Στέκουν περήφανα αλλά πληγωμένα από τον χρόνο, αναφερόμαστε στα όσα μηχανήματα έχουν απομείνει από το παλιό εργοστάσιο ΕΜΑΓΙΕ (το συναντάμε ως γραφή και ΕΜΑΓΕ) στην Κορησσία της Κέας, που μαζί με τα ερειπωμένα κτίσματά του, θυμίζουν άλλες εποχές που ένα κυκλαδίτικο νησί, είχε γίνει τόπος επιτυχούς βιομηχανικής παραγωγής και έδινε δουλειά σε κόσμο και προϊόντα σε μία πολύ ευρύτερη αγορά.
Από το 1927 που στα νησιά οι μεταφορές, η οδοποιία, οι υποδομές γενικότερα ήταν πολύ πίσω, ένα βιομηχανικό πείραμα δοκιμάστηκε και πέτυχε.
Οι εικόνες του ανθρώπινου μελισσιού που πήγαινε στη δουλειά και μετά σχολούσε από αυτήν, που τις έχει καταγράψει η ιστορία σε περιοχές με έντονη βιομηχανική ανάπτυξη, ζωντάνεψαν καις το κυκλαδίτικο νησί, όπου γηγενείς αλλά και Μικρασιάτες πρόσφυγες, είχαν βρει μεροκάματο. Επισκεφτήκαμε τον χώρο και φωτογραφίσαμε ό,τι έχει απομείνει.
Την εταιρεία ίδρυσε ο Ιωάννης Γλεούδης-Πατέστας, σε συνεργασία με τους αδελφούς Παπαδάτους που είχαν δραστηριοποιηθεί ήδη στις εισαγωγές οικιακών συσκευών εμαγιέ από την Τσεχοσλοβακία, καθώς και τον εξειδικευμένο στον κλάδο, Τσέχο S. Wachti. Το εργοστάσιο χτίστηκε στην Κορησσία με έκταση οκτώ στρέμματα και μηχανήματα που αποκτήθηκαν από την χρεωκοπημένη εταιρίας παραγωγής σκευών Titania Werke της Wels Βορείου Αυστρίας. Εγκαινιάστηκε το 1927 παρουσία του Ελευθέριου Βενιζέλου.
Η αρχική επιτυχία του δεν είχε συνέχεια και η πτώση των παραγγελιών το 1930, οδήγησαν στην χρεωκοπία και το κλείσιμό του.
Το εργοστάσιο πέρασε στην ιδιοκτησία του Συριανού τραπεζίτης Εμμανουήλ Τσιροπίνα, ακολούθως η υποθήκευσή του στην Εθνική Τράπεζα και μετά η ενοικίασή του στον Αθανάσιο Κώστα όπου ο τελευταίος το 1933 ανοίγει ξανά το εργοστάσιο εμαγιέ και μεταλλουργίας της Κέας με ιδιαίτερα αξιόλογους συνεργάτες.
Έγραφε η εφημερίδα ΚΥΚΛΑΔΙΚΗ ΕΝΩΣΙΣ σε δημοσίευμα της 1-5-1930: «Πληροφορούμεθα ότι η ανώνυμος Ε.Ε.Ε.Εμαγιέ, ανασυγκροτείται οριστικώς δια κεφαλαίων του ρέκτου κ. Τσιροπανά του μόνου δυναμένου να μας κάμη να λησμονήσομεν εν κακόν παρελθόν στοιχίσαν εις κόπους και ιδρώτα του εργαζόμενου λαού μας».
Ο Τύπος της εποχής αναφέρεται στην εξέλιξη αυτή, με την εφημερίδα ΚΥΚΛΑΔΙΚΑ ΝΕΑ, σε δημοσίευμα της 15-3-1935 να γράφει: «Το προ πολλών χρόνων λειτουργούν εν τη νήσω μας Μέγα Ρργοστάσιον “Εμαγιέ” των κ.κ. Παπαδάτου και Σιας, όπερ ητύχησε κατά τα πρώτα του έτη, τις οίδε δια τίνας λόγους, ήρχισεν επιτέλους να λαμβάνη εξέχουσαν θέσι εν τη Ελληνική Βιομηχανία.
Διότι από τινός χρόνου βλέπομεν μετ΄ευχαριστήσεώς μας ότι κατέστη τούτο μία εκ των σοβαρωτέρων Επιχειρήσεων εν Ελλάδι, χάρις την οικονομικήν ενίσχυσιν του κ. Κώνστα όστις ως πληροφορούμεθα ενοικίασε τούτο επί πενταετίαν και εις την μεγάλην δραστηριότητα και φιλοπονίαν των κ.κ. Μιχαήλ Βλάντου τεχνικού διευθυντού και κ. Τζαναβάρα υποδιευθυντού, προς τους οποίους αληθώς οφείλεται το σημερινόν νοικοκύρεμα και η πρόοδος του ως άνω εργοστασίου, τα προϊόντα του οποίου αληθώς τιμώσιν την νεαράν αυτήν επιχείρησιν εν Ελλάδι και είναι άξιοι συγχαρητηρίων οι ως άνω διευθυνταί, ως και άπαν το προσωπικόν αυτών, διότι εν διαστήματι ολιγίστου χρόνου κατόρθωσαν να τελειοποιήσουν να τελειοποιήσωσι τα προϊόντα αυτής να είναι σχεδόν ανώτερα των ευρωπαϊκών τοιούτων.
