Η επέκταση του πολέμου στην Ερυθρά Θάλασσα έφερε μια ακόμη επικίνδυνη ανατροπή στην αγορά πετρελαίου, ανακόπτοντας την εύθραυστη ανάκαμψη των ενεργειακών ροών, με αποτέλεσμα να είναι ορατό πλέον ένα νέο σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την επανέναρξη της σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή αυξήθηκαν απότομα, αφού οι Χούθι κήρυξαν τη Δευτέρα αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων που προσπαθούσαν να διέλθουν από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Η κίνηση αυτή περιπλέκει σοβαρά τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου, οι οποίες είχαν ήδη διαταραχθεί από το πρόσφατο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ.
Ο εξαγωγικός κόμβος της Σαουδικής Αραβίας στο Γιανμπού, στη δυτική ακτή της χώρας, ο οποίος εξαρτάται από το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ για τον εφοδιασμό της Ασίας, έγινε η κύρια πύλη εξαγωγής αργού πετρελαίου του βασιλείου μετά το κλείσιμο του Ορμούζ.
Το βασίλειο εξάγει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από τη δυτική ακτή του από τον Μάρτιο, ποσότητα που υπερβαίνει το διπλάσιο των προπολεμικών επιπέδων. Περίπου τα τέσσερα πέμπτα αυτών των αποστολών διέρχονταν μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Kpler.
Αυτή όμως η εναλλακτική λύση έγινε πλέον στόχος. Ο αποκλεισμός των Χούθι αναγκάζει για άλλη μια φορά σε ταχεία αναδιάρθρωση των παγκόσμιων εμπορικών διαδρομών πετρελαίου. Πολλά πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικό αργό προς την Ασία αποφεύγουν εντελώς το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, διασχίζοντας αντ’ αυτού τη Διώρυγα του Σουέζ προς τη Μεσόγειο και στη συνέχεια περιπλέουν την Αφρική.
Οι εφοδιαστικές επιπλοκές όμως δεν σταματούν εδώ. Τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να διέλθουν από τη Διώρυγα του Σουέζ πλήρως φορτωμένα λόγω περιορισμών στο βάθος. Πρέπει πρώτα να εκφορτώσουν μέρος του φορτίου τους σε έναν αγωγό νότια της διώρυγας και στη συνέχεια να φορτώσουν εκ νέου το αργό κοντά στην Αλεξάνδρεια πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους.
Συνολικά, η αποφυγή του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ προσθέτει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες καθυστέρηση σε ένα τυπικό ταξίδι δεξαμενόπλοιου, υπερδιπλασιάζοντας τους κανονικούς χρόνους πλεύσης, ενώ αυξάνει δραστικά τα έξοδα μεταφοράς και ασφάλισης.
Σταμάτησε η ανάκαμψη
Αυτή η διακοπή στις παραδόσεις αργού πετρελαίου αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τον παγκόσμιο τομέα διύλισης, που αποτελεί σήμερα το ευαίσθητο σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος.
Η παραγωγή των ασιατικών διυλιστηρίων έπεσε κατακόρυφα κατά τη διάρκεια της κρίσης και είχε αρχίσει να ανακάμπτει μόλις πρόσφατα, εν μέσω της αύξησης των εξαγωγών αργού πετρελαίου από τον Κόλπο, μετά την υπογραφή της προσωρινής εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου.
Οι εταιρείες διύλισης της Κίνας μείωσαν τους ρυθμούς επεξεργασίας κατά 18% τον Ιούνιο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025, ωθώντας την παραγωγή στο χαμηλότερο επίπεδο από τις πρώτες ημέρες της πανδημίας τον Μάρτιο του 2020. Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο μείωσε δραστικά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου και τις εξαγωγές καυσίμων, προκειμένου να διασφαλίσει τον εφοδιασμό και να προστατευθεί από την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.
Όμως, οποιαδήποτε ανάκαμψη στις δραστηριότητες διύλισης της Κίνας πιθανότατα θα σταματήσει, δεδομένης της νέας διακοπής του εφοδιασμού και της ανόδου των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο σε διάστημα άνω του ενός μήνα.
