Οι αυξητικές τιμές στις διεθνείς αγορές ενέργειας εξακολουθούν να προβληματίζουν επιχειρήσεις και καταναλωτές, με το κόστος του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται ταυτόχρονα και να δημιουργεί νέο πονοκέφαλο.
Το νέο κύμα ανατιμήσεων έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την Ελλάδα, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης. Στην αγορά καυσίμων η μέση τιμή της αμόλυβδης έχει ήδη ξεπεράσει τα 2,14 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κινείται πάνω από τα 2,10 ευρώ.
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αυξάνουν τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης, καθώς πλήττονται όχι μόνο οι παραγωγικές εγκαταστάσεις αλλά και οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά τις εξελίξεις στην Υεμένη.
Πάνω από τα 106 δολάρια το Brent
Το Brent κινείται το πρωί της Τρίτης κοντά στα 107 δολάρια το βαρέλι. Σύμφωνα με το Reuters, στις τελευταίες συναλλαγές η τιμή του διαμορφώθηκε στα 106,93 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI στα 102,65 δολάρια. Η άνοδος δεν είναι πλέον αποτέλεσμα μόνο των φόβων για μια πιθανή διαταραχή στις ροές από τον Περσικό Κόλπο.
Σοβαρό πρόσθετο πρόβλημα αποτελεί η διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού αγωγού Ανατολής–Δύσης, μιας από τις σημαντικότερες χερσαίες εναλλακτικές διαδρομές που επιτρέπουν στη Σαουδική Αραβία να παρακάμπτει το Ορμούζ.
Ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει αρκετά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και η κανονική του λειτουργία αντιστοιχεί σε δυνατότητα μεταφοράς περίπου 4 εκατ. βαρελιών την ημέρα, ποσότητα που αντιπροσωπεύει περίπου το 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Ο αγωγός έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και αποτελεί πρόσθετο αλλά και εναλλακτικό μηχανισμό παράκαμψης του Ορμούζ, η επαναλειτουργία του οποίου αποτελεί ένα κρίσιμο ερώτημα.
Το Ορμούζ παραμένει σχεδόν «παγωμένο»
Παράλληλα, η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το Σαββατοκύριακο μόλις τέσσερα πλοία φορτίων εξήλθαν από τον Κόλπο και δέκα εισήλθαν, έναντι μέσου όρου περίπου 14 πλοίων ημερησίως το προηγούμενο δεκαήμερο.
Η μείωση των διελεύσεων δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο. Η διακίνηση LNG έχει δεχθεί ιδιαίτερα ισχυρό πλήγμα, καθώς οι εξαγωγές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επηρεαστεί σοβαρά.
Η IEA προειδοποιεί για έλλειμμα εκατομμυρίων βαρελιών
Στην τελευταία έκθεσή του, που δημοσιεύθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου, ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 θα υποχωρήσει κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου 6% σε ετήσια βάση, καθώς η επιστροφή των παραγωγών της Μέσης Ανατολής στην κανονικότητα μετατίθεται για το 2027.
Παράλληλα, οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων και LPG παραμένουν σχεδόν 60% χαμηλότερα, κατά περίπου 3,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα, σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στο diesel.
Οι καθαρές εξαγωγές diesel/gasoil από τις χώρες του Κόλπου ήταν τον Αύγουστο μόλις 390.000 βαρέλια ημερησίως, περίπου το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.
Αυτό σημαίνει ότι η πίεση δεν αφορά πλέον μόνο το αργό πετρέλαιο. Μεταφέρεται στα προϊόντα που χρησιμοποιούν καθημερινά νοικοκυριά, μεταφορές, βιομηχανία και αγροτική παραγωγή, δηλαδή όλη την παραγωγική, εφοδιαστική και καταναλωτική αλυσίδα.
Στα 2,149 ευρώ η αμόλυβδη, πάνω από 2,10 το diesel
Στην Ελλάδα οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στην αντλία.
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία η πανελλαδική σταθμισμένη μέση τιμή διαμορφώθηκε ως εξής:
- Αμόλυβδη 95 οκτανίων: 2,149 ευρώ/λίτρο
- Αμόλυβδη 100 οκτανίων: 2,382 ευρώ/λίτρο
- Diesel κίνησης: 2,108 ευρώ/λίτρο
- Autogas: 0,984 ευρώ/λίτρο.
Σημαντικό είναι το ότι οι καταναλωτές πρέπει να γνωρίζουν ότι οι διαφορές ανά περιοχές της χώρας είναι μεγάλες. Στις Κυκλάδες, για παράδειγμα, η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης φτάνει τα 2,358 ευρώ/λίτρο, ενώ στα Δωδεκάνησα διαμορφώνεται στα 2,258 ευρώ. Αντίστοιχα, το diesel στις Κυκλάδες φτάνει κατά μέσο όρο τα 2,302 ευρώ/λίτρο.
Σε ορισμένα πρατήρια, οι τιμές είναι ακόμη υψηλότερες. Στα Χανιά, για παράδειγμα, η αμόλυβδη 95 οκτανίων έχει φτάσει έως τα 2,27 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel σε συγκεκριμένα πρατήρια πλησιάζει τα 2,50 ευρώ.
Το πρόβλημα είναι ότι η άνοδος στις διεθνείς τιμές δεν έχει περάσει ακόμη στο σύνολό της στην ελληνική λιανική αγορά.
Η τιμή της αμόλυβδης στην έξοδο των διυλιστηρίων έχει ήδη διαμορφωθεί περίπου στα 1,60 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κίνησης στα 1,55 ευρώ, γεγονός που προμηνύει νέες πιέσεις στην αντλία εφόσον το Brent παραμείνει στα σημερινά επίπεδα.
