Πριν καλάκαλά στεγνώσει το μελάνι στο Εθνικό Τυπογραφείο, άρχισαν τα όργανα για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΕΧΠΑΠΕ), το οποίο είχε δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης πριν από δύο εβδομάδες.
Ο Δήμος Άνδρου ανακοίνωσε ότι προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), ζητώντας την ακύρωση της υπουργικής απόφασης με την οποία θεσμοθετήθηκε. Είχε προηγηθεί ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με την οποία εξουσιοδότησε τη νομική υπηρεσία του δήμου να προχωρήσει τις νομικές ενέργειας για την προετοιμασία αίτησης ακύρωσης ενώπιον του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου.
Το νέο ΕΧΠΑΠΕ επιχειρεί να βάλει περισσότερους κανόνες στη χωροθέτηση αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων. Προβλέπει ζώνες αποκλεισμού, περιβαλλοντικούς περιορισμούς, ανώτατα ποσοστά κάλυψης, ειδικούς κανόνες για το τοπίο και συνέργεια με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Στις βασικές κατευθύνσεις του νέου πλαισίου μάλιστα είναι και η οριζόντια απαγόρευση νέων αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Η συγκεκριμένη κατηγορία ωστόσο, περιλαμβάνει 13 μεγάλα νησιά της χώρας, μεταξύ των οποίων και την Άνδρο. Πρόκειται για τη Λέσβο, τη Χίο, τη Λήμνο, τη Σάμο, τη Θάσο, την Κάρπαθο, τη Ρόδο, την Άνδρο, τη Νάξο, την Κεφαλονιά, τη Λευκάδα, την Εύβοια και την Κρήτη.
Σε αυτά μπορεί καταρχήν να χωροθετηθούν αιολικές εγκαταστάσεις. Η «συνέργεια» όμως με το ΕΧΠ του Τουρισμού, έβαλε περισσότερα φίλτρα για εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε αυτά τα 13 νησιά καθώς αποκλείει τις περιοχές που χαρακτηρίζονται ως τουριστικά κορεσμένες και ανεπτυγμένες. Έτσι, η Θάσος βγήκε εκτός της συγκεκριμένης κατηγορίας και έγινε περιοχή ελεύθερη από νέες ανεμογεννήτριες όπως και κάποιες περιοχές σε τμήματα άλλων μεγάλων νησιών. Η καραμπόλα ωστόσο των δύο χωροταξικών ΑΠΕ – Τουρισμού δεν έφτασε μέχρι την Άνδρο, η οποία παραμένει διαθέσιμη για αιολική ανάπτυξη.
Η αντίδραση για το νέο χωροταξικό ΑΠΕ
Έτσι, ένα κυκλαδονήσι με έντονο τουριστικό χαρακτήρα, ιδιαίτερο τοπίο, σημαντικό φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα και με ήδη μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον για αιολικά έργα παραμένει στο πεδίο εφαρμογής του νέου ΕΧΠ. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο που ο Δήμος θεωρεί ότι πρέπει να επανεξεταστεί, ζητώντας «τη θέσπιση ειδικής ρύθμισης προστασίας του νησιού από περαιτέρω αιολική επιβάρυνση και τη μη προώθηση μη εγκατεστημένων αιολικών έργων», όπως αναφέρει η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η σημερινή προσφυγή δεν έπεσε από τον ουρανό. Ήδη από τον Ιούνιο ο Δήμος Άνδρου είχε θέσει στο τραπέζι την ανάγκη ειδικής χωροταξικής προστασίας του νησιού και την εξαίρεσή του από ζώνες επιτάχυνσης, προτεραιότητας και γενικής υποδοχής νέων έργων ΑΠΕ. Με την έκδοση του νέου ΕΧΠΑΠΕ η δημοτική αρχή αποφάσισε τη θεσμική και δικαστική σύγκρουση με άμεση προσφυγή στο ΣτΕ, η οποία θα αποτελέσει και την πρώτη μεγάλη δοκιμασία του νέου χωροταξικού.
Το νέο χωροταξικό βρίσκει την Άνδρο ήδη σε προχωρημένη φάση ενεργειακού σχεδιασμού, με ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο αιολικών έργων να έχει διανύσει σημαντικό μέρος της αδειοδοτικής
διαδρομής. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, σήμερα ωριμάζουν περισσότερα από δώδεκα έργα στο νησί με άδειες παραγωγής ή βεβαιώσεις παραγωγού, συνολικής ισχύος άνω των 264 MW, ενώ σημαντικό μέρος τους έχει προχωρήσει και σε περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Ανδρος
Έτσι, ακόμη και αν το σημερινό «μέτωπο» καταφέρει να περιορίσει τις δυνατότητες για νέες εγκαταστάσεις, παραμένουν όσα έχουν προχωρήσει αδειοδοτικά. Το νέο χωροταξικό άλλωστε, διευρύνει τις μεταβατικές διατάξεις για έργα που έχουν ήδη φτάσει σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης. Το τελικό πλαίσιο προβλέπει προστασία για έργα με άδειες, περιβαλλοντικές εγκρίσεις και φακέλους ΜΠΕ που βρίσκονται σε συγκεκριμένα στάδια, ώστε να μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να συνεχίσουν την αδειοδοτική τους πορεία με βάση το προηγούμενο καθεστώς.
Για να αποκτήσει ο Δήμος πλήρη εικόνα, η δημοτική αρχή έχει ξεκινήσει τις διαδικασίες για να ζητήσει επισήμως στοιχεία από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και τους Διαχειριστές του ηλεκτρικού συστήματος και δικτύων (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ) καθώς και από κάθε συναρμόδιο φορέα, με αίτημα την πλήρη, επίσημη καταγραφή όλων των αιολικών έργων που αφορούν την Άνδρο, ανά στάδιο αδειοδότησης.
«Η πρωτοβουλία του Δήμου δεν αποτελεί μια μεμονωμένη θεσμική αντίδραση. Αποτελεί έκφραση ενός ευρύτατου κοινωνικού αιτήματος για την προστασία της Άνδρου από την περαιτέρω εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Στην πρωτοβουλία του Δήμου έχουν ανταποκριθεί 4.500 πολίτες, οι οποίοι έχουν υπογράψει το σχετικό αίτημα, καθώς και 68 σύλλογοι και φορείς, αναδεικνύοντας την ευρύτητα της κοινωνικής αντίδρασης και τη διαμόρφωση ενός ισχυρού μετώπου για την προστασία του νησιού», αναφέρει η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου αποτελεί, συνεπώς, τη θεσμική συνέχεια μιας ευρύτερης κινητοποίησης της ανδριώτικης κοινωνίας», επισημαίνεται στην απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Σε κάθε περίπτωση, το νέο ΕΧΠΑΠΕ αναγνωρίζει το τοπίο ως κρίσιμο παράγοντα και προβλέπει ειδική μελέτη τοπίου για τα αιολικά έργα. Ακριβώς αυτή τη λογική έρχεται τώρα να επικαλεστεί, στην πράξη, η Άνδρος. Και έτσι, πριν ακόμη προλάβει να κατακάτσει η σκόνη από την έκδοση του νέου χωροταξικού, ένα από τα νησιά που βρίσκονται στο επίκεντρο της αιολικής ανάπτυξης του Αιγαίου επιχειρεί να ακυρώσει το νέο χωροταξικό που σχεδιάστηκε, μεταξύ άλλων, για να μειώσει τις αβεβαιότητες, να δώσει σαφείς κανόνες στους επενδυτές και να ενισχύσει την αποδοχή των έργων από τις τοπικές κοινωνίες