Η Κυβέρνησις του Λαϊκού Κόμματος, ας φροντίση να δείξη ολιγωτέραν αστοργία των προκατόχων της εις την εν Ελλάδι μονάκριβον αυτήν επιχείρησιν, ήτις αναμφισβήτως έχει ανάγκην της υλικής και ηθικής συνδρομής του κράτους. Αλλά και τα διάφορα Εμπορικά Επιμελητήρια ας έχωσιν υπ’ όψιν την τελειοποίησιν των προϊόντων της άνω επιχειρήσεως».
Επανέρχεται η εφημερίδα ΚΥΚΛΑΔΙΚΑ ΝΕΑ, δημοσίευμα της 15-5-1935 με εγκωμιαστικά σχόλια και σε συνέχεια της αναφοράς που είχε κάνει προ διμήνου και μεταξύ άλλων αναφέρει σχολιάζοντας την στήριξη κράτους και εμπορικού κόσμου στην ΕΜΑΓΙΕ: «Και είναι ευχάριστον ότι το πρώτον έστω και την 12ην ώραν συνησθάνθη τας προς τας τοιαύτας επιχειρήσεις υποχρεώσεις του και έσπευσεν έστω και αργά να ενισχύση αυτήν δια της παροχής διαφόρων παραγγελιών, αίτινες μέχρι τούδε εξετελούσεν υπο ευρωπαϊκών εργοστασίων, προς βλάβην της εθνικής μας οικονομίας.
Αληθώς μία επίσκεψις εις την επιχείρησιν ταύτην δίδει εις τον επισκέπτην την πιστή εικόνα της προόδου αυτής κατά τα τελευταία έτη, όπου δια της ευτυχούς δια τον τόπον επεμβάσεως των ανωτέρω, κατέστη αύτη ισότιμος προς τα εν Ευρώπη τοιούτας».
Οι καλές και ανέφελες μέρες αποτυπώνονται και σε δημοσίευμα της 15-4-1935, στα ΚΥΚΛΑΔΙΚΑ ΝΕΑ όπου διαβάζουμε: «Ιδρύθη εν Κορησία προ τινός χρόνου, Ποδοσφαιρικός Όμιλος υπό την προεδρίαν του δραστήριου και ρέκτου διευθυντού της εταιρείας Εμαγιέ, κ. Βλάντου. Εις τον νεαρόν όμιλον ευχόμεθα πάσιν πρόοδον». Επίσης η εφημερία αναφέρει ότι ο πολιτευτής της περιοχής Αλεξ. Ρωμανός έκανε δωρεά 300 δραχμές στον νεοσύστατο όμιλο.
Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης στις εποχές, να πούμε ότι η Κέα στις μέρες μας δεν διαθέτει ομάδα στο πρωτάθλημα της ΕΠΣ Κυκλάδων.
Το εργοστάσιο παράγει για τον Ελληνικό στρατό, κατασκευάζει κράνη, αλουμινένια παγούρια και ετοιμάζει την κατασκευή όλμων, χειροβομβίδων, αντιασφυξιογόνων προσωπίδων και αγγείων εστιάσεως αλλά με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και την κατοχή, όλα σταμάτησαν. Επανέναρξη από τον Αθανάσιο Κώστα το 1945 και αφού ο Αθανάσιος Κώστας, με νέα φίρμα ΕΜΑΚΩΣΤ. Όμως ο στρατός παραγγέλλει πλέον από ΗΠΑ και Αγγλία και ένα σημαντικό κομμάτι παραγγελιών συνεπώς και εσόδων χάνεται και το εργοστάσιο αρχίζει να παράγει και πιρούνια, κουτάλια, μαχαίρια, σόμπες, μάτια, ηλεκτρικές κουζίνες, φανούς θυέλλης.
Ο θάνατος του Αθανασίου Κώστα το 1957 και η αδυναμία των κληρονόμων του να συνεχίσουν το έργο του οδηγούν στο κλείσιμο του εργοστασίου. Δεν προχώρησε ούτε η απόπειρα του 1961 από τον επιχειρηματία πετρελαιοειδών, Στυλιανό Ρέστη, που το αγόρασε, αλλά ο θάνατός του, δεν άφησε το σχέδιο να εξελιχθεί.
Ληξιαρχική πράξη λοιπόν για το εργοστάσιο ΕΜΑΓΙΕ με γέννηση το 1927 και θάνατο το 1957.
Όμως οι μνήμες δεν πεθαίνουν, αφού στην Κέα δραστήριοι άνθρωποι ίδρυσαν τον σύλλογο φίλων του εργοστασίου ΕΜΑΓΙΕ, ενώ και ο Δήμος έχει πάρει πρωτοβουλίες.
Εκτός από περιήγηση στο χώρο, το 2025 ο ∆ήµος Κέας διοργάνωσε έκθεση µε τίτλο «Το Εργοστάσιο Εµαγιέ της Κέας – Ιστορία, Μνήµες, Αντικείµενα», συνοδευόµενη από παράλληλες δράσεις αφιερωµένες σε αυτόν τον ιστορικό χώρο που αποτελεί διαχρονικά σηµείο αναφοράς για το νησί.», επισημαίνοντας πως «Μέσα από τη διοργάνωση επιδιώκεται η ανάδειξη της µοναδικής βιοµηχανικής κληρονοµιάς της Κέας, καθώς και ο καθοριστικός ρόλος που διαδραµάτισε το εργοστάσιο για δεκαετίες στην οικονοµική και κοινωνική ζωή του νησιού».
Γνώμη μας είναι πως οι επισκέπτες του νησιού «επιβάλλεται» να γνωρίσουν και αυτή την πτυχή της ιστορίας του.
Έρευνα & φωτο: Nάσος Μπράτσος
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
