Λίνα Μενδώνη: Διεθνής συνεργασία και Τεχνητή Νοημοσύνη για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς

Τον διεθνή ρόλο της Ελλάδας στην προστασία της οικουμενικής πολιτιστικής κληρονομιάς, τη στρατηγική σημασία της διεθνούς συνεργασίας και τις δυνατότητες που προσφέρει η Tεχνητή Nοημοσύνη για την προστασία και την ανάδειξη των πολιτιστικών αγαθών, υπογραμμίζοντας παράλληλα την επιστημονική και ηθική ευθύνη που συνοδεύει την αξιοποίησή της, ανέδειξε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στην 4η Συνάντηση του Συμβουλίου της Συμμαχίας για την Πολιτιστική Κληρονομιά στην Ασία (ACHA – Alliance for Cultural Heritage in Asia).

Όπως αναφέρει ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, τόσο στον εναρκτήριο χαιρετισμό της όσο και στην παρέμβασή της στη θεματική για την ενδυνάμωση της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω των νέων τεχνολογιών, η υπουργός σημείωσε ότι η αποτελεσματική προστασία της προϋποθέτει τη σύνθεση της ιστορικής συνείδησης και της επιστημονικής γνώσης με την τεχνολογική καινοτομία και τη διεθνή συνεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε ως πεδίο κοινής δράσης της Ελλάδας και των χωρών της Συμμαχίας τη σύμπραξη για την προστασία και την ανθεκτικότητα της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς, με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Χαιρετίζοντας την έναρξη των εργασιών η κ. Μενδώνη, τόνισε: «Η τιμητική πρόσκληση προς την Ελλάδα να συμμετάσχει στη Συνάντηση αναδεικνύει τη σημασία της ενεργούς παρουσίας της στον διεθνή διάλογο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και τη δυνατότητα σύνδεσης της ιστορικής γνώσης με τις σύγχρονες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Αναδεικνύεται ο οικουμενικός χαρακτήρας της πολιτιστικής κληρονομιάς και η σημασία της διεθνούς συνεργασίας για την προστασία της ως συλλογική υποχρέωση της διεθνούς κοινότητας απέναντι στις επόμενες γενιές μέσα από συντονισμένη αντιμετώπιση προκλήσεων που συχνά υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα. Για τη διαφύλαξη αυτού του κοινού αγαθού της ανθρωπότητας, η μελέτη των κλασικών πολιτισμών συνιστά αναγκαία επένδυση για το μέλλον. Διότι προσφέρει τα πνευματικά εργαλεία που απαιτούνται για να αντιμετωπίσουμε τις σύνθετες προκλήσεις των καιρών μας. Η Ελλάδα και η Κίνα διαθέτουν μακρά παράδοση σε αυτόν τον τομέα και τα τελευταία χρόνια οι πολιτιστικές μας σχέσεις έχουν γνωρίσει ιδιαίτερη άνθηση έχοντας αναπτύξει εξαιρετικές πρωτοβουλίες. Η μνήμη πρέπει να εξελίσσεται σε επίκαιρη γνώση και κοινό όραμα για το μέλλον, να αποτελεί την πρώτη ύλη της δημιουργικότητας, της προόδου και της καινοτομίας των σύγχρονων κοινωνιών μας».

Στην τοποθέτησή της στη θεματική για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, η υπουργός ανέδειξε τη σημασία της επιστημονικής και ηθικής ευθύνης απέναντι στην τεχνολογική πρόοδο. Όπως επεσήμανε, η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει νέες δυνατότητες για την έρευνα, την τεκμηρίωση, την πρόβλεψη κινδύνων και την προστασία των μνημείων, ενώ διευρύνει την πρόσβαση στη γνώση και ενισχύει την εκπαίδευση και την πολιτιστική εμπειρία. Η αξιοποίησή της, ωστόσο, οφείλει να διέπεται από επιστημονική υπευθυνότητα, διαφάνεια και δεοντολογία, με σεβασμό στην αυθεντικότητα και την πολυμορφία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Προτεραιότητα, όπως ανέφερε η κ. Μενδώνη, αποτελεί η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών για την πρόληψη των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης επί της πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε αυτήν την κατεύθυνση, η Ελλάδα αναπτύσσει πολιτικές για την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη διαχείριση, τη διατήρηση και την ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος. Η εθνική στρατηγική για την ενσωμάτωσή της Τεχνητής Νοημοσύνης στον πολιτισμό καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δράσεων, από την αξιοποίηση των πολιτιστικών δεδομένων, την έρευνα και την παρακολούθηση των μνημείων έως τη διεύρυνση της πρόσβασης του κοινού, την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την ενίσχυση της καινοτομίας και τη διασφάλιση της δεοντολογικής και υπεύθυνης χρήσης της τεχνολογίας. «Οι προκλήσεις, ωστόσο, είναι κοινές και υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα, καθιστώντας τη διεθνή συνεργασία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας αναγκαίες προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους. Η ανάπτυξη κοινών μεθοδολογιών και η διάδοση καλών πρακτικών μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός υπεύθυνου πλαισίου αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η τεχνολογία δεν αποτελεί αυτοσκοπό αλλά ένα μέσο που, υπό τις κατάλληλες επιστημονικές, δεοντολογικές και θεσμικές προϋποθέσεις, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την προστασία και τη μετάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς στις επόμενες γενιές», σημείωσε η υπουργός Πολιτισμού.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, σε αυτό το πλαίσιο και στη βάση των πρωτοβουλιών της Συμμαχίας για την Πολιτιστική Κληρονομιά στην Ασία, η Ελλάδα πρότεινε τη δημιουργία ενός δικτύου για την ανθεκτικότητα της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετάσχουν χώρες όπως η Ελλάδα, η Κίνα, η Αίγυπτος, οι Μαλδίβες, το Πακιστάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που θα επέτρεπε τον συνδυασμό της μεσογειακής εμπειρίας με την ασιατική τεχνογνωσία, την ανάπτυξη κοινών ερευνητικών προσεγγίσεων και την ανταλλαγή δεδομένων και καλών πρακτικών για την αντιμετώπιση απειλών που επηρεάζουν την ενάλια πολιτιστική κληρονομιά σε παγκόσμιο επίπεδο αξιοποιώντας τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης.