Παρά τη θεαματική αποκλιμάκωση της ανεργίας των νέων την τελευταία δεκαετία και τη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας, η οικονομική ανεξαρτησία παραμένει δύσκολος στόχος για μεγάλο μέρος της νέας γενιάς στην Ελλάδα. Χαμηλότεροι μισθοί σε σχέση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ, εποχική απασχόληση, αναντιστοιχία δεξιοτήτων και αγοράς εργασίας, υψηλό κόστος στέγασης και περιορισμένες δυνατότητες απόκτησης κατοικίας συνθέτουν ένα περιβάλλον που καθυστερεί τη μετάβαση των νέων στην πλήρη αυτονομία.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έκθεσης του ΟΟΣΑ που εκπονήθηκε στο πλαίσιο του έργου τεχνικής υποστήριξης «Διευκόλυνση της οικονομικής ανεξαρτησίας των νέων στην Ελλάδα», με στόχο τη υποστήριξη του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας στην κατάρτιση σχεδίου δράσης για τους νέους στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό.
Το έργο επικεντρώνεται σε τρεις βασικές προϋποθέσεις για την οικονομική ανεξαρτησία: την ομαλή μετάβαση στην αγορά εργασίας, την πρόσβαση σε κοινωνική στήριξη και τη δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια, εφόσον και όταν το επιλέξουν.
Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώθηκε δέσμη προτάσεων πολιτικής και ένα προτεινόμενο Σχέδιο Δράσης για τη Νεολαία, συνοδευόμενο από μηχανισμό παρακολούθησης και αξιολόγησης.
Από το 48,7% στο 16,5% η ανεργία των νέων
Η Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση, έχει να επιδείξει αισθητή βελτίωση όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων στην αγορά εργασίας σε σύγκριση με τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 15-29 ετών αυξήθηκε από μόλις 26% το 2013 σε 36% το 2025, ενώ ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η υποχώρηση της ανεργίας των νέων, από το ιστορικά υψηλό 48,7% του 2013 στο 16,5% το 2025.
Παράλληλα, το χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην ανεργία των νέων, το οποίο στο παρελθόν έφθανε τις εννέα ποσοστιαίες μονάδες, έχει περιοριστεί σημαντικά.
Ιδιαίτερα υψηλό είναι ακόμη το ενδιαφέρον των νέων για την επιχειρηματικότητα. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών έφθασε το 11% το 2025, κατατάσσοντας την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά στον ΟΟΣΑ.
Δύσκολος στόχος η οικονομική αυτονομία
Η βελτίωση των βασικών δεικτών, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα εμπόδια έχουν εξαλειφθεί. Οι νέοι στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μια σειρά από διαρθρωτικές προκλήσεις στην πορεία τους προς την οικονομική ανεξαρτησία.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας στην απασχόληση και την ανεργία των νέων εξακολουθούν να υπολείπονται εκείνων των περισσότερων χωρών του ΟΟΣΑ, ενώ οι αποδοχές παραμένουν χαμηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα των κρατών της ΕΕ που συμμετέχουν στον Οργανισμό.
Μεγάλο ποσοστό των νέων εργαζομένων απασχολείται επίσης σε εποχικές θέσεις εργασίας που σχετίζονται με τον τουρισμό, ενώ έντονο παραμένει το πρόβλημα της αναντιστοιχίας ανάμεσα στις δεξιότητες που διαθέτουν οι νέοι και σε εκείνες που ζητά η αγορά εργασίας.
Όσον αφορά το υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη ισχυρής επιχειρηματικής δυναμικής. Σε αρκετές περιπτώσεις, σύμφωνα με την έκθεση, η στροφή στην επιχειρηματικότητα προκύπτει περισσότερο από την έλλειψη ικανοποιητικών ευκαιριών μισθωτής εργασίας παρά από την αξιοποίηση μιας πραγματικής επιχειρηματικής ευκαιρίας.
«Αγκάθι» το στεγαστικό
Στο ήδη πιεστικό τοπίο της αγοράς εργασίας προστίθεται το στεγαστικό πρόβλημα, το οποίο αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που εμποδίζουν τους νέους να αυτονομηθούν.
