Οι ιστορίες ενός πατέρα που πολέμησε το 1940 έγιναν, χρόνια αργότερα, η αφετηρία μιας συλλογής που επιχειρεί να δώσει πρόσωπο στη μνήμη του πολέμου. Ο θεολόγος Θανάσης Κατσιάνης, εκπαιδευτικός στο 4ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας και αυτοδίδακτος δημιουργός, παρουσιάζει στον Βόλο μια εικαστική προσέγγιση του ελληνοϊταλικού και του ελληνογερμανικού πολέμου, με επίκεντρο τον άνθρωπο, τη φρίκη της μάχης και το τίμημα της ελευθερίας.
Η έκθεση θα λειτουργήσει από 15 Οκτωβρίου έως 5 Νοεμβρίου στο φουαγιέ του Πνευματικού Κέντρου, στο πλαίσιο της επετειακής διοργάνωσης της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας. Συνεργάζονται το 4ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας, το 2ο Πρότυπο Λύκειο Βόλου και ο Σύνδεσμος Εφέδρων Αξιωματικών Νομού Μαγνησίας, ο οποίος συμμετέχει με ιστορικά αντικείμενα.
Οι αφηγήσεις που έγιναν ανάγκη δημιουργίας
«Υπάρχει μια συναισθηματική αφόρμηση που προέρχεται από τον συγχωρεμένο τον πατέρα μου, ο οποίος πολέμησε τότε αυτόν τον μεγάλο πόλεμο», ανέφερε ο κ. Κατσιανής στη συνέντευξή του στην ΕΡΤ Βόλου.
Οι διηγήσεις εκείνες απέκτησαν διαφορετικό βάρος όσο ο ίδιος μεγάλωνε. Μετά την απώλεια του πατέρα του, περίπου στο γύρισμα του 2000, άρχισε να διαμορφώνει τη συλλογή, δουλεύοντας τον πηλό και αναζητώντας τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τα πολεμικά γεγονότα.
Κεντρική θέση στα έργα του κατέχει το ύψωμα 731. Όπως εξήγησε, το πρωτότυπο έργο του για τη μάχη έχει δωρηθεί από το 2014 στο Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Για τις ανάγκες της εκπαιδευτικής παρουσίασης, έργα της συλλογής έχουν αποτυπωθεί σε εικόνες, αφίσες και ντεκουπάζ.
«Ο πόλεμος είναι εξ ορισμού κάτι φοβερό»
Ο δημιουργός δεν επιδιώκει να ωραιοποιήσει τη μάχη. Οι σκληρές εικόνες αποτελούν συνειδητή επιλογή, ώστε ο επισκέπτης να προσεγγίσει το ανθρώπινο κόστος του πολέμου.
«Ο πόλεμος είναι εξ ορισμού κάτι φοβερό», τόνισε, περιγράφοντας την έκθεση ως «μία εικαστική προσομοίωση του πολέμου». Η αντιπολεμική διάσταση συνυπάρχει, όπως εξήγησε, με την ανάδειξη του δικαιώματος υπεράσπισης της πατρίδας και της προσφοράς καθημερινών ανθρώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Η περιήγηση συνδυάζει τις εικαστικές συνθέσεις με ιστορικά τεκμήρια: ένα αυθεντικό κιβώτιο πυρομαχικών της ΠΥΡΚΑΛ από το 1940, κράνη εποχής και αντίγραφα όπλων τύπου Μάνλιχερ. Στόχος είναι οι μαθητές να συνδέσουν όσα διαβάζουν στα βιβλία με πρόσωπα και αντικείμενα. «Το τίμημα λοιπόν αυτής της ελευθερίας είναι μεγάλο», υπογράμμισε ο κ. Κατσιανής, εξηγώντας ότι αυτός ο προβληματισμός διατρέχει ολόκληρη την έκθεση.
Ένας ιστορικός περίπατος με επίκεντρο την τοπική μνήμη
«Δεν θέλουμε να κάνουμε διεκπεραίωση», ανέφερε για τη συνεργασία των εκπαιδευτικών των δύο σχολείων. «Θα κάνουμε έναν ιστορικό περίπατο βιωματικό». Η τοπική ιστορία θα έχει ιδιαίτερη θέση και στην επίσημη επετειακή εκδήλωση της 27ης Οκτωβρίου, με συνεντεύξεις προσώπων και υλικό που προετοιμάζουν οι συντελεστές. Ο ίδιος προανήγγειλε και μια έκπληξη, χωρίς να αποκαλύψει το περιεχόμενό της. Διευκρίνισε, πάντως, ότι η εικαστική συλλογή αποτελεί δική του δημιουργία. Η συμμετοχή των μαθητών αφορά τις εκπαιδευτικές δράσεις γύρω από την ιστορία και την παρουσίασή της, ενώ για τις επισκέψεις προβλέπεται ξενάγηση με τη συνδρομή εκπαιδευτικών και μαθητών.
Περιορισμένος χώρος, περισσότερα εκθέματα
Η δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλης αίθουσας περιόρισε την έκταση της φετινής παρουσίασης. Παρότι η συλλογή έχει εμπλουτιστεί από την προηγούμενη διοργάνωση του 2022, δεν θα μπορέσουν να εκτεθούν όλα τα έργα και τα ιστορικά αντικείμενα. «Είχαμε φιλοδοξίες μεγάλες, αλλά δυστυχώς […] δεν μπορέσαμε να βρούμε τον χώρο που θέλαμε για να ανοίξουμε την έκθεση», σημείωσε ο κ. Κατσιανής.
Η έκθεση θα είναι επισκέψιμη Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00–13:00 και 17:00–20:00. Για τον προγραμματισμό σχολικών επισκέψεων και ξεναγήσεων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το 4ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας και το 2ο Πρότυπο Λύκειο Βόλου.
www.ertnews.gr
