Ενιαία πρόταση εννέα σημείων για τα νερά στη Θεσσαλία στο πλαίσιο της συζήτησης του πρώτου εθνικού πλαισίου για το νερό και την διαβούλευση γι αυτό, που ολοκληρώνεται στις 22 Ιουλίου κατέθεσε ο περιφερειάρχης Δ. Κουρέτας, στο περιφερειακό συμβούλιο.
Η συζήτηση σύμφωνα με το ρεπορτάζ του KarditsaLive.Net είχε περισσότερο ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν ελήφθη κάποια απόφαση αλλά αποτέλεσε έναυσμα για να τοποθετηθούν περιφερειακοί σύμβουλοι όλων των παρατάξεων επί του θέματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι όλοι οι ομιλητές έκαναν αναφορές στην αναγκαιότητα εκτροπής του Αχελώου και τη δημιουργία των φραγμάτων Μουζακίου και Πύλης.
Παρούσα στην συζήτηση ήταν και η βουλευτής Λάρισας κ. Λιακούλη, η οποία επίσης τοποθετήθηκε επί του θέματος στο τέλος της συζήτησης.
Στην εισήγησή του ο περιφερειάρχης κ. Δημήτρης Κουρέτας αρχικά παρουσίασε αποκαλυπτικά, όπως τόνισε, στοιχεία για την Θεσσαλία αναφέροντας ότι «ένα στα τρία επιφανειακά υδατικά συστήματα επιτυγχάνει καλή οικολογική κατάσταση. Το 36,6% των επιφανειακών συστημάτων καταγράφεται σε κακή χημική κατάσταση, το 63% βρίσκεται σε κίνδυνο μη επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων, ενώ το 29% των υπόγειων υδατικών συστημάτων είναι σε κακή ποσοτική κατάσταση. Επιπλέον, το 28% των επιφανειακών συστημάτων υφίσταται χρόνια υπεραπόληψη».
Συνεχίζοντας ανέφερε ότι η σημερινή κατάσταση δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα, σημείωσε, δεκαετιών με απολήψεις χωρίς πλήρη μέτρηση και έλεγχο, παράνομες ή ανεπαρκώς καταγεγραμμένες υδροληψίες, δίκτυα χωρίς αξιόπιστα στοιχεία χρηστών και καταναλώσεων, υπερβολική εξάρτηση από τα υπόγεια νερά, ανεπαρκή αποθήκευση, αποσπασματική συντήρηση και κατακερματισμό αρμοδιοτήτων. Αυτές οι πρακτικές, πρόσθεσε, πρέπει να τελειώσουν με κανόνες που ισχύουν για όλους, με δίκαιη μετάβαση και με πραγματικές εναλλακτικές για τον αγροτικό κόσμο.
Ακολούθως μίλησε για ενέργειες που έγιναν από την Περιφέρεια και έχουν δημιουργήσει μία βάση, Ειδικότερα αναφέρθηκε, μεταξύ των άλλων σε αποκαταστάσεις σε 432 θέσεις επέμβασης μετά τις καταστροφές, συνολικής δαπάνης περίπου 75,7 εκατ. ευρώ.
Το σύνολο, συνέχισε, των υλοποιημένων ή σε εξέλιξη έργων αντιπλημμυρικής προστασίας στις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες ανέρχεται σε 116,2 εκατ. ευρώ, από τα οποία 38,7 εκατ. ευρώ αφορούν νέα έργα του 2026, ενώ ακολουθούν τριάντα ακόμη έργα.
Παράλληλα, τόνισε, έχουν διατεθεί 121,4 εκατ. ευρώ για έργα λειψυδρίας, 70 εκατ. ευρώ για πενταετές πρόγραμμα καθαρισμών ποταμών και 124,1 εκατ. ευρώ σε υποβληθέντα έργα εγγείων βελτιώσεων, ενώ εκπονούνται τα επιχειρησιακά σχέδια για τον Πηνειό, τη λεκάνη του Καλέντζη και τα αστικά ρέματα του Βόλου.
Ακολούθως κατέθεσε την ενιαία πρόταση για την Θεσσαλία που περιεχει εννέα σημεία.
Πιο αναλυτικα:
«1. Συμφωνία Εφαρμογής Θεσσαλίας 2027–2033.
