Το γεγονός πως παρότι ο πλανήτης θερμαίνεται και μάλιστα με γρήγορους ρυθμούς, αλλά παρ’ όλα αυτά εξακολουθούν να εκδηλώνονται κατά περιόδους ισχυρές ψυχρές εισβολές, οι οποίες προκαλούν σημαντική πτώση της θερμοκρασίας παρατηρεί το Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Όπως τονίζουν οι επιστήμονες Κ. Λαγουβάρδος, Σ. Ντάφης, Β. Κοτρώνη, Κ. Παπαγιαννάκη, στο άρθρο τους, η εξήγηση του φαινομένου «κρύβεται» στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία στο Βόρειο Ημισφαίριο.
Ειδικότερα, αναφέρουν ότι «ο πολικός αεροχείμαρρος (polar jet stream) είναι μια ζώνη πολύ ισχυρών ανέμων στην ανώτερη τροπόσφαιρα, συνήθως σε ύψος περίπου 8–14 χιλιομέτρων, που πνέουν κυρίως από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Ο αεροχείμαρρος συνδέεται με τις μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές μεταξύ των πολικών περιοχών και των νοτιότερων γεωγραφικών πλατών και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του καιρού.
Η διαταραχή του πολικού στροβίλου μπορεί να ενισχύσει τους κυματισμούς του πολικού αεροχειμάρρου, επιτρέποντας στον ψυχρό αρκτικό αέρα να κινηθεί νότια και στον θερμότρερο αέρα βόρεια, αυξάνοντας τον κίνδυνο έντονων χειμερινών καιρικών φαινομένων.
»Συχνά παρουσιάζει μεγάλους κυματισμούς, οι οποίοι επιτρέπουν τη μεταφορά ψυχρών αέριων μαζών προς τον νότο και θερμότερων αέριων μαζών προς τον βορρά».
Αποτέλεσμα αυτών των εκτεταμένων κυματισμών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, είναι η μεταφορά πολύ ψυχρών αέριων μαζών σε περιοχές της Ευρώπης, της Ασίας ή της Βόρειας Αμερικής, προκαλώντας ισχυρές ψυχρές εισβολές.
«Εκτός από τον πολικό αεροχείμαρρο, σημαντικό ρόλο παίζει και ο στρατοσφαιρικός πολικός στρόβιλος (stratospheric polar vortex), ένα διαφορετικό σύστημα ισχυρών ανέμων που αναπτύσσεται κατά τη χειμερινή περίοδο σε πολύ μεγαλύτερα ύψη, κυρίως μεταξύ 15 και 50 χιλιομέτρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, διαταραχές του στρατοσφαιρικού πολικού στροβίλου, όπως αυτές που συνδέονται με τις αιφνίδιες στρατοσφαιρικές θερμάνσεις, μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία στην τροπόσφαιρα και να ευνοήσουν την εμφάνιση ψυχρών εισβολών σε ορισμένες περιοχές» συμπληρώνουν οι επιστήμονες του Meteo.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή αυτή την κυκλοφορία;
Σύμφωνα με το Meteo, η Αρκτική θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με το φαινόμενο να είναι γνωστό ως «αρκτική ενίσχυση». «Η ταχύτερη αυτή θέρμανση μεταβάλλει τις θερμοκρασιακές διαφορές μεταξύ των υψηλών και των μέσων γεωγραφικών πλατών και μπορεί να επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία» σημειώνεται στην ανάρτηση.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν, «η κλιματική αλλαγή οδηγεί συχνά σε εξασθένηση του πολικού αεροχειμάρρου και του πολικού στροβίλου, και αύξηση των κυματισμών τους. Αυτό έχει ως συνέπεια ψυχρός αέρας πολικής προέλευσης να βρίσκει δίοδο προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη, όπως η περιοχή μας».
Μάλιστα, σύμφωνα με την τελευταία αξιολόγηση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), τα ακραία ψυχρά επεισόδια έχουν γενικά μειωθεί σε συχνότητα και ένταση τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ αναμένεται να γίνουν ακόμη λιγότερο συχνά όσο αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία.
«Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι ισχυρές ψυχρές εισβολές θα εξαφανιστούν» τονίζουν οι επιστήμονες του Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, συμπληρώνοντας ότι «η φυσική μεταβλητότητα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας θα εξακολουθήσει να προκαλεί περιόδους ιδιαίτερα χαμηλών θερμοκρασιών, ακόμη και σε έναν θερμότερο πλανήτη».
«Το συμπέρασμα είναι ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν αποκλείει την εκδήλωση ακραίου ψύχους. Η κατανόηση των μηχανισμών που προκαλούν τις ψυχρές εισβολές παραμένει σημαντική για την πρόγνωση του καιρού, την έγκαιρη προειδοποίηση και την προστασία των ανθρώπων και των υποδομών» συμπληρώνουν στη μελέτη τους, λαμβάνοντας στοιχεία από το United Nations Office for Disaster Risk Reduction, UNDRR.
