Τεχνητή νοημοσύνη: Πώς μπορούν οι χρήστες να μειώσουν τον περιβαλλοντικό της αντίκτυπο

Η ενέργεια που καταναλώνει η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να φτάσει έως και το 3% της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το 2030, ενώ εκτιμάται ότι θα απαιτεί ποσότητες νερού αντίστοιχες με εκείνες που χρησιμοποιούν 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι στην υποσαχάρια Αφρική για τις ετήσιες οικιακές τους ανάγκες.

Αυτά είναι τα συμπεράσματα πρόσφατης έκθεσης του ΟΗΕ, η οποία εκτίμησε τη χρήση γης, την κατανάλωση νερού και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με την ταχεία επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Σύμφωνα με την έκθεση, αν τα κέντρα δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη αποτελούσαν ανεξάρτητη χώρα, θα κατατάσσονταν στην 11η θέση παγκοσμίως ως προς την κατανάλωση ενέργειας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την αυξανόμενη πίεση που ασκεί η AI στο περιβάλλον, αλλά και το ερώτημα γιατί η τεχνολογία αυτή έχει τόσο μεγάλο αποτύπωμα και ποιοι επωφελούνται ή αποκλείονται από την ανάπτυξή της.

Σε συνέντευξή του στον ιστότοπο Live Science, ο Καβέ Μαντάνι, επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης και διευθυντής του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία, εξηγεί ότι πίσω από κάθε χρήση της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχει ένα πραγματικό, υλικό κόστος- από την εξόρυξη κρίσιμων ορυκτών μέχρι τη λειτουργία και την ψύξη των κέντρων δεδομένων. Όπως σημειώνει, η ενέργεια, το νερό και η γη που απαιτούνται σε κάθε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής καθιστούν την τεχνητή νοημοσύνη μια τεχνολογία με σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, παρά τον «ψηφιακό» της χαρακτήρα.

«Τον Απρίλιο δημοσιεύσαμε μια έκθεση για τις επιπτώσεις της εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών στους υδάτινους πόρους, η οποία καταγράφει με σαφήνεια τι συμβαίνει στις περιοχές όπου πραγματοποιούνται αυτές οι δραστηριότητες. Πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε να συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε το νερό για τη γεωργία ή αν θέλουμε να το διοχετεύσουμε σε κέντρα δεδομένων», λέει χαρακτηριστικά.

«Ακόμη και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απαιτούν σημαντικές ποσότητες γης και νερού. Επιπλέον, τα κέντρα δεδομένων χρειάζονται εκτάσεις για την κατασκευή τους και νερό για την ψύξη τους. Έτσι, σε όλο τον κύκλο ζωής της τεχνητής νοημοσύνης καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες φυσικών πόρων, πέρα από τις εκπομπές άνθρακα», συνεχίζει.

Η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας

Όπως επισημαίνει ο Μαντάνι, είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί με ακρίβεια πόση ενέργεια χρησιμοποιεί η τεχνητή νοημοσύνη αυτήν τη στιγμή, ωστόσο εκτιμάται ότι περίπου το 20% του συνολικού φορτίου των κέντρων δεδομένων αποδίδεται στην εν λόγω τεχνολογία. Οι επιστήμονες αναμένουν ότι αυτό θα φτάσει το 40% μέσα σε λίγα χρόνια. Μέχρι τότε, τα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν τη λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης εκτιμάται ότι θα καταναλώνουν περίπου το 3% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι ανάγκες τους σε νερό θα είναι εξίσου εντυπωσιακές.

«Ταυτόχρονα, η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίζει να αυξάνεται. Αυτό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, επειδή, παρόλο που προσπαθούμε να αυξήσουμε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στην αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο δεν μπορούμε να αποσύρουμε τα παλιά συστήματα, αλλά ίσως χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε περισσότερη ενέργεια από ορυκτά καύσιμα για να ικανοποιήσουμε αυτήν την αυξανόμενη ζήτηση. Και φυσικά, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη πίεση στο εύθραυστο περιβάλλον», τονίζει ο Μαντάνι.