Ζητούμε από την Πολιτεία μια δεσμευτική συμφωνία εφαρμογής μεταξύ ΥΠΕΝ, Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Περιφέρειας Θεσσαλίας, ΟΔΥΘ, δήμων και παρόχων ύδατος. Η συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει ένα και μοναδικό χαρτοφυλάκιο έργων και μεταρρυθμίσεων. Για κάθε δράση θα ορίζονται κύριος έργου, προϋπολογισμός, βαθμός ωριμότητας, αδειοδοτική κατάσταση, πηγή χρηματοδότησης, χρονοδιάγραμμα, δείκτης αποτελέσματος και σχέδιο λειτουργίας και συντήρησης. Η πρόοδος θα δημοσιοποιείται ανά τρίμηνο.
2. Ταμείο Υδατικής Ανθεκτικότητας Ταχείας Ωρίμανσης, το ΤΑΤΥΩ.
Υιοθετούμε την πρόταση των τεχνικών υπηρεσιών, αλλά την κάνουμε απολύτως επιχειρησιακή. Δεν προτείνουμε ένα ακόμη νομικό πρόσωπο. Προτείνουμε διακριτή χρηματοδοτική γραμμή και μικρή μονάδα ωρίμανσης, που θα καλύπτει μελέτες, γεωτεχνικές και υδρολογικές έρευνες, απαλλοτριώσεις, περιβαλλοντικούς φακέλους, τεύχη δημοπράτησης, ψηφιακά μητρώα παγίων και σχέδια συντήρησης. Έργο χωρίς φάκελο λειτουργίας και συντήρησης δεν θα θεωρείται ώριμο.
3. Ειδικό καθεστώς για τα «Έργα Εθνικής Υδατικής Ασφάλειας».
Προτείνουμε ειδική διάταξη στον ν. 4014/2011, με πρότυπο τις διαδικασίες επιτάχυνσης του ν. 4864/2021: έναν υπεύθυνο φακέλου, μία ψηφιακή θυρίδα, παράλληλες αντί διαδοχικών γνωμοδοτήσεων και δεσμευτικές προθεσμίες 60–90 ημερών. Η επιτάχυνση, όμως, δεν πρέπει να σημαίνει περιβαλλοντική απορρύθμιση. Δεν προτείνουμε σιωπηρή τελική περιβαλλοντική έγκριση. Προτείνουμε αξιοποίηση της στρατηγικής αξιολόγησης των ΣΔΛΑΠ και ΣΔΚΠ ώστε να μη γίνεται διπλή εξέταση των ίδιων στρατηγικών εναλλακτικών, με πλήρη διατήρηση της ΜΠΕ του συγκεκριμένου έργου, της δέουσας εκτίμησης Natura 2000 και των εγγυήσεων της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα.
4. «Πρώτα η αποδοτικότητα του νερού».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει ως κοινή κατεύθυνση βελτίωση της αποδοτικότητας του νερού κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030. Η Θεσσαλία πρέπει να υιοθετήσει αυτό το ποσοστό ως ελάχιστο σημείο εκκίνησης και να θέσει αυστηρότερους, τεκμηριωμένους στόχους ανά λεκάνη και χρήση. Η υποχρεωτική εγκατάσταση συστημάτων μέτρησης στα αγροτικά δίκτυα έως το τέλος του 2026 πρέπει να εφαρμοστεί, όχι να μετατεθεί. Κλειστά δίκτυα, τηλεμετρία, γεωργία ακριβείας, έλεγχος πιέσεων, ογκομετρική μέτρηση και σταδιακή σύνδεση των ενισχύσεων με αποδεδειγμένη εξοικονόμηση πρέπει να αποτελέσουν ενιαίο πρόγραμμα, με τεχνική και οικονομική στήριξη των αγροτών.
5. Ενεργοποίηση των εργαλείων που ήδη υπάρχουν. Δεν χρειαζόμαστε άλλο ένα μητρώο.
Το Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας υπάρχει από το 2014. Πρέπει να γίνει πλήρες, καθαρό και λειτουργικό, να διασυνδεθεί με τις άδειες, τους μετρητές και τα στοιχεία των παρόχων και να τροφοδοτεί ένα δημόσιο, ετήσιο υδατικό ισοζύγιο της Θεσσαλίας. Τα Γενικά Σχέδια Υπηρεσιών Ύδατος, οι Ετήσιες Εκθέσεις Προγραμματισμού και τα επιχειρησιακά σχέδια των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων πρέπει να αποτελέσουν το κοινό σύστημα προγραμματισμού και λογοδοσίας. Το CivilProt Dashboard και η νέα πλατφόρμα έργων ποταμών και ρεμάτων μπορούν να είναι ο επιχειρησιακός πυρήνας αυτής της ενιαίας εικόνας.