Επιπλέον, και οι αδιάκοπες επιθέσεις με ουκρανικά drones κατά των ενεργειακών υποδομών της Ρωσίας τους τελευταίους μήνες έχουν περιορίσει δραστικά τη λειτουργία των διυλιστηρίων και έχουν αναγκάσει τη Μόσχα να απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ, αφαιρώντας έτσι μια ακόμη βασική πηγή εφοδιασμού από τις παγκόσμιες αγορές.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι τιμές αναφοράς του ντίζελ στην Ευρώπη και της βενζίνης στις ΗΠΑ έχουν σημειώσει άνοδο περίπου 65%, σε σύγκριση με την αύξηση κατά 30% του αργού πετρελαίου Brent. Τα περιθώρια κέρδους από τη διύλιση του ντίζελ έχουν επίσης εκτοξευθεί σε επίπεδα ρεκόρ, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ της διαθεσιμότητας αργού πετρελαίου και της προσφοράς διυλισμένων προϊόντων.
Μείωση της ζήτησης
Η ραγδαία άνοδος των τιμών των καυσίμων επηρεάζει όλο και περισσότερο και τα καταναλωτικά πρότυπα.
Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε κατά σχεδόν 5% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, φτάνοντας τα 99,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Οι μειώσεις είναι άνισες σε διάφορες περιοχές και συγκεντρώθηκαν κυρίως στην Ασία και την Ευρώπη.
Η κατανάλωση ντίζελ στην Κίνα μειώθηκε κατά περίπου 10% τον Μάιο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, ενώ η ζήτηση βενζίνης μειώθηκε κατά 5% και η χρήση πρώτων υλών για πετροχημικά κατέγραψε πτώση 17%, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΟΕ.
Στην Ευρώπη, η κατανάλωση ντίζελ μειώθηκε κατά 5,7% τον Μάιο σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, φτάνοντας τα 4,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία του IEA.
Η μείωση της κατανάλωσης καυσίμων αντανακλά συνήθως τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας. Ενώ οι οικονομίες μπορούν να στραφούν σε άλλες πηγές ενέργειας με την πάροδο του χρόνου, η αντίδραση στην απότομη αύξηση των τιμών των καυσίμων είναι η μείωση της ζήτησης.
Όπως εκτιμά ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Indermit Gill στο Reuters, η σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε τελικά να περιορίσει την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 σε μόλις 1,3%, από 2,9% πέρυσι.
Φυσικά, υπάρχουν βραχυπρόθεσμες λύσεις για να μετριαστεί ο αντίκτυπος. Η Ινδία φαίνεται να αυξάνει τους ρυθμούς διύλισης του ρωσικού αργού πετρελαίου. Όμως, όσο περισσότερες διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου διακόπτονται, όσο περισσότερο ανακατευθύνονται οι ενεργειακές ροές και όσο περισσότερο διαρκεί η διαταραχή, τόσο χειρότερες μπορεί να γίνουν οι οικονομικές επιπτώσεις.
Απειλή για την παγκόσμια οικονομία
Η σταθερή μείωση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου αποτελεί μια επιπλέον απειλή για την παγκόσμια οικονομία. Τα στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα συνέβαλαν στην άμβλυνση της απότομης απώλειας προμηθειών από τη Μέση Ανατολή κατά τα αρχικά στάδια της σύγκρουσης με το Ιράν, αλλά αυτά τα αποθέματα έχουν σταδιακά εξαντληθεί μετά από μήνες διαταραχών.
Ως εκ τούτου, ο κόσμος διαθέτει πλέον πολύ λιγότερα αποθέματα ασφαλείας από ό,τι τον Φεβρουάριο.
Η τελευταία κλιμάκωση της έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα αντιπροσωπεύει, επομένως, κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή διαταραχή της ναυτιλίας. Απειλεί τη μόνη βιώσιμη εναλλακτική διαδρομή που διατήρησε τη ροή του πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή μετά τον αποκλεισμό του Ορμούζ, αποκαλύπτοντας πόσο εύθραυστη ήταν η ανάκαμψη της αγοράς.
Εδώ και μήνες, η αγορά πετρελαίου κατάφερε να προσαρμοστεί σε μια σειρά γεωπολιτικών κρίσεων. Η ταυτόχρονη διακοπή της διακίνησης στο στενό του Ορμούζ και στο στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα μπορούσε να οδηγήσει αυτή την ικανότητα προσαρμογής στα όριά της. Και καθώς η έλλειψη καυσίμων επιδεινώνεται και η ζήτηση συρρικνώνεται, η παγκόσμια ενεργειακή κρίση κινδυνεύει να εισέλθει σε μια φάση πολύ πιο καταστροφική και οικονομικά επώδυνη, προειδοποιεί το Reuters.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