Φυσικό αέριο: κοντά στα 82 ευρώ η μεγαβατώρα
Ανάλογη είναι η εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Η τιμή του ευρωπαϊκού benchmark κινείται κοντά στα 82 ευρώ/MWh. Στις 14 Σεπτεμβρίου έφτασε τα 81,95 ευρώ/MWh, σημειώνοντας άνοδο 3,05% σε ημερήσια βάση και σχεδόν 155% σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Το επίπεδο αυτό είναι κοντά στο υψηλότερο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Η βασική αιτία είναι η δυσκολία εξασφάλισης φορτίων LNG από τον Περσικό Κόλπο. Η διαταραχή στο Ορμούζ έχει περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές από το Κατάρ, αναγκάζοντας την Ευρώπη να ανταγωνίζεται πιο επιθετικά την Ασία για διαθέσιμα φορτία LNG.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί σημαντικό καύσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή.
Και το ρεύμα ακολουθεί την… ανηφόρα
Οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 170,25 ευρώ/MWh, έναντι 186,76 ευρώ/MWh την προηγούμενη ημέρα. Η τιμή της ημέρας, ωστόσο, εξακολουθεί να βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα: ο μέσος όρος των τελευταίων 30 ημερών είναι περίπου 153,6 ευρώ/MWh.
Οι ωριαίες διακυμάνσεις είναι εντυπωσιακές:
Στις 07:00 η τιμή φτάνει τα 246,09 ευρώ/MWh, στις 08:00 τα 260,82 ευρώ, ενώ στις 19:00 αγγίζει τα 252,78 ευρώ/MWh. Αντίθετα, τις μεσημεριανές ώρες, όταν αυξάνεται η παραγωγή από φωτοβολταϊκά, υποχωρεί ακόμη και κάτω από τα 70 ευρώ/MWh.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει και το πόσο σημαντικό είναι για το κόστος ηλεκτρισμού το ενεργειακό μείγμα της χώρας και η διαθεσιμότητα φθηνότερης παραγωγής από ΑΠΕ.
Το μεγάλο στοίχημα είναι ο χειμώνας
Το πραγματικό τεστ για την ελληνική οικονομία, ωστόσο, βρίσκεται μπροστά μας.
Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου, δηλαδή σε περίπου έναν μήνα. Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, η τιμή εκκίνησης εκτιμάται από παράγοντες της αγοράς ότι θα μπορούσε να κινηθεί κοντά ή ακόμη και πάνω από την τιμή των 1,85-1,90 ευρώ το λίτρο.
Πρόκειται για επίπεδα που θα ήταν δραματικά υψηλότερα από τα περίπου 1,14 ευρώ/λίτρο με τα οποία είχε ξεκινήσει η προηγούμενη περίοδος επιδότησης του πετρελαίου θέρμανσης.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, ακόμη για επίσημη τιμή εκκίνησης.
Το τελικό κόστος θα εξαρτηθεί από την πορεία του Brent, τις διεθνείς τιμές των προϊόντων διύλισης, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και, κυρίως, από το εάν θα υπάρξει αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή έως τα μέσα Οκτωβρίου.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει δηλώσει ότι η συζήτηση για το πετρέλαιο θέρμανσης θα γίνει τον Οκτώβριο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει τα δεδομένα που θα έχουν διαμορφωθεί μέχρι τότε.
Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη επισημάνει ότι η εξέλιξη των διεθνών τιμών παρακολουθείται στενά και ότι υπάρχουν διαθέσιμα εθνικά και ευρωπαϊκά εργαλεία εφόσον απαιτηθεί νέα στήριξη.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει επίσης τονίσει ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις στην αγορά και ότι, εφόσον οι υψηλές τιμές παραμείνουν, μπορούν να εξεταστούν πρόσθετες παρεμβάσεις.
Τι ζητούν οι πρατηριούχοι
Οι πρατηριούχοι ζητούν ήδη αλλαγή στον τρόπο χορήγησης του επιδόματος θέρμανσης, ώστε η ενίσχυση να περνά απευθείας στην τιμή της αντλίας. Η λογική της πρότασης είναι ότι με αυτόν τον τρόπο μειώνεται άμεσα το κόστος αγοράς για τον καταναλωτή, ενώ περιορίζονται και τα περιθώρια καταστρατήγησης του μέτρου.
Παράλληλα, οι επαγγελματίες του κλάδου προειδοποιούν για μια παράπλευρη συνέπεια της μεγάλης αύξησης του κόστους θέρμανσης: περισσότερα νοικοκυριά ενδέχεται να στραφούν σε ξύλα και άλλα στερεά καύσιμα, αυξάνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση στις πόλεις.
Το σημαντικό είναι ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή πρόβλημα έλλειψης καυσίμων.
Οι πολεμικές συγκρούσεις αυξάνουν τις τιμές
Οι διεθνείς διαδρομές μεταφοράς έχουν γίνει ακριβότερες και πιο επικίνδυνες, τα διαθέσιμα φορτία LNG περιορίζονται, οι τιμές διύλισης πιέζονται και το πετρέλαιο βρίσκεται πάνω από τα 100 δολάρια.
Και όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα οι σημερινές διεθνείς αυξήσεις να μεταφερθούν και στην ελληνική οικονομία με καθυστέρηση: πρώτα στην αντλία, στη συνέχεια στο κόστος μεταφορών και παραγωγής και τελικά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Το βασικό πλέον ερώτημα δεν είναι εάν οι τιμές της ενέργειας θα επηρεάσουν την Ελλάδα. Αυτό έχει ήδη συμβεί.
Το κρίσιμο είναι πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση και μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο λογαριασμός πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