6. Να αποθηκεύουμε το νερό δύο φορές: στην επιφάνεια και στο υπέδαφος.
Χρειαζόμαστε ταμιευτήρες και μεγάλα έργα, αλλά ταυτόχρονα τεχνητό εμπλουτισμό υδροφορέων, ορεινή υδρονομία, αποκατάσταση πλημμυρικών πεδίων, μικρές ανασχέσεις, υγροτόπους και λύσεις βασισμένες στη φύση. Το νερό της πλημμύρας, όπου είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά ασφαλές, πρέπει να μετατρέπεται σε απόθεμα για την ξηρασία. Η αρχή «δίνουμε χώρο στον Πηνειό» πρέπει να γίνει χωρική πολιτική, όχι απλώς τεχνική μελέτη.
Στο ίδιο πλαίσιο, η θέση μας για τα μεγάλα έργα είναι καθαρή: ζητούμε οριστική, χρηματοδοτημένη και χρονοδεσμευμένη απόφαση της κεντρικής κυβέρνησης για την ολοκλήρωση των ημιτελών έργων του άνω Αχελώου και ειδικά της σήραγγας μεταφοράς, καθώς και για τα φράγματα Ενιπέα, Μουζακίου, Πύλης και τα λοιπά έργα εθνικής αρμοδιότητας. Κάθε απόφαση πρέπει να εντάσσεται στο εγκεκριμένο ΣΔΛΑΠ Θεσσαλίας, να τεκμηριώνεται με επικαιροποιημένο υδατικό ισοζύγιο και να τηρεί πλήρως την εθνική και ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία.
7. Περιφερειακό Σχέδιο Ξηρασίας και Λειψυδρίας.
Η Ισπανία εφαρμόζει ειδικά σχέδια ξηρασίας με ενιαίο σύστημα δεικτών και προκαθορισμένα επίπεδα κανονικότητας, προειδοποίησης, συναγερμού και έκτακτης ανάγκης. Προτείνουμε αντίστοιχο σύστημα για τη Θεσσαλία, με μηνιαία δημόσια ενημέρωση, σαφή όρια ανά λεκάνη, προτεραιότητες χρήσεων και μέτρα που θα ενεργοποιούνται αυτόματα πριν από την κρίση – όχι όταν τα αποθέματα έχουν ήδη εξαντληθεί.
8. Ασφαλής επαναχρησιμοποίηση νερού.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/741 παρέχει πλέον ενιαίο πλαίσιο ποιότητας, παρακολούθησης και διαχείρισης κινδύνου για τη χρήση ανακτημένου νερού στη γεωργική άρδευση. Η εμπειρία της Κύπρου δείχνει ότι το τριτοβάθμια επεξεργασμένο νερό μπορεί να γίνει σταθερό τμήμα του υδατικού ισοζυγίου. Ζητούμε άμεση επιλογή ώριμων πιλοτικών ζωνών στη Θεσσαλία, με πλήρη υγειονομική και περιβαλλοντική ασφάλεια, δίκτυα διανομής, σχέδιο κινδύνου και συμφωνημένους τελικούς χρήστες.
9. Ενιαία διακυβέρνηση, συντήρηση και λογοδοσία.
Ο ΟΔΥΘ δημιουργήθηκε με τον ν. 5106/2024 και αποτελεί θεσμική ευκαιρία. Χρειάζεται μικρή κοινή επιχειρησιακή μονάδα Περιφέρειας–ΟΔΥΘ–υπουργείων–δήμων–παρόχων, με έναν υπεύθυνο ανά έργο και καθαρό πίνακα αρμοδιοτήτων. Κάθε νέα υποδομή πρέπει να εγγράφεται σε ψηφιακό μητρώο παγίων, να έχει προϋπολογισμό συντήρησης, δείκτες απόδοσης και ετήσια δημόσια αναφορά».
Ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας κ. Αγοραστός τοποθετούμενος ανέφερε ως διοίκηση, εκμεταλλευόμενοι την προηγούμενη εθνική στρατηγική, είχαν σχέδιο με 486 έργα, ορισμένα εκ των οποίων εμβληματικά, όπως η Κάρλα.
Συνέχισε λέγοντας ότι διεκδικήσανε σταθερά τον Αχελώο, συνοδά έργα στην Πύλη και το Μουζάκι και πως κατασκευάζονται ή ολοκληρώνονται έργα που είχαν δρομολογήσει.
Αν είχαν εισακουστεί, διαχρονικά από τις κυβερνήσεις, οι προτάσεις μας ειδικά για τον Αχελώο και την ορεινή υδρονομία, δεν θα κάναμε αυτή την κουβέντα σήμερα, συμπλήρωσε.
Από την πλευρά του ο κ. Τσιαπλές απέρριψε το κυβερνητικό σχέδιο για το νερό αλλά και αυτά της νυν και της πρώην περιφερειακής αρχής που έχουν, όπως είπε, αντιλαϊκή βάση. Πρόκειται για πολιτικές, συνέχισε, που κάνουν το νερό εμπόρευμα.
Προς απόδειξη μίλησε για συγχωνεύσεις ΔΕΥΑ, για αναδιάρθρωση καλλιεργειών για περιορισμό χρήσης νερού για βασικές ανάγκες.
Χρειάζονται είπε έργα υποδομής για να συγκεντρώνεται να ανακατανέμεται και να διοχετεύεται ορθολογικά το νερό όπως τα φράγματα Μουζακίου και Πύλης, που όμως επί χρόνια προγραμματίζονται και ποτέ δεν γίνονται.
Με την σειρά της η κ. Τζανακούλη είπε ότι έχει γίνει ανέκδοτο ότι η Θεσσαλία φθινόπωρο και χειμώνα πλημμυρίζει και το επόμενο διάστημα έχει λειψυδρία.
Μίλησε για νερό κοινωνικό αγαθό και τόνισε ότι γίνεται μία συζήτηση αντιπαραθέσεων χωρίς να ακούγονται προτάσεις που να δίνουν την κατεύθυνση στο να εξασφαλισθεί αυτή η προοπτική.
Ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ κ. Δέρκας που προσήλθε καθυστερημένα στη συνεδρίαση, ζήτησε απ’ όλους να βοηθήσουν στο να προχωρήσει ο ΟΔΥΘ. Είναι σωστή είπε η κατεύθυνση που έχουμε πάρει αλλά είναι σημαντικό να στηριχθεί ο οργανισμός που είναι μία καινοτόμα κίνηση.
Σε ότι αφορά στα έργα που ακούγονται τα χαρακτήρισε αναγκαία αλλά μέχρι να γίνουν ο Οργανισμός θα καταγράφει δεδομένα και θα επιχειρήσει να ελέγξει την ανεξέλεγκτη χρήση νερού.
Μάλιστα έφερε ως παράδειγμα το δίκτυο στο Σμόκοβο, λέγοντας ότι πλέον λειτουργεί πολύ καλύτερα από τον άναρχο τρόπο που λειτουργούσε μέχρι σήμερα.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του κ. Ψαχούλα για το συγκεκριμένο δίκτυο μίλησε για μία παγκόσμια πρωτοτυπία να έχουμε ένα κλειστό αρδευτικό με ανοικτά καταληκτικά σημεία.
Πρέπει να φροντίσουμε να επεκταθεί το δίκτυο, σημείωσε, αλλά μέχρι τότε προσπαθούμε να ελέγξουμε τις συνθήκες μέσω πιεσόμετρων που έχουμε τοποθετήσει.
Στο κλείσιμο της συζήτησης Κουρέτας και Αγοραστός είχαν έντονη αντιπαράθεση, αποκαλώντας ο ένας τον άλλο “ψεύτη” για το θέμα του Αχελώου και το ποιος στήριζε και τι τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό οδήγησε σε ολιγόλεπτη διακοπή της συνεδρίασης μέχρι να ηρεμήσουν τα πνεύματα. Κάτι που δεν επετεύχθη επαρκώς καθώς με την επανεκκίνηση και πάλι νυν και πρώην περιφερειάρχης είχαν ακόμα μία αντιπαράθεση, μικρότερης όμως έντασης που ολοκληρώθηκε όμως γρήγορα.
Π.Κ.
