σε αρκετές πόλεις για τη διανομή κρύου νερού σε πολλά κτίρια μέσω ενός υπόγειου δικτύου. Η μέθοδος αυτή καταναλώνει λιγότερη ενέργεια από τα μεμονωμένα συστήματα κλιματισμού και μπορεί να τροφοδοτείται από τοπικές πηγές, όπως θαλασσινό νερό ή νερό ποταμού.
Η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ενεργειακή Απόδοση απαιτεί από τις πόλεις με πάνω από 45.000 κατοίκους να καταρτίσουν τοπικά σχέδια θέρμανσης και ψύξης για την αντιμετώπιση της αύξησης των θερμοκρασιών. Η μελέτη «2025 District Heating and Cooling Market Outlook» της Euroheat & Power έδειξε ότι η ζήτηση για τηλεψύξη (DC) αυξάνεται, με τις υποδομές τηλεψύξης στην Ευρώπη να επεκτείνονται κατά περισσότερο από 3% το 2023.
Το Παρίσι φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα DC στον κόσμο. Το σύστημα μήκους 120 χλμ. αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990 και αποτελείται από υπόγειους αγωγούς που μεταφέρουν ψυχρό νερό σε μουσεία, γραφεία, νοσοκομεία, σχολεία και άλλα δημόσια κτίρια. Το σύστημα διανέμει ψυχρό νερό από τον ποταμό Σηκουάνα στα κτίρια μέσω ενός αγωγού και μεταφέρει το θερμό νερό πίσω μέσω ενός δεύτερου αγωγού.
Αντλίες θερμότητας
Οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες έχουν γίνει όλο και πιο δημοφιλείς στην ευρωπαϊκή αγορά τα τελευταία χρόνια, αποτελούν μια άλλη πηγή ψύξης. Οι αντλίες θερμότητας τύπου «αέρααέρα», σε αντίθεση με τις αντλίες «αέρανερού», αποτελούνται από μια εξωτερική μονάδα συνδεδεμένη με έναν ή περισσότερους εσωτερικούς ανεμιστήρες. Θερμαίνουν τον αέρα στο εσωτερικό ενός κτιρίου και μπορούν επίσης να μεταφέρουν ζεστό αέρα από το εσωτερικό προς το εξωτερικό. Αυτού του είδους τα συστήματα γίνονται όλο και πιο προσιτά καθώς αυξάνεται η ζήτηση.
Τα συστήματα κλιματισμού εξακολουθούν να κυριαρχούν στην αγορά ψύξης λόγω της έλλειψης διαθεσιμότητας ή του υψηλότερου κόστους εναλλακτικών συστημάτων. Ωστόσο, η αγορά αναμένεται να αναπτυχθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, καθώς οι καταναλωτές αναζητούν εναλλακτικές λύσεις ψύξης με υψηλή ενεργειακή απόδοση. Εν τω μεταξύ, οι κυβερνήσεις μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των υψηλότερων θερμοκρασιών βελτιώνοντας τον πολεοδομικό σχεδιασμό, επικαιροποιώντας τα πρότυπα δόμησης και, όπου είναι δυνατόν, εγκαθιστώντας συστήματα τηλεψύξης.
