Τα νέα από το Βελεστίνο και τον Δήμο Ρήγα Φεραίο

Αυτοψία: Ο άγνωστος βυζαντινός ναός στην Πλατιά Άμμο – Ένα μνημείο αιώνων που καταρρέει

Ένα σημαντικό αλλά ελάχιστα γνωστό βυζαντινό μνημείο εξακολουθεί να στέκει πληγωμένο από τον χρόνο στη θέση «Τσιλιγιώργη», σε μικρό πλάτωμα του ανατολικού Κισσάβου, αμέσως μετά τις ιαματικές πηγές του Κόκκινου Νερού.

Το ναΰδριο βρίσκεται στα δεξιά του δρόμου που οδηγεί από την παραλία του Αγιόκαμπου προς την Καρίτσα και το Τσάγεζι, σε μια περιοχή με ιδιαίτερα πλούσια ιστορική και αρχαιολογική παρουσία. Περίπου 20 μέτρα βορειοανατολικά διακρίνονται τα κατάλοιπα βυζαντινού πύργου, ενώ δυτικότερα σώζονται μία μεταβυζαντινή γέφυρα, η οποία χρονολογείται στο 1719, και τμήματα της παλαιάς οδού.

Η συγκεκριμένη διαδρομή εκτιμάται ότι χρησιμοποιούνταν τουλάχιστον από τα χρόνια της Ρωμαιοκρατίας και κατά τη βυζαντινή περίοδο αποτελούσε τμήμα του παραλιακού οδικού δικτύου. Παράλληλα, αρκετοί ερευνητές τοποθετούν στις όχθες του ρέματος του Κόκκινου Νερού την αρχαία πόλη Εύρυμεναί, τα τείχη της οποίας ανακαινίστηκαν την εποχή του Ιουστινιανού.

Από τον ιστορικό ναό διατηρούνται σήμερα μόνο τμήματα των κατακόρυφων τοίχων, σε ύψος που κυμαίνεται από 80 εκατοστά έως περίπου 3,20 μέτρα. Ο τρούλος, οι καμάρες, οι κόγχες και ολόκληρη σχεδόν η ανωδομή έχουν καταρρεύσει, αφήνοντας πίσω τους άμορφους σωρούς οικοδομικού υλικού.

Το μνημείο ανήκει στην κατηγορία των μονόκλιτων τρίκογχων ναών με τρούλο, έναν αρχιτεκτονικό τύπο που συναντάται κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Σε κάτοψη παρουσιάζει τη μορφή ελεύθερου σταυρού, με περιορισμένες διαστάσεις, περίπου 7,30 επί 6,35 μέτρα στο εσωτερικό του.

Στον πυρήνα του βρίσκεται ένας τετράγωνος χώρος διαστάσεων περίπου 2,55 επί 2,55 μέτρα, πάνω στον οποίο υψωνόταν ο τρούλος. Στη δυτική και την ανατολική πλευρά υπήρχαν δύο ορθογώνιοι χώροι με ημικυλινδρικές καμάρες, ενώ στα βόρεια και τα νότια διαμορφώνονταν οι δύο πλάγιες ημικυκλικές κόγχες.

Η είσοδος του ναού ανοίγεται στη δυτική πλευρά και είχε πλάτος περίπου 1,60 μέτρο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κατώφλι της, το οποίο αποτελεί μετασκευασμένο μαρμάρινο παλαιοχριστιανικό αρχιτεκτονικό μέλος. Θραύσματα μαρμάρινου υπέρθυρου και παραστάδων που εντοπίστηκαν γύρω από το σημείο μαρτυρούν την αρχική μορφή της εισόδου.

Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν αδρά λαξευμένες πέτρες, οπτόπλινθοι και μικρός αριθμός πωρόλιθων. Στο εσωτερικό υπήρχαν τοιχογραφίες, από τις οποίες σώζονται πλέον μόνο ελάχιστα κονιάματα με ίχνη χρώματος στους τοίχους του Ιερού. Μεταγενέστερα προστέθηκαν δύο κτιστοί πεσσοί μπροστά από την είσοδο, πιθανότατα για τη στήριξη κάποιου στεγάστρου.

Στο σχετικό βίντεο, ο αρχιτέκτονας και επίτιμος προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, Δημήτριος Καραγκούνης, πραγματοποιεί οδοιπορικό στον βυζαντινό ναό της Πλατιάς Άμμου. Παρουσιάζει τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του και σχολιάζει τη σημερινή κατάσταση διατήρησής του, αναδεικνύοντας την ανάγκη προστασίας ενός σημαντικού τεκμηρίου της ιστορικής διαδρομής της περιοχής.

Πηγή www.thenewspaper.gr