Η περιορισμένη οικονομική προσιτότητα της κατοικίας, οι πιέσεις στην αγορά ενοικίων και οι μικρές δυνατότητες αγοράς ιδιόκτητης κατοικίας έχουν ως αποτέλεσμα οι περισσότεροι νέοι ενήλικες να συνεχίζουν να ζουν με τους γονείς τους μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας των 20.
Την ίδια στιγμή, η γονιμότητα εξακολουθεί να υποχωρεί, ενώ η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, παρότι έχει βελτιωθεί, παραμένει χαμηλότερη από τα επίπεδα του ΟΟΣΑ.
Η οικονομική ανεξαρτησία, επομένως, δεν περιορίζεται μόνο στην εξασφάλιση μιας θέσης εργασίας. Συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα ενός νέου να αποκτήσει σταθερό εισόδημα, να εξασφαλίσει οικονομικά προσιτή κατοικία και να αποφασίσει ελεύθερα εάν και πότε θα δημιουργήσει οικογένεια.
Οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης
Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, η ελληνική κυβέρνηση έχει δρομολογήσει παρεμβάσεις σε αρκετά από τα πεδία που επηρεάζουν τη ζωή των νέων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο εκσυγχρονισμός των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, η ενίσχυση των προγραμμάτων κατάρτισης και η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Παράλληλα, έχει προωθήσει μέτρα για τη στήριξη της νεανικής επιχειρηματικότητας, τη διεύρυνση της γονικής άδειας και των παροχών φροντίδας παιδιών, την ενίσχυση της εισοδηματικής στήριξης των οικογενειών, καθώς και τη δημιουργία βάσης για την αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας προς ενοικίαση.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν σημαντική αφετηρία, ωστόσο η συνέχιση της προόδου απαιτεί πιο συντονισμένη δράση και στενότερη διασύνδεση των διαφορετικών πολιτικών.
Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΟΟΣΑ εκπόνησε μια δέσμη προτάσεων που έχουν στόχο να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των πολιτικών της κυβέρνησης που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικοοικονομικών προοπτικών των νέων.
Πιο συγκεκριμένα, για τον περιορισμό της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων και αναγκών της αγοράς εργασίας, σημειώνει ότι απαιτούνται συνεχή επένδυση στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, ευρύτερη πρόσβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό και περισσότερες ευκαιρίες που θα επιτρέπουν στους νέους να συνδυάζουν σπουδές και εργασία.
Παράλληλα, κρίνει αναγκαία την ενίσχυση της συμβουλευτικής υποστήριξης από τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και τη συστηματική αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης μισθών, ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται αποτελεσματικότερα σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Για τους νέους επιχειρηματίες, η έκθεση εισηγείται στενότερη σύνδεση της χρηματοδοτικής με τη μη χρηματοδοτική υποστήριξη, μεγαλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια αρχικών σταδίων και περισσότερα επιχειρηματικά πρότυπα, ώστε το έντονο ενδιαφέρον για την επιχειρηματικότητα να μεταφράζεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις με μεγαλύτερη αναπτυξιακή δυναμική.
Στο πεδίο της οικογενειακής πολιτικής, ο ΟΟΣΑ προτείνει περαιτέρω βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και της ποιότητας της προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας, αλλά και προσαρμογή της εισοδηματικής στήριξης στις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών με παιδιά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο ΟΟΣΑ και στο θέμα της στέγασης, επισημαίνοντας την ανάγκη αύξησης της προσφοράς οικονομικά προσιτής και κοινωνικής κατοικίας προς ενοικίαση, βελτίωσης των συνθηκών στην αγορά ενοικίων και στενής παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων μέτρων στεγαστικής στήριξης.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί μετά την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η οικονομική ανεξαρτησία των νέων στην Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται από ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων.
Η αποτελεσματικότερη σύνδεση των πολιτικών για εκπαίδευση, εργασία, εισόδημα, επιχειρηματικότητα, στέγαση και οικογένεια -σε συνεργασία και με τους ίδιους τους νέους- θεωρείται κρίσιμη για τη βελτίωση των προοπτικών, της ευημερίας και της αυτονομίας της νέας γενιάς.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