«Γνωρίζουμε ότι ορισμένα από τα κέντρα δεδομένων χτίζονται σε τοποθεσίες που είναι ήδη άνυδρες ή υποφέρουν από αυτό που ονομάζουμε ‘χρεοκοπία του νερού’, με βάση την έκθεση που δημοσιεύσαμε τον Ιανουάριο», προσθέτει.

Ποιοι ωφελούνται και ποιοι επιβαρύνονται από την ανάπτυξη της AI

Η επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης ωφελεί την ανθρωπότητα στο σύνολό της. Έχει αλλάξει τον τρόπο ζωής μας. Έχει προσφέρει πολλές ευκαιρίες και βελτιώσεις. Αλλά ταυτόχρονα, έχει και κάποιες συνέπειες, συνεχίζει ο Μαντάνι.

«Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι οι πλουσιότερες κοινότητες και χώρες του κόσμου είναι αυτές που επωφελούνται περισσότερο από αυτή την τεχνολογία. Αν κοιτάξετε το επενδυτικό τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης, μπορείτε να δείτε ότι υπάρχει μεγάλη ώθηση από έναν αριθμό ισχυρών παικτών και ιδιωτών επενδυτών. Και δεν επωμίζονται το κόστος όσον αφορά τη ρύπανση, την πίεση στους υδατικούς πόρους, την υποβάθμιση της γης, και ούτω καθεξής», εξηγεί.

Ακόμα και οι χώρες που δεν διαθέτουν υποδομές τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζονται. Αν εξετάσουμε την προέλευση των κρίσιμων ορυκτών, πολλές φτωχές κοινότητες, χώρες και περιοχές στην Αφρική, τη Νότια Αμερική και την Ασία στερούνται βασικών υποδομών, όπως καθαρό πόσιμο νερό και ενεργειακά δίκτυα. Δεν επωφελούνται από αυτήν την επέκταση, τα κέρδη και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας που παρέχει η τεχνητή νοημοσύνη. Οι πιο ευάλωτες κοινότητες και οι φτωχές οικονομίες είναι αυτές που θα υποστούν τις συνέπειες, ενώ οι άλλες θα επωφεληθούν περισσότερο, σύμφωνα με τον Μαντάνι.

Ο ρόλος των κυβερνήσεων στη μείωση του αποτυπώματος

«Πολλές κυβερνήσεις βλέπουν τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων ως επένδυση στην ασφάλεια, την κυριαρχία και άλλα ζητήματα, επομένως υπάρχει και εκεί ανταγωνισμός. Εμείς, προσφέρουμε ένα πλαίσιο που βασίζεται σε μια σειρά αρχών σχετικά με την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης, της διαφάνειας και της βιωσιμότητας του συστήματος διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτές είναι οι αρχές που προτείνουμε, οι οποίες αποδίδουν ευθύνες σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των προγραμματιστών και των παρόχων υπηρεσιών», σημειώνει.

«Οι κυβερνήσεις οφείλουν να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα των πληροφοριών, καθώς και την ορθή παρακολούθηση, δημοσιοποίηση και ρύθμιση του σχετικού ψηφιακού αποτυπώματος με αποτελεσματικό και κατάλληλο τρόπο. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν μια σειρά κινήτρων, μηχανισμών ή κυρώσεων για να διασφαλίσουν ότι το αποτύπωμα μειώνεται σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού – και επιμένω σε αυτό – από τα ορυχεία έως τον χώρο υγειονομικής ταφής. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι όσοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες επωφελούνται επίσης από τα κέρδη και τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα κέντρα δεδομένων στις κοινότητές τους. Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση τη διαθεσιμότητα πόρων και τις περιβαλλοντικές συνέπειες που λαμβάνονται υπόψη», τονίζει.

Οι χρήστες μπορούν επίσης να υιοθετούν πιο συνειδητές επιλογές κατά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Μαντάνι προτείνει την επιλογή κατάλληλων μοντέλων, ενώ παράλληλα τους προτείνει να ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις τους, ώστε να απαιτούν από τους παρόχους υπηρεσιών περισσότερη πληροφόρηση και ενισχυμένη διαφάνεια.

Πηγή: Live Science